Chỉ số kinh tế:
Ngày 9/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.610 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 24.380/26.840đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro ngay từ khi doanh nghiệp còn nhỏ

ThS. Trần Gia Thông
ThS. Trần Gia Thông  - 
Khi mới khởi nghiệp hoặc đang ở giai đoạn tăng trưởng ban đầu, phần lớn chủ doanh nghiệp đều tập trung vào một mục tiêu chung: Làm sao để có thêm khách hàng, tăng doanh thu và mở rộng thị trường. Trong guồng quay đó, khái niệm “kiểm soát rủi ro” thường bị xem là câu chuyện của những tập đoàn lớn với bộ máy quản trị phức tạp. Nhiều người cho rằng doanh nghiệp nhỏ chưa đủ quy mô để phải quan tâm đến những quy trình kiểm soát. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy điều ngược lại. Chính những doanh nghiệp còn nhỏ, với nguồn lực hạn chế và khả năng chống chịu thấp, mới là những đơn vị cần xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro từ sớm.
aa
Sai lầm phổ biến nhất của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) là chỉ bắt đầu nghĩ đến rủi ro khi sự cố đã xảy ra. Họ xây dựng quy trình sau khi mất khách hàng lớn, siết chặt công nợ sau khi thiếu tiền mặt hoặc chuẩn hóa nhân sự sau khi một người quan trọng nghỉ việc. Cách tiếp cận này khiến doanh nghiệp luôn ở trong trạng thái bị động, liên tục xử lý hậu quả thay vì chủ động phòng ngừa. Từ góc nhìn huấn luyện doanh nghiệp, tôi cho rằng kiểm soát rủi ro không phải là việc tạo thêm thủ tục hay làm chậm tốc độ phát triển. Ngược lại, đó là cách giúp doanh nghiệp tăng trưởng bền vững hơn và tránh những cú sốc không đáng có.

Rủi ro đầu tiên cần được kiểm soát là sự phụ thuộc vào cá nhân. Trong rất nhiều doanh nghiệp nhỏ, người chủ vừa là người bán hàng, vừa là người điều hành, đồng thời cũng là người giải quyết mọi vấn đề phát sinh. Mô hình này có thể hiệu quả ở giai đoạn đầu, nhưng sẽ nhanh chóng trở thành giới hạn khi doanh nghiệp mở rộng. Nếu toàn bộ thông tin khách hàng, kinh nghiệm vận hành và các mối quan hệ đối tác chỉ tập trung vào một vài cá nhân, tổ chức sẽ rất dễ rơi vào khủng hoảng khi những người đó không còn đồng hành. Vì vậy, ngay từ khi còn nhỏ, doanh nghiệp cần bắt đầu xây dựng quy trình, lưu trữ dữ liệu và phân quyền từng bước để giảm thiểu sự phụ thuộc.

Xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro ngay từ khi doanh nghiệp còn nhỏ
Một doanh nghiệp thực sự bền vững là doanh nghiệp có khả năng nhận diện, dự báo và kiểm soát những rủi ro có thể xảy ra.

Bên cạnh yếu tố con người, kiểm soát tài chính cũng là nền tảng quan trọng của hệ thống quản trị rủi ro. Tôi từng gặp không ít doanh nghiệp có doanh thu tăng trưởng liên tục nhưng vẫn lâm vào tình trạng thiếu vốn lưu động. Nguyên nhân không nằm ở thị trường mà xuất phát từ việc thiếu cơ chế theo dõi dòng tiền, công nợ và chi phí vận hành. Nhiều SME chỉ nhìn vào doanh số mà chưa xây dựng các chỉ số cảnh báo sớm. Một khoản công nợ kéo dài, một tỷ lệ hàng tồn kho tăng bất thường hay một quyết định đầu tư thiếu tính toán đều có thể tạo ra áp lực rất lớn đối với doanh nghiệp nhỏ. Hệ thống kiểm soát tài chính không cần quá phức tạp, nhưng phải đủ rõ ràng để lãnh đạo nhìn thấy những dấu hiệu rủi ro trước khi chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng.

Một khía cạnh khác thường bị bỏ qua là kiểm soát chất lượng và trải nghiệm khách hàng. Khi doanh nghiệp còn nhỏ, chủ doanh nghiệp có thể trực tiếp theo sát từng đơn hàng và từng phản hồi của khách. Nhưng khi quy mô tăng lên, nếu không có quy trình kiểm tra và tiêu chuẩn dịch vụ nhất quán, những sai sót nhỏ sẽ bắt đầu xuất hiện nhiều hơn. Điều đáng lo ngại là rủi ro về trải nghiệm khách hàng thường không bộc lộ ngay lập tức trên báo cáo tài chính. Khách hàng không hài lòng có thể không phàn nàn, nhưng họ sẽ âm thầm chuyển sang lựa chọn khác. Vì vậy, xây dựng hệ thống phản hồi, đo lường mức độ hài lòng và xử lý sự cố ngay từ đầu chính là một phần quan trọng của quản trị rủi ro.

Trong thời đại số, dữ liệu cũng trở thành một yếu tố cần được bảo vệ. Nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa chú trọng đến việc lưu trữ thông tin khách hàng, phân quyền truy cập hay sao lưu dữ liệu. Họ thường chỉ nhận ra tầm quan trọng của những việc này khi xảy ra sự cố mất dữ liệu hoặc tranh chấp nội bộ. Kiểm soát rủi ro trong bối cảnh hiện nay không chỉ dừng lại ở tài chính hay vận hành, mà còn bao gồm cả việc xây dựng những nguyên tắc rõ ràng để bảo vệ tài sản vô hình của doanh nghiệp.

Điều quan trọng nhất là người lãnh đạo cần thay đổi cách nhìn về kiểm soát rủi ro. Nhiều chủ doanh nghiệp e ngại rằng quy trình sẽ làm mất đi sự linh hoạt vốn có của SME. Thực tế, một hệ thống kiểm soát tốt không phải để hạn chế sự sáng tạo mà để tạo ra một “hàng rào an toàn” cho quá trình phát triển. Khi những rủi ro cơ bản được quản lý tốt, doanh nghiệp sẽ có nhiều không gian hơn để thử nghiệm những ý tưởng mới và nắm bắt cơ hội trên thị trường.

Trong môi trường kinh doanh ngày càng biến động, năng lực cạnh tranh không chỉ đến từ khả năng bán hàng hay tốc độ tăng trưởng. Một doanh nghiệp thực sự bền vững là doanh nghiệp có khả năng nhận diện, dự báo và kiểm soát những rủi ro có thể xảy ra. Xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro ngay từ khi còn nhỏ không phải là sự chuẩn bị cho thất bại, mà là nền móng để doanh nghiệp tự tin bước vào những giai đoạn phát triển lớn hơn. Và cũng giống như việc xây nhà, nền móng càng được xây dựng sớm và chắc chắn bao nhiêu, công trình phía trên sẽ càng vững vàng bấy nhiêu.

ThS. Trần Gia Thông

Tin liên quan

Tin khác

Đổi mới ngành nội thất: Khi công nghệ, AI kết hợp cùng chất nghề truyền thống

Đổi mới ngành nội thất: Khi công nghệ, AI kết hợp cùng chất nghề truyền thống

Đổi mới xưởng mộc không phải là cuộc chạy đua công nghệ số xa vời, mà phải bắt đầu từ những hành động nhỏ, thực chất và phù hợp với quy mô nội bộ. Kết hợp nhuần nhuyễn giữa quản trị minh bạch bằng AI, số hóa nguồn gốc nguyên liệu và thổi hồn văn hóa vào tay nghề nghệ nhân chính là chìa khóa vàng để nâng tầm vị thế nội thất Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Marketing thời AI: Cơ hội bứt phá cho doanh nghiệp Việt

Marketing thời AI: Cơ hội bứt phá cho doanh nghiệp Việt

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, marketing không còn đơn thuần là công cụ quảng bá sản phẩm mà trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển doanh nghiệp. Xây dựng chiến lược marketing bài bản, khai thác hiệu quả dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), lấy niềm tin khách hàng làm trọng tâm sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và gia tăng cơ hội thu hút đầu tư.
CEPA mở cửa vào thị trường Trung Đông và châu Phi

CEPA mở cửa vào thị trường Trung Đông và châu Phi

Theo Bộ Công Thương, từ đầu năm đến nay, tổng kim ngạch hai chiều giữa Việt Nam và UAE tăng nhẹ, song xuất khẩu của Việt Nam sang UAE lại giảm.
Tập đoàn Hoa Sen được vinh danh Top 100 doanh nghiệp văn hoá, uy tín năm 2026

Tập đoàn Hoa Sen được vinh danh Top 100 doanh nghiệp văn hoá, uy tín năm 2026

Việc được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vinh danh trong Top 100 Doanh nghiệp Văn hóa, Uy tín năm 2026 là sự ghi nhận cho những nỗ lực của Tập đoàn Hoa Sen trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xây dựng uy tín thương hiệu và hướng đến phát triển bền vững.
Làm thế nào để giữ khách hàng lớn mà không phụ thuộc vào họ?

Làm thế nào để giữ khách hàng lớn mà không phụ thuộc vào họ?

Nhiều hợp đồng mà chủ doanh nghiệp nhìn thấy là cơ hội lớn, nhưng nếu nhìn kỹ hơn, đó có thể là một "quả bom hẹn giờ". Một khách hàng mang về 30%, 40%, thậm chí hơn một nửa doanh thu khiến doanh nghiệp cảm thấy an tâm vì đơn hàng đều đặn, dòng tiền dễ dự đoán và đội ngũ có việc để làm. Nhưng chính sự ổn định ấy đôi khi tạo ra một cái bẫy. Khi phần lớn doanh thu nằm trong tay một khách hàng, doanh nghiệp không còn thực sự sở hữu sự ổn định. Họ đang đặt tương lai của mình vào quyết định của người khác.
Tăng cường năng lực để đón đơn hàng lớn

Tăng cường năng lực để đón đơn hàng lớn

Đơn hàng lớn mở cơ hội tăng trưởng nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp nâng năng lực kỹ thuật, quản trị và bảo đảm tiến độ. Để đầu tư đúng hướng, nhà cung ứng cần hiểu yêu cầu khách hàng, có thông tin đầu ra và cơ chế hợp tác dài hạn.
Doanh nghiệp chủ động trước biến động chi phí

Doanh nghiệp chủ động trước biến động chi phí

Điều khoản điều chỉnh giá, thời điểm thu tiền và lịch trả nợ đang được doanh nghiệp rà soát trước biến động tỷ giá, lãi suất, giá năng lượng. Cùng với sự hỗ trợ của ngân hàng, việc chủ động cân đối dòng tiền và lựa chọn nguồn vốn phù hợp là bước chuẩn bị cho kế hoạch kinh doanh năm 2027.

'Doanh nghiệp không ngủ' - xu hướng tất yếu

Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh cho biết một "doanh nghiệp không ngủ" là doanh nghiệp có hệ thống đủ thông minh để vận hành liên tục, phục vụ khách hàng và kiểm soát rủi ro 24/7, qua đó giải phóng con người khỏi các công việc lặp lại để tập trung vào sáng tạo và các quyết định chiến lược. Trong kỷ nguyên số, người lãnh đạo không nhất thiết phải là chuyên gia công nghệ nhưng cần hiểu công nghệ có thể giải quyết vấn đề gì, cần thay đổi quy trình nào và chuẩn bị đội ngũ ra sao để tận dụng hiệu quả sức mạnh của AI.
Doanh nghiệp công nghệ thông tin có thực sự đánh mất doanh số vào tay AI?

Doanh nghiệp công nghệ thông tin có thực sự đánh mất doanh số vào tay AI?

Thực tế chứng minh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định nghĩa giá trị, mở ra chu kỳ tăng trưởng.
Thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng AI, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh

Thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng AI, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh

Đà Nẵng đang hướng đến tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp chủ động ứng dụng công nghệ, đổi mới quản trị và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.