Quản trị công ty: DN Việt đang tụt hậu so với thế giới

Ông Nguyễn Vũ Quang Trung

Quản trị công ty (QTCT) là cách phát triển và quản trị rủi ro DN một cách hiệu quả nhất mà các nước phát triển đã áp dụng từ lâu. Nhưng với Việt Nam, đây được xem là khái niệm khá mới mẻ và ít được áp dụng.

Từ năm 2015, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (HNX) sẽ triển khai chương trình về QTCT nhằm từng bước giúp DN nâng cao nhận thức và áp dụng phương thức QTCT tốt nhất. Ông Nguyễn Vũ Quang Trung, Phó tổng giám đốc HNX trả lời phỏng vấn phóng viên Thời báo Ngân hàng.

Thưa ông, QTCT có gì khác quản trị DN? Tại sao DN cần QTCT?

Ngay bản thân tôi nhiều lúc cũng nhầm lẫn hai khái niệm này và đặt vấn đề là QTCT và quản trị DN có khác gì nhau hay không? Đây là câu hỏi lớn không phải nhà quản lý nào cũng nắm được.

Thực ra, quản trị DN từ trước đến nay bất kỳ ai là chủ DN cũng phải trải qua, kể cả DNNN hay DN tư nhân, vì không quản trị thì DN không “chạy” được. Hoạt động này có thể liên quan tới QTCT, nhưng chỉ là vùng chồng lấn.

QTCT là quan hệ lợi ích giữa các bên tham gia vào DN, từ HĐQT (gọi là quản trị viên) đến tổng giám đốc, nhân viên, quan trọng hơn là bản thân DN đến các đối tượng liên quan. QTCT hiện đại thống kê có tới 10 loại đối tượng liên quan đến QTCT. Lý thuyết về QTCT nhiều nhưng không có chuẩn mực nhất định để khẳng định DN cứ theo cái đó là đúng.

Có những ý kiến còn đưa ra lập luận rằng, liệu với mô hình DN gia đình, DNNN chiếm ưu thế thì QTCT có giá trị gì hay không, hay chỉ là câu chuyện hình thức? Và đã là hình thức mà cơ quan quản lý bắt DN phải làm thì DN chỉ làm cho có chứ không phải thực chất cái DN cần? Đây sẽ là câu chuyện đau đầu nhất với Ban tổ chức, chứ không phải là việc triển khai chương trình như thế nào.

Vấn đề quan trọng nhất là làm sao chương trình này phải đi vào thực chất, để giám đốc, chủ tịch hay cổ đông của DN thấy rằng, nếu không làm QTCT tốt thì khả năng DN có thể mất tiền, rủi ro, suy sụp… Đấy mới là quan trọng.

QTCT là rất khó, ở Việt Nam hiện nay, muốn tìm một ai đó trong giới học thuật hay quản lý biết tất cả về QTCT không phải là dễ. Vậy HNX sẽ làm thế nào?

Hiện nay, có đến 60-70% DN kêu giá thị trường thấp hơn giá trị sổ sách, nhưng họ không biết vì sao. Chúng tôi có thể giải thích là do chính các DN đang trong tình trạng “áo gấm đi đêm” mà không hay biết. Có thể DN tốt nhưng họ không có ý thức thể hiện ra bên ngoài là tốt, thể hiện ở QTCT tốt, công bố thông tin tốt, minh bạch thông tin được NĐT nước ngoài đánh giá cao…

Việc NĐT đánh giá cao chưa chắc đã đi liền với lợi nhuận cao. Vì lợi nhuận cao sẽ đi liền với rủi ro cao. NĐT thích lợi nhuận tương đối, nhưng phải đi liền với QTCT tốt và sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu, thắc mắc, giải trình từ phía NĐT một cách trung thực. Đấy là cái tôi cho rằng kinh nghiệm của phần lớn các nước châu Á họ đang phải trải qua.

Có thể DN tốt nhưng họ không có ý thức thể hiện ra bên ngoài là tốt

Vậy QTCT ở Việt Nam còn yếu kém là do nhận thức hay do khó thực hiện?

Tôi cho rằng có cả 2 yếu tố trên, nhưng tư tưởng đối phó vẫn còn ở rất nhiều DN, đặc biệt là khi tiếp xúc với cơ quan quản lý, rồi mới tính đến lợi ích của DN. Làm thế nào cơ quan quản lý đừng phạt DN chứ không phải chuyện đến với cơ quan quản lý để cùng làm thế nào cho DN tốt hơn lên.

HNX có kế hoạch cụ thể gì với chương trình QTCT, thưa ông?

Trong năm 2015, các Tuần lễ QTCT sẽ được tổ chức mỗi quý một lần, nhằm mục đích thay đổi nhận thức về QTCT, tăng cường áp dụng các thông lệ tốt về QTCT cho các DN niêm yết/đăng ký giao dịch của HNX, hướng tới sự thay đổi về chất của các DN trên TTCK.

Mỗi Tuần lễ QTCT dự kiến sẽ có một chủ đề khác nhau. Các nội dung chính sẽ được truyền tải chủ yếu xoay quanh các nguyên tắc QTCT của OECD, tập trung vào các vấn đề còn nổi cộm trong thực tiễn QTCT hiện nay của các DN và giới thiệu một số thông lệ tốt về QTCT đã được thừa nhận rộng rãi trên thế giới.

Trước mắt, nhằm kịp thời chuẩn bị cho mùa Đại hội cổ đông thường niên 2015 và mùa Báo cáo thường niên 2014, Tuần lễ QTCT đầu tiên diễn ra trong quý I/2015 sẽ được tổ chức từ ngày 19-23/1/2015, tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Trong Tuần lễ QTCT đầu tiên này, các nội dung sẽ bao gồm: giới thiệu về Tuần lễ QTCT và Chương trình thường niên Thẻ điểm công bố thông tin và Minh bạch 2015 của HNX (khoảng chiều 19/1/2015 tại HNX); hội thảo Tổ chức hiệu quả Đại hội đồng cổ đông và lập Báo cáo thường niên, Báo cáo phát triển bền vững (dự kiến sáng 20/1/2015 tại Hà Nội và sáng 23/1/2015 tại TP. Hồ Chí Minh).

HNX kỳ vọng gì khi triển khai Tuần lễ QTCT?

Năm nay, HNX mới chỉ tập trung vào chuyện nâng cao nhận thức cho DN, bởi vì để DN hiểu được QTCT trong vòng một vài buổi đào tạo là không dễ. DN sẽ phải tính đến việc thuê những người có kiến thức về QTCT về phục vụ, chứ DN chỉ phụ thuộc vào một vài buổi đào tạo để hiểu được QTCT là rất khó. Nên quan trọng nhất là thay đổi nhận thức của DN, cho họ thấy cần có người QTCT cho DN mình.

Hai là để giúp DN hiểu được bản chất tại sao Nhà nước quy định DN phải công bố thông tin. Có phải cơ quan quản lý rỗi rãi quá mà bắt DN phải công bố thông tin, hay thích thì bắt DN phải công bố thông tin… Chương trình sẽ giải thích các lý do của những quy định này. Khi DN hiểu được lý do đấy thì thông tin chuẩn bị thế nào để đáp ứng yêu cầu chứ không phải chuyện không thuê được kiểm toán, hay lãnh đạo đi vắng thì không công bố được thông tin.

Xin cảm ơn ông!

Trần Hương thực hiện