Muốn thành công phải có đột phá về giáo dục

	Cách mạng Công nghiệp 4.0: Việt Nam cần chủ động để vượt lên
	Hội nghị chuyên đề về Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4
	Cách mạng công nghiệp 4.0: Những tác động đến Việt Nam

Ông Trần Đình Thiên

Nói về các điều kiện khi tham gia cuộc Cách mạng Công nghiệp (CMCN) 4.0, PGS-TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, chúng ta đang thiếu nhiều thứ. Muốn tham gia thành công cuộc cách mạng này, ngay từ bây giờ chúng ta phải cấu trúc lại giáo dục đào tạo.

Ở góc nhìn của mình, xin ông cho biết đâu là cơ hội khi Việt Nam tham gia CMCN 4.0?

Cơ hội của cuộc CMCN 4.0 là vô tận, bởi nó sẽ thay đổi cơ bản tất cả mọi thứ trong cuộc sống hiện nay. Khái niệm đầu tiên khi nói về CMCN 4.0 là sự kết nối. Kết nối mọi nơi, mọi lúc giữa người với người, người với vật, đặc biệt quan trọng là giữa vật với vật.

Cơ hội dù rất lớn nhưng thách thức cũng rất cao, vì công nghệ 4.0 gắn chặt với năng lực trí tuệ. Trong tổng số của cải sản xuất ra cho xã hội thì phần do trí tuệ sáng tạo chiếm tỷ lệ ngày càng lớn trong tổng GDP. Như vậy, thách thức ở đây là, nếu muốn ứng dụng được công nghệ 4.0 thì con người phải có trí tuệ thì mới tham gia được vào quá trình sản xuất.

Mỗi cuộc CMCN đều mang đến sự đảo lộn hệ thống giá trị. Tới đây khi robot có thể thay thế con người, khi đó cấu trúc gia đình phải thay đổi. Đơn cử, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore có tỷ lệ người sống độc thân rất cao dù các nước này chưa bước vào cuộc CMCN lần thứ 4.

Vậy cuộc cách mạng này sẽ tác động đến những lĩnh vực nào ở Việt Nam?

Theo phân tích, những ngành gắn với lao động thủ công sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất. Thứ hai, là ngành nghề gắn với quá trình tự động hóa. Ví dụ, ngành dệt may, với những thao tác cắt, may thì máy móc đều có thể thay thế được. Công nghệ 4.0 có thể làm việc 24/24 giờ mà không cần nạp năng lượng, thậm chí làm trong điều kiện “tối tăm mù mịt” không cần ánh sáng. Trong khi vẫn kiểm soát được tốc độ, chất lượng...

Muốn tham gia thành công vào CMCN 4.0 ngay từ bây giờ phải cấu trúc lại giáo dục đào tạo

Hay với ngành lắp ráp điện tử, robot cũng có thể thay thế. Gần nhất là công việc lái xe, trước tiên là lái xe taxi có thể nhanh chóng bị loại ra khỏi cuộc chơi trong vòng chưa đầy 20 năm nữa.

Với những lĩnh vực liên quan đến cảm xúc và trực giác con người thì khó thay thế hơn, như nghệ sĩ, bác sĩ, họa sĩ, nhà báo… Tuy nhiên vẫn có khả năng thay thế. Ví dụ các họa sĩ “vẽ lại” thì chắc chắn bị thay ngay lập tức.

Vì thế, với Việt Nam, sự cảnh báo là rất cao, vì hiện lao động gia công và lắp ráp còn quá nhiều.

Ông có nói đây là thách thức của những nước đi sau, tuy nhiên có nhiều ý kiến cho rằng những nước này (như Việt Nam) lại có lợi thế hơn với cuộc CMCN 4.0. Ông có thể phân tích kỹ hơn về vấn đề này?

Ở đây có hàm ý những nước đi sau thường có cơ hội vượt lên trước. Việt Nam không phải tốn quá nhiều chi phí chuyển đổi cho những cuộc CMCN lần thứ hai, thứ ba. Chúng ta cần phải có tầm nhìn vượt trội và rất cần những con người phi thường. Nếu làm được điều này thì đất nước sẽ chuyển biến rất nhanh. Điều này gắn chặt với tầm nhìn của người lãnh đạo, tầm nhìn quản trị quốc gia.

Vậy với Việt Nam, những yếu tố cần và đủ để nắm bắt CMCN 4.0 đã có chưa, thưa ông?

Nếu nói về điều cần và đủ với Việt Nam, cá nhân tôi nhận thấy chúng ta cái gì cũng thiếu. Chúng ta chỉ có quyết tâm thì lúc nào cũng đầy. Tuy nhiên, từ xưa đến nay người Việt Nam luôn được đánh giá là thông minh, sáng tạo.

Muốn tham gia thành công vào CMCN 4.0 thì ngay từ bây giờ, chúng ta phải cấu trúc lại giáo dục đào tạo. Theo tôi được biết, đến thời điểm này vẫn chưa có gì đột biến trong giáo dục, vẫn là tư duy bằng cấp, gắn liền với tư duy nhiệm kỳ.

Cho nên, chung quy lại, chúng ta cần có một cách nhìn dân chủ, sáng tạo.

Thế giới đang tiến tới robot hóa, vậy Việt Nam sẽ tiếp cận thế nào trong đào tạo nguồn nhân lực?

Robot không thể ngay lập tức thay thế được con người, nhưng không vì thế mà chúng ta bỏ qua. Chúng ta phải bình tĩnh nhưng không được chủ quan với tốc độ của sự thay thế. Nghĩa là trong giai đoạn trước mắt, chúng ta vẫn phải lo việc làm cho những người không có tay nghề, nhưng phải ráo riết chuẩn bị lực lượng lao động được đào tạo cơ bản.

Xin cảm ơn ông!