Xây dựng thương hiệu quốc gia từ công nghiệp văn hóa theo chiều sâu và diện rộng

Tổng thu từ khách du lịch trong một sự kiện âm nhạc quốc tế tại Việt Nam trong 2 ngày được ước tính khoảng 750 tỷ đồng

Khai mở nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay và giai đoạn tới không đơn thuần là mở rộng quy mô GDP mà phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng thể chế và năng lực con người. Trong tiến trình đó, văn hóa không đứng ngoài nền kinh tế mà trực tiếp tham gia tạo lập năng lực phát triển thông qua việc hình thành con người có tri thức, đạo đức, kỷ luật và năng lực sáng tạo; xây dựng niềm tin, chuẩn mực hợp tác và sức gắn kết xã hội; đồng thời chuyển hóa tài nguyên, bản sắc văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa của Chính phủ mở ra định hướng và cơ hội mới cho ngành triển lãm, tổ chức sự kiện. Trong đó, mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực tổ chức, làm chủ công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng những thương hiệu sự kiện mang bản sắc Việt Nam.

Định hướng này đáp ứng yêu cầu đặt ra trong bối cảnh hiện nay, khi sức mạnh mềm văn hóa ngày càng có vai trò trong việc nâng cao sức hút của Việt Nam đối với khách du lịch, nhà đầu tư, hoạt động thương mại và các đối tác quốc tế. Đồng thời, đây cũng là nguồn lực giúp đất nước tăng cường khả năng thích ứng, bảo vệ lợi ích quốc gia trước sự cạnh tranh ngày càng phức tạp trên thế giới về giá trị, hình ảnh và tầm ảnh hưởng.

Các ngành công nghiệp văn hóa cần được triển khai đồng thời theo chiều sâu và diện rộng

Thực tế định hướng này đã tạo đường cho những thành quả ban đầu. Chỉ cách đây vài ngày, chương trình “BIGBANG 2026-2027 World Tour tại Hà Nội - XX: COSMOS” đã thu hút khoảng 90.000 lượt khán giả trong nước và quốc tế. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thành phố Hà Nội cho biết, trong hai ngày 23 và 24/10/2026, Hà Nội đón khoảng 220.000 lượt khách du lịch, tăng 15,6% so với tuần trước. Trong đó, khách quốc tế đạt khoảng 67.900 lượt. Tổng thu từ khách du lịch trong dịp diễn ra sự kiện được ước tính khoảng 750 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức lan tỏa và tiềm năng của nền công nghiệp văn hóa vượt ra ngoài phạm vi sân khấu, tạo thêm nhu cầu đối với nhiều loại hình dịch vụ và đóng góp vào hoạt động kinh tế.

Bên cạnh đó, ông Vũ Ngoạn Hợp, Chủ tịch Hiệp hội Hội chợ Triển lãm thương mại và Tổ chức sự kiện Việt Nam (VECA) chia sẻ, trước đây, một số nhà tổ chức các tour diễn quốc tế sau khi khảo sát đã bày tỏ sự quan tâm đến Việt Nam, nhưng chưa thể triển khai do hạ tầng và các điều kiện kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống âm thanh, ánh sáng, chưa đáp ứng yêu cầu. Nguồn thiết bị trong nước còn phân tán, quy mô nhỏ, chưa đủ khả năng phục vụ các chương trình lớn. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều công nghệ tiên tiến trên thế giới đã có mặt tại Việt Nam, tạo nền tảng thuận lợi hơn cho việc tổ chức các sự kiện quy mô lớn.

Lựa chọn sản phẩm có tiềm năng và cách đi phù hợp

Mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng công nghiệp văn hóa Việt Nam vẫn chưa tạo dựng được nhiều thương hiệu và sản phẩm có tầm ảnh hưởng rộng rãi trên thị trường quốc tế. Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (Bộ Văn Hóa, Thể thao và Du lịch) Trần Hoàng cho rằng, vấn đề quan trọng hiện nay là cần xác định cách đi phù hợp, lựa chọn những sản phẩm có tiềm năng, bản sắc riêng và đủ khả năng phát triển thành thương hiệu quốc tế. Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt trong hoạt động xúc tiến, hỗ trợ xây dựng chính sách, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hiệp hội và các đơn vị sản xuất đồng hành phát triển thương hiệu sản phẩm công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Dưới góc nhìn truyền thông, ông Nguyễn Lâm Thanh (đại diện TikTok Việt Nam), cho rằng việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho các ngành công nghiệp văn hóa cần được triển khai đồng thời theo chiều sâu và diện rộng. Theo đó, cần lựa chọn một số lĩnh vực cụ thể trong các ngành công nghiệp văn hóa để tập trung xây dựng thương hiệu, gắn với địa phương hoặc điểm đến có định hướng và cam kết phát triển lâu dài. Việc xây dựng cần được thiết kế theo hướng phổ quát, tạo cơ hội để cả doanh nghiệp nhỏ và các nhà sáng tạo tham gia. Những vướng mắc về chính sách cần sớm được cơ quan quản lý tháo gỡ kịp thời.

Đặc biệt, các thủ tục, chính sách liên quan đến công nghiệp văn hóa, sáng tạo cần được đơn giản hóa hơn nữa, có tính khuyến khích hơn. Càng không nên để những sản phẩm sáng tạo của các cá nhân người Việt Nam như game hay phim lại chọn phát hành ở nước ngoài chỉ vì thủ tục dễ dàng hơn, ông Nguyễn Lâm Thanh nhấn mạnh.

Mới đây, thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đề xuất bổ sung các dự án quy mô lớn về hạ tầng công nghiệp văn hóa, công viên công nghệ văn hóa và du lịch di sản số quy mô quốc tế vào nhóm được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt. Đề xuất này mở ra câu chuyện rộng hơn về cách đưa nguồn lực văn hóa và sức sáng tạo trở thành sản phẩm có giá trị thương mại, tạo sức cạnh tranh cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, một chuyên gia cho rằng, chính sách ưu đãi không nên chỉ hướng đến các dự án có quy mô vốn lớn mà cần tạo cơ hội cho cả những đơn vị nhỏ có năng lực sáng tạo. Ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó Tổng giám đốc VinaGroup Travel, cho rằng bên cạnh tăng đầu tư và xây dựng cơ chế ưu đãi, Việt Nam cần xác định rõ những lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh và khả năng tạo giá trị kinh tế bền vững. Các lĩnh vực như ẩm thực, di sản, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, âm nhạc, thời trang và thủ công mỹ nghệ có thể trở thành thế mạnh nếu được đầu tư bài bản, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường trong nước lẫn quốc tế. Để doanh nghiệp tham gia hiệu quả, cần hoàn thiện cơ chế hỗ trợ về vốn, hạ tầng, công nghệ, nhân lực, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và phân phối sản phẩm. Chính sách cần có lộ trình thực hiện, phân định rõ trách nhiệm và tiêu chí đánh giá, thay vì chỉ dừng ở định hướng chung.

Đặc biệt, muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa thì đi cùng nhau. Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nhấn mạnh, các đơn vị tổ chức và cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường liên kết, phát huy thế mạnh của từng đơn vị, kết nối đồng bộ từ địa điểm tổ chức, thiết kế, sản xuất, công nghệ đến vận hành và dịch vụ hỗ trợ. Các hiệp hội cần tiếp tục phát huy vai trò tập hợp, kết nối cộng đồng nghề nghiệp, chia sẻ kinh nghiệm và phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn. Tăng tính chuyên nghiệp và chất lượng cần được xác định là nền tảng phát triển. Các doanh nghiệp cần chú trọng nâng cao năng lực quản trị, chất lượng nhân lực, tiêu chuẩn kỹ thuật và dịch vụ; tuân thủ pháp luật, bảo đảm an toàn, tôn trọng bản quyền, minh bạch trong hợp tác và bảo vệ quyền lợi công chúng.

Ngoài ra, đầu tư cho nội dung, công nghệ, trải nghiệm và bản sắc cũng là hướng đi cần thiết để hình thành những sản phẩm công nghiệp văn hóa có sức sống lâu dài, khả năng thương mại hóa và sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Muốn vậy, doanh nghiệp cần mở rộng hợp tác với nghệ sĩ, nhà thiết kế, chuyên gia công nghệ và các chủ thể sáng tạo; đồng thời tăng cường liên kết với cơ sở đào tạo để phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn, kỹ năng công nghệ, ngoại ngữ và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh.