Vàng ở vùng giá cao, vì sao nhiều ngân hàng trung ương vẫn tăng nắm giữ?

Vàng tiếp tục được nhiều ngân hàng trung ương coi trọng trong chiến lược quản lý dự trữ ngoại hối. Ảnh: Wikimedia Commons/Szaaman

Trung Quốc tăng tốc, Hàn Quốc trở lại

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc vừa phát đi tín hiệu đáng chú ý. Dữ liệu công bố ngày 7/8 cho thấy dự trữ vàng của Trung Quốc tăng lên 76,08 triệu oz vào cuối tháng 7, từ 75,44 triệu oz một tháng trước đó. Mức tăng 640.000 oz, tương đương gần 20 tấn, là lượng bổ sung lớn nhất kể từ tháng 10/2023, khi dự trữ từng tăng thêm 740.000 oz.

Đây là tháng thứ 21 liên tiếp PBoC tăng lượng vàng nắm giữ. Tốc độ mua cũng gia tăng: từ 160.000 oz trong tháng 3 lên 480.000 oz tháng 6 và 640.000 oz tháng 7. Giá trị dự trữ vàng của Trung Quốc theo đó tăng lên 306,35 tỷ USD cuối tháng 7, từ 303,72 tỷ USD vào cuối tháng 6.

Trước đó vào ngày 3/8, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BoK) thông báo đã thiết lập khuôn khổ mua vàng từ các nhà sản xuất trong nước, với sự tham gia của Sở Giao dịch Hàn Quốc (Korea Exchange) và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Hàn Quốc (Korea Securities Depository). BoK sẽ mua theo giá thị trường quốc tế qua hệ thống của hai tổ chức này.

Được biết, đây là lần đầu tiên sau 13 năm BoK quay lại mua vàng từ các nhà sản xuất trong nước. BoK cho biết việc mua nhằm đa dạng hóa nguồn cung, tăng lượng vàng nắm giữ và hỗ trợ quản lý dự trữ ngoại hối. Ngân hàng này dự kiến chỉ mua phần vàng vốn dành cho xuất khẩu, vì vậy tác động lên giá vàng trong nước sẽ hạn chế.

Hai động thái trên xuất hiện gần nhau dễ tạo cảm giác các ngân hàng trung ương đang bước vào một đợt “gom vàng” mới, dù còn quá sớm để kết luận lực mua chính thức đang đồng loạt tăng mạnh trên toàn cầu. Tuy nhiên, cả hai trường hợp đều phù hợp với xu hướng dài hơn: vàng ngày càng được nhìn nhận như một cấu phần chủ động trong chiến lược quản lý dự trữ ngoại hối.

Dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cũng cho thấy dòng mua vẫn trải rộng dù không diễn ra một chiều. Cụ thể, các ngân hàng trung ương đã mua ròng 41 tấn trong tháng 5. Tính từ đầu năm đến hết tháng 5, Ba Lan dẫn đầu về lượng vàng mua vào với 64 tấn, tiếp theo là Uzbekistan 33 tấn, Trung Quốc 25 tấn và Kazakhstan 20 tấn. Ở chiều ngược lại, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga bán ròng lần lượt 81 tấn và 34 tấn trong cùng giai đoạn.

Bức tranh đó cho thấy câu chuyện không nằm ở việc mọi ngân hàng trung ương cùng tăng mua trong một thời điểm, mà ở chỗ nhu cầu nắm giữ vàng vẫn mang tính chiến lược và được nhiều ngân hàng trung ương hướng đến.

Các ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì xu hướng mua vàng, mua ròng 41 tấn trong tháng 5. Nguồn: WGC

Vai trò của vàng được nhìn nhận cao hơn trong dự trữ

Khảo sát Central Bank Gold Reserves Survey 2026 được WGC công bố ngày 16/6 cho thấy rõ sự thay đổi trong cách các nhà quản lý dự trữ nhìn nhận vàng. Cuộc khảo sát được tiến hành từ ngày 5/2 đến 19/5 và nhận được phản hồi từ 76 ngân hàng trung ương, tăng từ con số 73 của năm trước và là mức tham gia cao nhất trong chín năm thực hiện.

Trong đó, có tới 89% số phản hồi kỳ vọng dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới. Đáng chú ý hơn, 45% cho biết dự trữ vàng của chính tổ chức mình có thể tăng trong giai đoạn này, mức cao kỷ lục trong các kỳ khảo sát.

Số ngân hàng trung ương dự kiến tăng dự trữ vàng đạt mức kỷ lục. Nguồn: Khảo sát của WGC

Tầm nhìn dài hạn cũng nghiêng về vàng. Trong số các ngân hàng trung ương trả lời câu hỏi này, 84% cho rằng tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ sẽ cao hơn trong 5 năm tới, tăng từ mức 76% theo khảo sát năm ngoái. Trong khi đó, 74% dự báo tỷ trọng USD trong dự trữ toàn cầu sẽ giảm trong 5 năm tới.

Những con số này không đồng nghĩa các ngân hàng trung ương đang “rời bỏ” đồng USD, vốn vẫn giữ vai trò trung tâm. Nhưng chúng cho thấy các nhà quản lý dự trữ ngoại hối ngày càng chú trọng đa dạng hóa tài sản và giảm tập trung rủi ro.

WGC cho biết các ngân hàng trung ương đã tích lũy trung bình khoảng 1.000 tấn vàng mỗi năm trong bốn năm qua, cao gấp đôi mức trung bình khoảng 500 tấn/năm của thập kỷ trước đó. Trong khảo sát năm nay, các ngân hàng trung ương tiếp tục đánh giá cao vàng nhờ khả năng duy trì giá trị trong giai đoạn khủng hoảng, đa dạng hóa danh mục, phòng ngừa lạm phát và rủi ro địa chính trị.

Điều đang thay đổi vì thế không chỉ là câu chuyện “mua thêm bao nhiêu vàng” mà còn là mua như thế nào và quản lý vàng ra sao. Một nửa số ngân hàng trung ương tham gia khảo sát cho biết nếu mua thêm vàng, họ có thể thực hiện thông qua chương trình mua trong nước bằng nội tệ; 38% cho biết có thể bán các tài sản dự trữ hiện có để tài trợ cho việc mua. Trong 12 tháng qua, 9% cho biết đã tăng lưu trữ vàng trong nước và 10% đã đa dạng hóa địa điểm lưu trữ ở nước ngoài.

Ở góc độ này, động thái của BoK có ý nghĩa vượt ra ngoài lượng vàng có thể được mua trong ngắn hạn. Sau 13 năm, cơ chế mới cho thấy Hàn Quốc đang mở thêm một kênh chủ động để tiếp cận vàng. Với Trung Quốc, việc PBoC tăng tốc trong tháng 7 phản ánh sự tiếp nối của chiến lược tích lũy kéo dài.

Điều này càng đáng chú ý khi giá vàng đang ở vùng cao và biến động mạnh. Giá vàng giao ngay từng vượt 5,500 USD/oz vào cuối tháng 1/2026, trước khi giảm về quanh mức 4.050 USD/oz vào cuối tháng 7, và tăng nhanh trở lại quanh mức trên 4.300 USD/oz vào tuần đầu tháng 8.

Việc một số ngân hàng trung ương vẫn tăng tốc mua trong bối cảnh đó cho thấy, quyết định nắm giữ vàng không chỉ chịu chi phối bởi biến động giá ngắn hạn. Với ngân hàng trung ương, quản lý dự trữ còn gắn với ba mục tiêu căn bản là an toàn, thanh khoản và lợi tức, bên cạnh nhu cầu đa dạng hóa và phòng ngừa các cú sốc. WGC cho rằng những yếu tố này củng cố vị trí của vàng như một tài sản chiến lược dài hạn.

Điều đó không có nghĩa ngân hàng trung ương sẽ mua vàng bằng mọi giá hoặc lực mua chính thức đủ sức bảo đảm giá vàng chỉ đi lên. Nhịp độ mua vẫn có thể thay đổi theo giá, điều kiện thị trường và mục tiêu riêng của từng quốc gia.

Câu hỏi tiếp theo với thị trường không chỉ là liệu các ngân hàng trung ương có tiếp tục mua vàng hay không, mà là họ sẵn sàng nâng tỷ trọng tới đâu và sẽ duy trì lực mua thế nào khi giá biến động mạnh. Việc PBoC tăng tốc trong tháng 7 và BoK quay lại sau 13 năm cho thấy câu trả lời đang dần thay đổi.