Việt Nam - “điểm sáng” về khả năng chống chịu và năng lực thích ứng

Theo ông, những thay đổi trong cơ chế chính sách thời gian qua tại Việt Nam đã tạo ra những bước tiến mới, cũng như xây dựng được niềm tin đối với cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước như thế nào?

Trong năm qua, kinh tế thế giới chứng kiến nhiều biến động và chuyển dịch sâu sắc. Căng thẳng địa chính trị, xu hướng phân mảnh và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đã đặt ra những thách thức chưa từng có cho cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong bức tranh nhiều gam màu xám đó, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng với khả năng chống chịu vững vàng và năng lực thích ứng linh hoạt - lý do khiến cộng đồng doanh nghiệp quốc tế bước vào năm mới với cái nhìn tích cực hơn về Việt Nam.

Dữ liệu từ chỉ số Niềm tin kinh doanh (BCI) quý IV/2025 là minh chứng rõ nét. Chỉ số này tăng 13,5 điểm so với quý trước, đạt 80,0 điểm - mức cao nhất trong 7 năm, đưa Việt Nam vào vùng “tín nhiệm mạnh” trong đánh giá của doanh nghiệp châu Âu. Đây cũng là một trong những mức tăng theo quý ấn tượng nhất kể từ khi BCI được triển khai năm 2011, phản ánh sự cải thiện đồng đều cả về điều kiện kinh doanh hiện tại lẫn kỳ vọng cho giai đoạn tới. Niềm tin không chỉ được củng cố, mà đang dần chuyển hóa thành động lực cho các quyết định mở rộng và đầu tư.

Cụ thể, 65% doanh nghiệp đánh giá tình hình kinh doanh hiện tại là tích cực và 69% kỳ vọng triển vọng quý I/2026 tiếp tục khả quan. Đáng chú ý, kết quả thực tế của quý IV đã vượt kỳ vọng trước đó, cho thấy hiệu quả hoạt động cao hơn đáng kể so với dự kiến. Diễn biến này phản ánh sát quỹ đạo phục hồi và tăng tốc của kinh tế vĩ mô Việt Nam. Tăng trưởng GDP quý IV/2025 đạt 8,46% - mức tăng trưởng theo quý nhanh nhất kể từ quý IV/2007, đồng thời vượt dự báo của nhiều tổ chức quốc tế lớn.

Ông có thể đánh giá về năng lực cạnh tranh và những lợi thế của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay để tham gia sâu và tự chủ vào chuỗi cung ứng toàn cầu?

Chỉ số BCI mới nhất xác nhận điều mà chúng ta đã cảm nhận rõ trong thực tiễn. Sau nhiều năm dao động quanh ngưỡng trung lập, việc đạt mốc 80 điểm cho thấy niềm tin hiện nay không mang tính kỳ vọng đơn thuần, mà được củng cố bằng thực tế: nhà máy duy trì hoạt động ổn định, đơn đặt hàng đang dần phục hồi và các quyết định đầu tư đang được triển khai. Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch mang tính cấu trúc, từng bước khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng chủ chốt, trên lộ trình vươn lên nhóm ba nền kinh tế hàng đầu ASEAN.

Việt Nam hiện có nhiều lợi thế chiến lược để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu với vai trò không chỉ là điểm đến gia công, mà còn là đối tác chiến lược trong chuỗi giá trị. Vị trí địa chính trị thuận lợi, lực lượng lao động trẻ và năng động, cùng với mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đa dạng đã tạo ra một nền tảng hấp dẫn cho đầu tư nước ngoài và liên kết sản xuất.

Tuy vậy, để tham gia sâu và tự chủ hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng lực nội tại từ tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, quản trị hiện đại, đến tăng cường liên kết với đối tác chiến lược. Đồng thời, phát triển chuỗi cung ứng nội địa, giảm phụ thuộc vào nguyên vật liệu và công nghệ nhập khẩu vẫn là nhiệm vụ quan trọng. Ngoài ra, thủ tục hành chính phức tạp và khung quy định thiếu nhất quán tiếp tục là những thách thức được doanh nghiệp nhắc đến nhiều nhất…

Hiện nay, nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang hướng đến các giải pháp xanh hóa sản xuất, thực hiện các trách nhiệm môi trường, xã hội. Theo ông, để thực hiện được mục tiêu này, Chính phủ và các doanh nghiệp cần hành động gì?

Năm 2025 cho thấy rõ hơn bao giờ hết tính cấp bách của chuyển đổi xanh. Chỉ trong 10 tháng đầu năm, các thảm họa liên quan đến khí hậu đã gây thiệt hại kinh tế hơn 1,3 tỷ USD, làm gián đoạn đời sống, sản xuất và chuỗi cung ứng trên khắp cả nước. Thực tế này cho thấy bền vững không còn là mục tiêu dài hạn, mà đã trở thành yêu cầu kinh tế cấp thiết.

Trong thách thức đó cũng mở ra cơ hội chiến lược. Chuyển đổi xanh có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu. Các sáng kiến toàn cầu như European Green Deal hay Global Gateway đang tái định hình chuỗi giá trị toàn cầu, thúc đẩy dòng vốn đầu tư bền vững. Việt Nam có vị thế thuận lợi để đón đầu xu hướng này nếu hành động đủ nhanh và đủ quyết liệt.

Việt Nam đã đặt nền móng quan trọng như cam kết Net Zero vào năm 2050, Chiến lược Tăng trưởng xanh, Quy hoạch điện VIII với mục tiêu lên tới 47% năng lượng tái tạo vào năm 2030, cùng lộ trình vận hành thị trường carbon vào năm 2029. Những tham vọng này song hành với đà tăng trưởng kinh tế và dòng vốn FDI mạnh mẽ, đạt hơn 31,5 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm 2025.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao ngày càng gay gắt, các nhà đầu tư ưu tiên sự ổn định, minh bạch, sẵn sàng về số hóa và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Điều đó đồng nghĩa với việc cải cách thủ tục hành chính, nâng cấp hạ tầng và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết. Về phía doanh nghiệp, chuyển đổi xanh cần được xem là trụ cột chiến lược, vừa là trách nhiệm, vừa là đòn bẩy nâng cao năng suất và giá trị cạnh tranh dài hạn.

Đối với những vấn đề tác động trực tiếp đến kinh tế, thương mại toàn cầu nói chung và Việt Nam - EU nói riêng, đặc biệt là chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ, ông có thể đưa ra khuyến nghị cụ thể cho doanh nghiệp trong nước để trụ vững trước bối cảnh nhiều thay đổi này?

Doanh nghiệp Việt Nam cần có chiến lược linh hoạt và chủ động hơn. Việc đa dạng hóa thị trường, mở rộng cơ sở khách hàng, tăng cường liên kết chiến lược với đối tác quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn toàn cầu là điều tất yếu. Một doanh nghiệp kiên cường là doanh nghiệp không chỉ biết thích ứng, mà còn biết tận dụng thay đổi để tạo lợi thế cạnh tranh mới.

Hơn nữa, điều doanh nghiệp cần làm không chỉ là phản ứng với biến động chính sách, mà còn là chủ động nâng tầm chuỗi giá trị sản xuất, ứng dụng công nghệ mới và nâng cao năng lực quản trị tổng thể, để luôn ở thế chủ động trong bất kỳ kịch bản kinh tế nào.

Hiện, Việt Nam đang có nhiều lợi thế nền tảng như vị trí chiến lược, hạ tầng cảng biển và giao thông ngày càng hoàn thiện, lực lượng lao động trẻ và linh hoạt. Đến nay, các nhà đầu tư châu Âu đã rót hơn 28 tỷ USD vào Việt Nam và sẵn sàng mở rộng nếu điều kiện hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.

Bên cạnh đó, nguồn tài chính xanh đóng vai trò là “chìa khóa” thúc đẩy đầu tư vào công nghệ sạch và mô hình kinh doanh bền vững. Khi doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh thuận lợi hơn, động lực chuyển đổi sẽ mạnh mẽ hơn. Sự kết hợp giữa chuyển đổi số và tài chính xanh sẽ tạo ra một hệ sinh thái kinh doanh linh hoạt, sáng tạo và bền vững - cơ hội để Việt Nam không chỉ trụ vững, mà còn vươn lên mạnh mẽ trong nền kinh tế toàn cầu.

Xin cảm ơn ông!