VN-Index trước “gọng kìm” Fed - BOJ: Nội lực vĩ mô có đủ sức giữ nhịp thị trường?

Chứng khoán Việt Nam sẽ đứng trước sự giằng co ngày càng rõ giữa nền tảng vĩ mô trong nước tích cực và sức ép bên ngoài gia tăng (Ảnh miinh hoạ)

VN-Index tăng ba tuần nhưng “xanh vỏ đỏ lòng”

Thị trường chứng khoán Mỹ bước qua tuần giao dịch với tâm lý thận trọng sau khi báo cáo việc làm tháng 8 mạnh hơn dự báo làm gia tăng lo ngại lãi suất duy trì ở mức cao. Khu vực phi nông nghiệp tạo thêm 162.000 việc làm, vượt xa dự báo 53.000 việc làm, trong khi tỷ lệ thất nghiệp duy trì 4,1%. Số liệu tháng 6 và tháng 7 cũng được điều chỉnh tăng.

Sau báo cáo, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15-16/9 theo FedWatch Tool tăng từ 55% lên 65%. Kỳ vọng lãi suất cao hơn kéo lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, gây thêm sức ép lên tài sản rủi ro. Tính chung tuần, Dow Jones giảm 0,3%, trong khi S&P 500 tăng 0,1% và Nasdaq tăng 0,4%.

Trên thị trường hàng hóa, vàng giao ngay tại New York kết phiên 4/9 ở 4.431,1 USD/oz, giảm 43,1 USD/oz, tương đương gần 1% trong phiên và giảm gần 0,6% cả tuần. Trái lại, dầu Brent tăng gần 8%, WTI tăng khoảng 10% khi giao thông qua eo biển Hormuz tiếp tục hạn chế trong bối cảnh Mỹ và Iran quay trở lại hành động quân sự, còn tiến trình đàm phán hòa bình gián đoạn.

Trong nước, sau kỳ nghỉ lễ kéo dài, thị trường chỉ giao dịch hai phiên nhưng VN-Index vẫn nối dài chuỗi tăng sang tuần thứ ba. Chỉ số đóng cửa tại 1.853,08 điểm, tăng 20,6 điểm, tương đương 1,14%.

Điều đáng lưu ý là mức tăng không phản ánh diễn biến chung của phần lớn cổ phiếu. VIC đóng góp tới 32,3 điểm vào VN-Index, VHM đóng góp 3,7 điểm và STB 0,7 điểm. VN30 chỉ tăng 0,1%, trong khi Midcap giảm 1,16% và Smallcap giảm 0,92%.

Độ rộng càng cho thấy rõ trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng”: bình quân cứ một cổ phiếu tăng có năm cổ phiếu giảm. Dòng tiền tập trung vào Vingroup với mức tăng 7%, hóa chất tăng 4,7%, bảo hiểm tăng 1,6%; ngược lại bán lẻ giảm 2,9%, Viettel giảm 2,6% và logistics giảm 2,1%.

Thanh khoản cũng chưa ủng hộ một nhịp bứt phá bền vững. Giá trị giao dịch bình quân toàn thị trường đạt 18.243 tỷ đồng, giảm 9,6% so với tuần trước; thanh khoản khớp lệnh giảm 10%, còn 15.178 tỷ đồng. Thanh khoản tháng 8 xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm, đạt 18.682 tỷ đồng, giảm 3,5% so với tháng 7 và 66% so với cùng kỳ. Từ đầu năm, thanh khoản bình quân đạt 25.920 tỷ đồng, thấp hơn 10,3% mức bình quân năm 2025 và giảm 9,8% so với cùng kỳ.

Khối ngoại tiếp tục bán ròng 1.446 tỷ đồng trong tuần qua. Tuy nhiên, xét theo tháng, áp lực đã hạ đáng kể khi tháng 8 chỉ bán ròng 1.357 tỷ đồng, trong khi bình quân tháng 6 và tháng 7 lên tới 13.600 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm, khối ngoại bán ròng 95.083 tỷ đồng, tương đương khoảng 3,64 tỷ USD.

Ở chiều mua, VHM được khối ngoại mua ròng 161 tỷ đồng, MCH 100 tỷ đồng, FPT 92 tỷ đồng; trong khi HPG bị bán ròng 219 tỷ đồng, DXG 161 tỷ đồng và VCB 25 tỷ đồng.

Phía sau diễn biến thiếu đồng thuận của thị trường, nền tảng vĩ mô trong nước vẫn là điểm tựa đáng chú ý. GDP nửa đầu năm tăng 8,18%; PMI tháng 8 đạt 53,3 điểm, đánh dấu tháng thứ 14 liên tiếp trong vùng mở rộng. FDI đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD.

Các dự báo tăng trưởng cũng được điều chỉnh theo hướng tích cực. Standard Chartered nâng dự báo GDP Việt Nam năm 2026 từ 7,2% lên 9,5%; UOB nâng từ 7% lên 8,5%; IMF dự báo 7,5%, trong khi ADB giữ mức 7,2%.

“Gọng kìm” ngoại biên và bài toán 1.880 điểm

Nền tảng vĩ mô tích cực không đồng nghĩa VN-Index có thể “miễn dịch” với biến động toàn cầu. Nếu loại trừ ảnh hưởng từ nhóm Vingroup, phần còn lại của thị trường giảm 15,3 điểm. Điều này cho thấy sức khỏe thực chất của mặt bằng cổ phiếu yếu hơn mức tăng thể hiện trên chỉ số.

Áp lực bên ngoài có thể tăng đáng kể trong trung tuần tháng 9 khi hai quyết định tiền tệ quan trọng nối tiếp nhau.

Đầu tiên là cuộc họp Fed ngày 15-16/9. Với xác suất tăng lãi suất lên gần 65%, khả năng chính sách tiền tệ Mỹ tiếp tục theo hướng “diều hâu” đang gây sức ép lên tâm lý dòng vốn.

Tiếp đó là BOJ trong ngày 18-19/9. Nếu ngân hàng trung ương này thắt chặt tiền tệ, đồng Yên mạnh lên có thể kích hoạt quá trình đảo ngược các vị thế “Yen Carry Trade”. Khi đó, dòng vốn có xu hướng rút khỏi tài sản rủi ro để hoàn trả các khoản vay bằng Yên, qua đó tạo sức ép gián tiếp lên các thị trường mới nổi và cận biên, trong đó có Việt Nam.

Hai yếu tố này tạo thành “gọng kìm” tiền tệ đối với thanh khoản toàn cầu, có thể sàng lọc dòng tiền đầu cơ đúng thời điểm thị trường Việt Nam bước tới một sự kiện mang tính cấu trúc: FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên Emerging Markets ngày 21/9.

Dấu mốc nâng hạng mang ý nghĩa chiến lược dài hạn, song diễn biến dòng vốn ngắn hạn có thể xuất hiện nghịch lý “bán một lần, mua nhiều đợt”. Các ETF mô phỏng Frontier Markets phải tất toán danh mục cổ phiếu Việt Nam trước ngày 21/9, trong khi các quỹ Emerging Markets mới giải ngân đợt đầu với tỷ trọng khoảng 10% trong năm 2026; ba đợt tiếp theo diễn ra trong năm 2027.

Sự lệch pha này có thể tạo lượng cung kỹ thuật trong ngắn hạn và đặt gánh nặng hấp thụ lên dòng tiền nội. Đây càng là yếu tố cần lưu ý khi tháng 9 vốn có hiệu suất kém tích cực trong bốn năm vừa qua.

Về kỹ thuật, VN-Index đã vượt các đường trung bình MA50, MA100 và MA200, củng cố xu hướng tăng với cấu trúc đáy sau cao hơn đáy trước. Tuy nhiên, thử thách gần nhất nằm tại vùng 1.870-1.880 điểm, nơi tập trung lượng hàng tương đối lớn.

Đáng chú ý, ba tuần tăng liên tiếp vừa qua không đi cùng sự cải thiện tương ứng của thanh khoản. Nếu dòng tiền không tăng trở lại, khả năng xuất hiện rung lắc hoặc điều chỉnh sẽ cao hơn khi VN-Index tiếp cận vùng cản. Vùng 1.800-1.820 điểm đóng vai trò hỗ trợ.

Kịch bản tích cực vẫn tồn tại nếu nhóm cổ phiếu trụ tiếp tục nâng đỡ chỉ số, qua đó giúp VN-Index vượt 1.880 điểm. Tuy nhiên, sự lệch pha giữa chỉ số và phần lớn cổ phiếu cho thấy nhà đầu tư không nên đồng nhất việc VN-Index tăng với cơ hội tăng giá trên toàn thị trường.

Vì vậy, chiến lược phù hợp là tránh mua đuổi và hạn chế mở thêm vị thế khi VN-Index tiến về 1.870-1.880 điểm. Trường hợp chỉ số giảm dưới 1.840 điểm, nhà đầu tư có thể cân nhắc hạ bớt tỷ trọng cổ phiếu.

Trung tuần tháng 9 vì thế là phép thử giữa hai lực kéo trái chiều. Một bên là nền tảng tăng trưởng trong nước, FDI, sản xuất, thương mại và triển vọng nâng hạng; bên kia là lãi suất toàn cầu, biến động tỷ giá, giá dầu, dòng vốn ngoại và áp lực kỹ thuật trước thời điểm FTSE Russell chuyển trạng thái thị trường.

Trong bối cảnh đó, nội lực vĩ mô vẫn là điểm tựa cho triển vọng dài hơn, nhưng chưa đủ để loại bỏ những nhịp rung lắc ngắn hạn. Với VN-Index đang tiến sát vùng cản trong khi thanh khoản và độ rộng chưa xác nhận sức mạnh tương ứng, kiên nhẫn thay vì mua đuổi có thể là lựa chọn cần thiết. Cơ hội sẽ rõ ràng hơn khi dòng tiền quay trở lại và mặt bằng cổ phiếu tìm được sự đồng thuận với chỉ số.