An toàn giao dịch: Chìa khóa cho tiện ích ngân hàng số

Sự bứt tốc này đến từ nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số của các NHTM. Thời gian qua, các NHTM không ngừng mở rộng hệ sinh thái dịch vụ số, đưa gần như toàn bộ nhu cầu tài chính của người dân lên môi trường trực tuyến. Các ứng dụng ngân hàng số như VCB Digibank của Vietcombank, BIDV Smart Banking hay Techcombank Mobile… cung cấp đầy đủ tiện ích từ chuyển tiền, thanh toán hóa đơn đến đầu tư, quản lý tài sản.

Nhiều ngân hàng hiện ghi nhận tỷ lệ giao dịch số gần như tuyệt đối, đưa ngân hàng di động trở thành một phần tất yếu của đời sống. Chỉ với vài thao tác, người dùng có thể thực hiện trọn vẹn mọi dịch vụ từ mở tài khoản, tiết kiệm đến vay vốn và đầu tư. Đặc biệt, việc kết nối với Cổng dịch vụ công quốc gia đã thúc đẩy 100% đại học đô thị thu học phí online và 82% người nhận lương hưu qua tài khoản, giúp dịch vụ số phủ sóng mạnh mẽ đến cả vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa.

Tuy nhiên, đi cùng sự tiện lợi là những thách thức an ninh mạng ngày càng phức tạp trong lĩnh vực ngân hàng số. Các hình thức lừa đảo liên tục biến đổi, từ giả mạo website, tin nhắn, email đến cuộc gọi giả danh ngân hàng hoặc cơ quan chức năng nhằm chiếm đoạt thông tin đăng nhập và mã xác thực giao dịch. Không ít trường hợp đối tượng dụ người dùng cài đặt ứng dụng độc hại để chiếm quyền điều khiển thiết bị và thực hiện giao dịch trái phép. Các thủ đoạn ngày càng có xu hướng kết hợp nhiều phương thức, vừa khai thác tâm lý người dùng vừa lợi dụng lỗ hổng trong quá trình xác thực, khiến rủi ro mất an toàn tài khoản luôn hiện hữu trong môi trường giao dịch số.

Đáng chú ý, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ deepfake nên việc giả giọng nói, hình ảnh trở nên tinh vi hơn, khiến người dùng khó phân biệt thật – giả. Khi các giao dịch ngân hàng được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, chỉ cần một sai sót nhỏ trong việc nhận diện thông tin cũng có thể dẫn đến rủi ro mất tài sản.

Trước thực tế đó, yêu cầu nâng cấp bảo mật trở nên cấp thiết. Một trong những công cụ nổi bật đang phát huy hiệu quả là Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động (SIMO) do NHNN triển khai. Không chỉ dừng ở cảnh báo, SIMO đã trở thành “lá chắn” chủ động trong phòng ngừa gian lận. Tính đến ngày 23/3/2026, hệ thống đã phát đi khoảng 3,5 triệu lượt cảnh báo tới khách hàng, qua đó giúp hơn 1,1 triệu giao dịch được dừng hoặc hủy kịp thời, với tổng giá trị lên tới hơn 3,99 nghìn tỷ đồng được bảo vệ khỏi nguy cơ bị chiếm đoạt. Thông tư 77/2025/TT-NHNN có hiệu lực từ tháng 3/2026 quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng yêu cầu các TCTD nâng cao tiêu chuẩn an toàn trong cung ứng dịch vụ ngân hàng số, đặc biệt tăng cường kiểm soát rủi ro từ thiết bị đầu cuối của khách hàng.

Trước đòi hỏi thực tế cũng như yêu cầu từ chính sách, các ngân hàng đã nhanh chóng chuyển hoá thành các giải pháp cụ thể để triển khai trong thực tiễn. Đơn cử, ứng dụng ngân hàng số của OCB được tích hợp khả năng tự động đánh giá mức độ an toàn của thiết bị, phát hiện các dấu hiệu như root, jailbreak hoặc cài đặt ứng dụng không chính thống và ngay lập tức ngắt kết nối để bảo vệ tài khoản. Đồng thời, hệ thống cũng áp dụng xác thực sinh trắc học đối chiếu với dữ liệu dân cư quốc gia thông qua VNeID, qua đó nâng cao độ chính xác trong định danh khách hàng.

VPBank cũng triển khai cơ chế phát hiện thiết bị có nguy cơ chứa mã độc và chủ động từ chối quyền truy cập ứng dụng VPBank NEO hoặc NEOBIZ khi phát hiện rủi ro. Hệ thống sẽ cảnh báo và chỉ cho phép giao dịch khi thiết bị được xử lý an toàn. Cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển đổi từ xử lý sự cố sang phòng ngừa ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, các ngân hàng đồng loạt triển khai các giải pháp bảo mật đa lớp như xác thực sinh trắc học, OTP, mã hóa dữ liệu, giám sát giao dịch theo thời gian thực và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện hành vi bất thường… Một số ngân hàng còn cung cấp chatbot, voicebot hỗ trợ 24/7, dịch vụ tra soát trực tuyến và thậm chí các gói bảo hiểm an ninh mạng cho khách hàng.

Ở góc độ cơ quan quản lý, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp, phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại, thông suốt, hiệu quả để cung cấp các dịch vụ thanh toán an toàn, tiện ích, bảo mật, đáp ứng tốt nhu cầu thanh toán của người dân, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức trong nền kinh tế. Đồng thời, tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn và bảo mật hoạt động thanh toán, ngân hàng; chỉ đạo các đơn vị cung ứng dịch vụ tích cực triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Thanh toán không dùng tiền mặt là xu thế tất yếu, nhưng sự tiện lợi chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với an toàn. Trong một hệ sinh thái tài chính số ngày càng mở rộng, bài toán của ngành Ngân hàng không chỉ là cung cấp dịch vụ nhanh hơn, mà còn là xây dựng một nền tảng đủ an toàn để người dùng có thể yên tâm trong từng giao dịch.