Trung tâm Giao dịch bất động sản: Mô hình giúp ngăn chặn đầu cơ, minh bạch hóa thị trường

Trung tâm Giao dịch bất động sản và Quyền sử dụng đất hướng tới thị trường công khai, minh bạch

Hướng tới thị trường bất động sản minh bạch, lành mạnh

Bộ Xây dựng vừa tổ chức cuộc họp lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương về dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về việc thí điểm thành lập Trung tâm Giao dịch bất động sản và Quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý. Mục tiêu của chính sách này là phát triển thị trường bất động sản an toàn, bền vững, minh bạch và hiệu quả, đồng thời tăng cường quản lý nhà nước, giảm rủi ro và đầu cơ trong hoạt động giao dịch.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ để sớm triển khai mô hình Trung tâm, nhằm thúc đẩy thị trường bất động sản hoạt động lành mạnh và an toàn hơn, đặc biệt là kiểm soát các giao dịch và vấn đề pháp lý.

Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trình Chính phủ ban hành, để triển khai ngay trong phạm vi 34 tỉnh, thành phố theo Nghị quyết số 206 của Quốc hội. Thời gian thí điểm dự kiến kéo dài 2 năm (2026 -2027), trước khi xem xét mở rộng trên phạm vi toàn quốc.

Dự thảo cũng xác định rõ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố là cơ quan có thẩm quyền quyết định thành lập Trung tâm Giao dịch Bất động sản và Quyền sử dụng đất tại địa phương. Sau khi thành lập, mọi loại hình giao dịch như mua bán nhà ở có sẵn, nhà ở hình thành trong tương lai, chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã được định danh, mã hóa... sẽ được thực hiện thông qua Trung tâm.

Theo dự thảo, Trung tâm Giao dịch bất động sản và Quyền sử dụng đất sẽ hoạt động như một đầu mối liên thông duy nhất giữa người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý. Cấu trúc tổ chức của Trung tâm được thiết kế khoa học nhằm đảm bảo quy trình giải quyết các giao dịch bất động sản diễn ra minh bạch và hiệu quả.

Theo đó, các bộ phận chuyên môn được phân tách rõ ràng, bắt đầu từ Bộ phận tiếp nhận, kiểm tra thông tin và hồ sơ giao dịch bất động sản đóng vai trò là cửa ngõ sàng lọc ban đầu. Sau khi hồ sơ hợp lệ, quy trình chuyển sang Bộ phận thu, nộp thuế, phí liên quan đến giao dịch, hoàn thành nghĩa vụ tài chính bắt buộc.

Khâu cuối cùng, cũng là quan trọng nhất, được thực hiện bởi Bộ phận cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, chính thức xác lập quyền lợi hợp pháp cho người dân. Đảm bảo vận hành trơn tru cho toàn bộ hệ thống là Bộ phận hành chính - tổng hợp, có nhiệm vụ hỗ trợ, tư vấn và duy trì cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin. Sự chuyên môn hóa này giúp tối ưu hóa từng bước trong chuỗi giao dịch, từ nộp hồ sơ đến nhận giấy chứng nhận.

Các trung tâm này sẽ có trách nhiệm thẩm tra, xác minh tính pháp lý của nguồn cung bất động sản và quyền sử dụng đất, xác lập hợp đồng mua bán, chuyển nhượng trên hệ thống điện tử, đồng thời lưu trữ toàn bộ hồ sơ giao dịch trực tuyến.

Đáng chú ý, các trung tâm sẽ tích hợp cơ sở dữ liệu liên thông gồm thông tin về nhà ở, đất đai, thuế, tài sản thế chấp, giải chấp tại ngân hàng, nhằm hỗ trợ người dân và cơ quan chức năng tra cứu, kiểm chứng nhanh chóng, chính xác.

Theo ông Vương Duy Dũng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), Đảng ủy Bộ Xây dựng đã có Công văn số 192 gửi Đảng ủy Chính phủ, đề xuất chủ trương ban hành Nghị quyết thí điểm mô hình này. Mục tiêu là chuyển toàn bộ hoạt động giao dịch sang nền tảng điện tử, vừa tăng tính minh bạch, vừa giảm chi phí và thời gian cho người dân, doanh nghiệp.

“Trung tâm giao dịch sẽ là kênh giao dịch chính thống, giúp bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; chuẩn hóa quy trình, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, giảm thiểu rủi ro, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, thổi giá, thất thu thuế”, ông Dũng nhấn mạnh.

Chuyển đổi số - động lực đổi mới quản lý bất động sản

Một điểm đáng chú ý của mô hình Trung tâm Giao dịch Bất động sản là sự gắn kết chặt chẽ với quá trình chuyển đổi số quốc gia. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào quy trình giao dịch không chỉ đơn giản hóa thủ tục hành chính, mà còn giúp giám sát dòng tiền, truy vết giao dịch, ngăn ngừa rủi ro pháp lý và thuế.

Theo Bộ Xây dựng, mô hình này sẽ thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong quản lý nhà nước, tạo nền tảng cho thị trường bất động sản thông minh, bắt kịp xu hướng quốc tế. Khi các dữ liệu được số hóa và liên thông, cơ quan quản lý có thể theo dõi biến động giá, lượng cung - cầu, nguồn vốn đầu tư một cách kịp thời, phục vụ công tác hoạch định chính sách.

“Việc thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản là bước đi cần thiết để đổi mới phương thức giao dịch, giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Quan trọng hơn, đây là giải pháp giúp công khai, minh bạch hóa thị trường, góp phần xây dựng một môi trường đầu tư bền vững”, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh khẳng định.

Ông Sinh cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp tiếp tục gửi ý kiến góp ý bằng văn bản, để Bộ Xây dựng có thêm cơ sở hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trình Chính phủ ban hành trong thời gian sớm nhất.

Nếu được triển khai đồng bộ, mô hình Trung tâm Giao dịch Bất động sản và Quyền sử dụng đất sẽ không chỉ là công cụ quản lý giao dịch, mà còn là bước ngoặt trong cơ chế vận hành thị trường bất động sản Việt Nam. Cùng với hệ thống dữ liệu đất đai, đăng ký tài sản, và thuế, Trung tâm sẽ trở thành “hạ tầng số” quan trọng giúp thị trường hoạt động minh bạch, hạn chế tình trạng đầu cơ, chuyển giá, và thất thu ngân sách.

Mô hình này cũng phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại trên thế giới - nơi mọi giao dịch bất động sản được số hóa, định danh và truy vết. Khi thông tin được công khai, giá trị thật của bất động sản sẽ được phản ánh rõ ràng hơn, giúp người dân, doanh nghiệp ra quyết định đầu tư chính xác và an toàn hơn.