Doanh nghiệp ASEAN: Hướng vào nội khối và mở rộng xuống phía Nam

Chú ý đến ASEAN nhưng cần hướng về phía Nam

Bà Anna Marrs

Mặc cho những biến động và bất ổn có thể xảy ra trong tương lai, nền tảng kinh tế dựa trên sự gia tăng dân số và quá trình đô thị hóa của ASEAN sẽ tiếp tục là những xu thế lớn trong năm 2017. Đối với các công ty tìm kiếm sự tăng trưởng, có lẽ điều quan trọng nhất trong thời kỳ bất ổn như hiện nay là quay trở lại với những nền tảng cơ bản trên, nhưng với một cách tiếp cận khác.

Chú trọng vào ASEAN là một bước đi hợp lý và thực tế cho các DN. Khu vực này có dân số khoảng 626 triệu người và là thị trường hợp nhất lớn thứ ba ở châu Á. Khu vực này dự kiến sẽ vẫn duy trì sức phục hồi và phát triển tốt, với các nền kinh tế đang nổi ở Đông Nam Á (ĐNA) dự kiến sẽ tăng trưởng ở mức 5-7%.

Tuy nhiên, ngay cả khi ASEAN ngày càng trở nên ít bị tổn thương trước những cú sốc bên ngoài thì thương mại nội khối vẫn sẽ không thể giúp các DN giảm bớt sự ảnh hưởng của việc các nền kinh tế như Mỹ, Liên minh châu Âu và Trung Quốc tăng trưởng chậm lại. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ tập trung vào các thị trường ASEAN, nơi có nền tảng khách hàng đang ngày càng tăng có thể là chưa đủ. Trong khi bám sát vào những nền tảng cơ bản của mình, DN phải xem xét tham gia vào một sân chơi lớn hơn.

Theo đó, thay vì chỉ tập trung vào ASEAN, các DN có thể xem xét một khu vực lớn hơn, bao gồm cả Nam Á. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), mỗi tháng có khoảng một triệu người gia nhập lực lượng lao động ở khu vực Nam Á. Đến năm 2030, ASEAN và Nam Á sẽ là ngôi nhà của hơn 1/4 dân số ở độ tuổi lao động trên thế giới.

Theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), tổng giá trị thương mại của khu vực Nam Á và ĐNA đã tăng từ 4 tỷ USD trong năm 1990 lên 90 tỷ USD năm 2013. Cũng trong thời kỳ này, mức đóng góp của ĐNA vào tổng giá trị thương mại của Nam Á chỉ tăng nhẹ từ 11% đến 12%, trong khi mức đóng góp của Nam Á vào tổng giá trị thương mại của Đông Nam tăng gấp đôi từ 2% lên 4%. Xu hướng này cho thấy vẫn còn nhiều dư địa cho tăng trưởng.

Kết bạn mới và vẫn giữ những người bạn cũ

Các công ty trong khu vực ASEAN có xu hướng thúc đẩy kinh doanh nhiều hơn tại các nước Đông Á hay ĐNA khác và không mấy mặn mà với các thị trường Nam Á vì thiếu kiến thức, kinh nghiệm và các mối liên hệ ở thị trường này. Trong bối cảnh các DN ASEAN đối mặt với vấn đề tăng trưởng xuất khẩu bị chậm lại và chi phí sản xuất gia tăng, việc đưa Nam Á vào trong chiến lược kinh doanh sẽ tạo ra những lợi ích lâu dài.

Nam Á là thị trường rộng lớn mà các DN khu vực ASEAN cần tập trung

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi mới đây công bố kế hoạch cải cách theo hướng hỗ trợ hoạt động kinh doanh và Tổng thống Sri Lanka Maithripala Sirisena thì thực hiện chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các DN hoạt động. Hay việc Chính phủ Bangladesh đưa ra những cải cách về chính sách trong những năm gần đây cũng đã tạo ra một môi trường cởi mở và cạnh tranh hơn. Điều đó cho thấy, môi trường kinh doanh tại Nam Á đang ngày càng trở nên thân thiện hơn với các DN.

Bên cạnh đó, xét về tổng thể, khu vực này cũng mang đến cho các DN trong ASEAN và các nhà sản xuất toàn cầu một thị trường thay thế trong bối cảnh chi phí đang ngày càng gia tăng ở Đông Á và ĐNA. Mức lương tối thiểu của Nam Á thuộc hàng thấp nhất trên thế giới.

Chỉ việc chi trả mức lương tối thiểu hàng tháng khoảng 150 USD tại Ấn Độ, và khoảng 70 USD tại Bangladesh, Nepal và Sri Lanka là các DN có thể tiếp cận được với một lực lượng lao động, trong đó phần lớn biết tiếng Anh và được giáo dục tốt.

Kỳ vọng về các dòng vốn đầu tư chảy vào Nam Á và ĐNA cũng mở ra nhiều viễn cảnh mới khi mà Trung Quốc đang có kế hoạch hồi sinh một con đường thương mại cổ xưa theo khuôn khổ của sáng kiến "Một vành đai, một con đường" trải dài từ châu Á đến châu Âu. Luồng vốn từ Trung Quốc có thể giúp cả hai khu vực thích ứng với khả năng gia tăng bảo hộ thương mại.

Hợp tác và kết nối để thành công

Sự hợp tác giữa các thị trường ĐNA và Nam Á mang đến nhiều cơ hội. Hoạt động kinh doanh được tăng cường sẽ tạo ra sự liên kết mạnh mẽ hơn với sự hỗ trợ của CSHT và tài trợ vốn. Theo ước tính của ADB, cần khoảng 73,1 tỷ USD cho các dự án nhằm tăng cường sự kết nối tại Nam Á và ĐNA. Mạng lưới giao thông và CSHT được cải thiện sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh doanh xuyên biên giới.

Tương tự, trong lĩnh vực tài trợ vốn cũng có nhiều cơ hội cho sự hợp tác giữa khu vực công và tư. Sự hỗ trợ của các chính phủ để củng cố và hội nhập thị trường vốn và sự nỗ lực để gỡ bỏ những rào cản đối với dòng vốn là cần thiết. Cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho các DNNVV cũng là một yêu cầu cấp thiết đặt lên vai hệ thống tài chính.

Tập trung vào phát triển thị trường trái phiếu nội địa và khu vực sẽ mang đến một phương án tiếp cận vốn khác cho các DNNVV, đồng thời, tăng cường sự hội nhập giữa các thị trường vốn ở Nam Á và ĐNA.

Cuối cùng, quan hệ hợp tác có thể được thực hiện theo cách DN tài trợ vốn cho chính mình. Ví dụ, đối với nhiều DN Ấn Độ có nhu cầu vốn, vay nợ nước ngoài dưới dạng trái phiếu Masala bằng đồng Rupee sẽ hầu như không mang đến rủi ro tiền tệ nào.

Khi NHTW Ấn Độ khuyến khích việc sử dụng trái phiếu Masala để huy động vốn cho tăng trưởng kinh tế, Singapore sẽ ở một vị trí thuận lợi để trợ giúp nhu cầu này. Hơn 80% trái phiếu niêm yết bên ngoài lãnh thổ của các đơn vị phát hành trái phiếu Ấn Độ là ở Sàn giao dịch Chứng khoán Singapore, qua đó huy động được hơn 66 tỷ USD.

Tựu chung lại, 2017 là một năm khó có thể dự đoán được. Mặc dù phải đối mặt với nhiều bất ổn nhưng các DN vẫn có thể phát triển mạnh mẽ bằng việc khai thác tối đa các cơ hội tại ASEAN và Nam Á. Sự tăng trưởng với động lực là hơn 2,4 tỷ người làm việc để cải thiện cuộc sống của họ là sức mạnh khó có thể kìm hãm.

Để nắm bắt cơ hội từ tiềm năng tăng trưởng này sẽ cần đến sự nhanh nhạy, những mối liên hệ mới và - đối với nhiều DN - là tìm kiếm các cơ hội ngay ở chính gần sân nhà.