TP. Hồ Chí Minh tạo “vốn mồi” phát triển công nghệ

Ông Hoàng Đức Trung, Giám đốc VinaCapital Ventures – phụ trách điều hành Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh.

Thưa ông, trong bối cảnh hiện nay, vì sao TP. Hồ Chí Minh lại cần một Quỹ đầu tư mạo hiểm do địa phương khởi xướng?

Ông Hoàng Đức Trung: Thành phố hiện là địa phương có hệ sinh thái khởi nghiệp lớn nhất cả nước, tập trung khoảng một nửa số startup của Việt Nam. Tuy nhiên, một điểm nghẽn lớn là thiếu các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa có quy mô đủ lớn và vận hành theo nguyên tắc thị trường.

Nguồn vốn cho startup, đặc biệt ở giai đoạn tăng trưởng, vẫn phụ thuộc nhiều vào các quỹ ngoại. Trong khi đó, các chương trình hỗ trợ trong nước chủ yếu dừng ở mức tài trợ, ươm tạo, chưa hình thành được một cấu phần tài chính có khả năng chấp nhận rủi ro để đầu tư cùng doanh nghiệp.

Do đó, Thành phố hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm nhằm tạo một thiết chế trung gian, kết nối giữa chủ trương chính sách với dòng vốn thực tế cho đổi mới sáng tạo. Thông qua thành lập quỹ cũng nằm trong lộ trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của Thành phố theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học – công nghệ và kinh tế số, gắn với các định hướng lớn như Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 98/2023/QH15 và các quy định về phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm.

Điểm khác biệt của quỹ này so với các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp trước đây là gì?

Ông Hoàng Đức Trung: Khác biệt lớn nhất là quỹ được tổ chức theo mô hình công ty cổ phần, vận hành theo cơ chế doanh nghiệp và nguyên tắc thị trường, thay vì mô hình quỹ hỗ trợ mang tính hành chính. Vốn điều lệ ban đầu của quỹ là 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách TP. Hồ Chí Minh tham gia 200 tỷ đồng (tương đương 40%), phần còn lại do khu vực tư nhân đóng góp. Theo lộ trình, quy mô quỹ sẽ được nâng lên khoảng 5.000 tỷ đồng vào năm 2035. Đây là mô hình hợp tác công – tư, trong đó phần vốn nhà nước đóng vai trò kích hoạt thị trường, không thay thế thị trường.

Quỹ được thiết kế với cấu trúc quản trị gồm đại hội đồng cổ đông, hội đồng quản trị, ban kiểm soát, ban điều hành và hội đồng đầu tư độc lập; đồng thời có thể thuê đơn vị quản lý quỹ chuyên nghiệp để bảo đảm các quyết định đầu tư dựa trên tiêu chí hiệu quả, minh bạch và chuyên môn. Điều này đặc biệt quan trọng với đầu tư mạo hiểm – lĩnh vực đòi hỏi khả năng chấp nhận rủi ro nhưng phải trong khuôn khổ quản trị rủi ro rõ ràng.

Ông đã từng nhấn mạnh vai trò “vốn mồi” của quỹ, điều này được hiểu cụ thể như thế nào?

Ông Hoàng Đức Trung: Quy mô 500 tỷ đồng không chỉ mang ý nghĩa về tài chính, mà còn là tín hiệu chính sách. Quỹ được kỳ vọng đóng vai trò “vốn mồi”, tức là mỗi đồng vốn nhà nước có thể thu hút thêm từ 2–3 đồng vốn tư nhân tham gia đầu tư, qua đó nâng tỷ trọng nguồn lực xã hội trong tổng vốn.

Xa hơn, chúng tôi kỳ vọng quỹ tạo hiệu ứng lan tỏa, trở thành “nam châm” thu hút các dòng vốn tư nhân và quốc tế vào những lĩnh vực công nghệ chiến lược – nơi mà khu vực tư nhân thường thận trọng do rủi ro cao và thời gian hoàn vốn dài. Như vậy, vai trò của quỹ không chỉ là đầu tư trực tiếp, mà còn là dẫn dắt thị trường.

Những lĩnh vực nào của nền kinh tế sẽ cần dòng vốn này nhiều nhất, thưa ông?

Ông Hoàng Đức Trung: Quỹ sẽ theo đuổi chiến lược “đầu tư có chiều sâu”, tức là không dàn trải mà lựa chọn các doanh nghiệp có tiềm năng cao trong hệ sinh thái khởi nghiệp. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: công nghệ số (AI, dữ liệu lớn, blockchain), công nghiệp bán dẫn, công nghệ sinh học và y tế, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, tự động hóa… Đây đều là các lĩnh vực công nghệ lõi, có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn, nhưng đòi hỏi vốn dài hạn và mức chấp nhận rủi ro cao. Về giai đoạn đầu tư, quỹ tập trung vào các vòng Series A và B, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng quy mô, hoàn thiện mô hình kinh doanh và thương mại hóa công nghệ.

Quỹ được kỳ vọng sẽ đóng góp gì cho phát triển kinh tế - xã hội của TP. Hồ Chí Minh?

Ông Hoàng Đức Trung: Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026–2035, quỹ dự kiến đầu tư vào khoảng 50–150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp khoa học – công nghệ; hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm, công nghệ; đồng thời hướng tới hình thành một số doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn. Ngoài tác động trực tiếp tới doanh nghiệp, quỹ còn đóng vai trò kết nối hệ sinh thái, hỗ trợ startup về quản trị, mạng lưới đối tác và thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế đổi mới sáng tạo và công nghệ cao lên khoảng 20–25% GRDP vào năm 2030. Quỹ được kỳ vọng là một trong những công cụ tài chính góp phần hiện thực hóa mục tiêu này.

Đầu tư mạo hiểm luôn đi kèm rủi ro cao. Quỹ sẽ kiểm soát vấn đề này như thế nào?

Ông Hoàng Đức Trung: Đầu tư mạo hiểm đương nhiên phải chấp nhận rủi ro, nhưng là rủi ro được quản trị. Quỹ sẽ xây dựng hệ thống quản trị theo chuẩn quốc tế, trong đó mọi quyết định đầu tư dựa trên dữ liệu, hiệu quả và tiềm năng thực tế, với yêu cầu minh bạch cao.

Về cơ chế, quỹ áp dụng nguyên tắc “chấp nhận rủi ro có kiểm soát”, trong đó mức tổn thất đối với phần vốn nhà nước được giới hạn, đồng thời có cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người ra quyết định nếu đã tuân thủ đúng quy trình. Đây là điều kiện cần để quỹ vận hành đúng bản chất của một tổ chức đầu tư mạo hiểm.

Ông kỳ vọng gì về vai trò dài hạn của quỹ?

Ông Hoàng Đức Trung: Kỳ vọng lớn nhất không nằm ở số lượng thương vụ trong ngắn hạn, mà ở việc hình thành một cơ chế đầu tư cho đổi mới sáng tạo mang tính thị trường. Nếu vận hành hiệu quả, quỹ sẽ góp phần nâng vai trò kiến tạo của chính quyền địa phương trong lĩnh vực đầu tư công nghệ, đồng thời tạo tiền đề cho sự phát triển của thị trường vốn mạo hiểm trong nước.

Về dài hạn, khi nhắc đến các doanh nghiệp công nghệ tiêu biểu của Việt Nam, chúng tôi kỳ vọng Quỹ đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh sẽ là một trong những nhân tố đồng hành quan trọng. Bởi xét đến cùng, quỹ không chỉ đầu tư vào doanh nghiệp, mà là đầu tư cho tương lai phát triển của TP. Hồ Chí Minh.