Bảo đảm công bằng trong chính sách thuế thu nhập giữa hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp

Tạo cơ sở pháp lý để điều hành linh hoạt

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, nhằm hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh, nhất là khu vực quy mô nhỏ; đồng thời bảo đảm công bằng trong chính sách thuế thu nhập giữa hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, khuyến khích chuyển đổi lên doanh nghiệp, dự thảo Luật đề xuất không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng của hộ, cá nhân kinh doanh trong luật mà giao Chính phủ quy định. Đồng thời, sửa đổi Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp theo hướng bổ sung mức doanh thu được miễn thuế và giao Chính phủ quy định, cũng như quy định chi tiết việc miễn thuế theo thẩm quyền tại khoản 15 Điều 4 Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.

Việc phân quyền cho Chính phủ sẽ tạo cơ sở pháp lý để điều hành linh hoạt chính sách tài khóa, trong đó có chính sách thuế; đồng thời thể chế hóa nội dung tại Kết luận số 18-KL/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Luật Tổ chức Quốc hội và tương tự các quy định hiện hành, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện chạy bằng pin, nhằm bảo đảm tính nhất quán của chính sách thuế với mục tiêu bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, giảm ô nhiễm đô thị và phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh giá và nguồn cung biến động, dự thảo Luật đề xuất kéo dài thời gian áp dụng chính sách hiện hành đối với xe dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030.

Để bảo đảm hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp quy mô nhỏ được áp dụng đồng bộ các chính sách thuế quy định tại Luật này trong năm 2026 và tạo điều kiện thuận lợi trong việc kê khai thuế, tránh phát sinh thêm thủ tục hành chính, dự thảo Luật quy định Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày được thông qua, trừ quy định tại khoản 2 Điều này.

Quy định tại Điều 1, Điều 2 và Điều 3 về thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2026.

Chính phủ trình Quốc hội cho phép xây dựng và ban hành dự án Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn quy định tại khoản 2 Điều 26 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua Luật tại Kỳ họp thứ Nhất. Việc áp dụng quy trình rút gọn nhằm kịp thời ban hành chính sách hỗ trợ, khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông xanh, thân thiện môi trường.

Tránh manh mún, thiếu tính tổng thể, ổn định

Trình bày tóm tắt Báo cáo thẩm tra về dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với phạm vi sửa đổi của dự án Luật như đề xuất của Chính phủ.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày tóm tắt Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 Luật về thuế.

Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ rà soát toàn diện các luật thuế để trình ngay Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất xem xét, quyết định sửa đổi theo hướng giao Chính phủ quy định đối với các nội dung thường xuyên biến động, các nội dung đã giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định hoặc điều chỉnh, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong các luật về thuế. Một số ý kiến đề nghị, Chính phủ rà soát các vướng mắc, bất cập của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt để trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, tránh tình trạng manh mún, thiếu tính tổng thể, ổn định trong đề xuất, ban hành chính sách.

Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban nhất trí với đề xuất của Chính phủ, có thể cân nhắc việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân để tăng cường các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh quy mô nhỏ và trung bình thấp trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh còn nhiều khó khăn hiện nay. Đồng thời, đề nghị Chính phủ báo cáo rõ hơn các phương án dự kiến để cung cấp các căn cứ thuyết phục, đầy đủ hơn phục vụ quá trình xem xét, cho ý kiến đối với đề xuất chính sách.

Một số ý kiến cho rằng, quá trình xem xét, ban hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế giá trị gia tăng đã thảo luận kỹ về các nội dung liên quan đến quy định về mức ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế. Do đó, đề nghị Chính phủ giải trình kỹ lưỡng, thấu đáo, thuyết phục hơn về lý do đề xuất sửa đổi theo hướng giao Chính phủ thẩm quyền quy định mức ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế.

Về hiệu lực thi hành, Thường trực Ủy ban thống nhất, dự thảo Luật có hiệu lực kể từ ngày được Quốc hội thông qua như đề nghị của Chính phủ. Riêng quy định về thời hạn có hiệu lực thi hành đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng (khoản 2, Điều 5), đề nghị Chính phủ giải trình rõ hơn nội dung này và cân nhắc có thể bổ sung quy định về nguyên tắc: “Trường hợp thực hiện quy định của Luật này mà người nộp thuế có trách nhiệm pháp lý nặng hơn thì áp dụng từ ngày Luật có hiệu lực thi hành, không áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 5 của Luật”.

Các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất sự cần thiếtsửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế: thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp, giá trị gia tăng và tiêu thụ đặc biệt, nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, phát triển kinh tế tư nhân và mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời, bảo đảm chính sách hỗ trợ phù hợp với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa, tăng tính công bằng, đồng bộ của hệ thống thuế, góp phần định hướng tiêu dùng, khuyến khích phương tiện thân thiện môi trường, giảm phát thải và hướng tới phát triển bền vững.

Tán thành việc trình dự án Luật theo quy trình rút gọn, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành cho phép áp dụng quy trình này trong trường hợp cấp bách. Việc sửa đổi, bổ sung các luật thuế là cần thiết, cấp bách để hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp. Ban soạn thảo đối chiếu với quy định tại điểm c khoản 5 Điều 51 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để bổ sung các tài liệu của hồ sơ dự án Luật như báo cáo thẩm định, bảng so sánh dự thảo luật với luật hiện hành…

Về lộ trình thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô chạy bằng pin, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc điều chỉnh thời điểm tăng thuế suất từ ngày 1/5/2027 sang 1/1/2031. Theo đó, việc điều chỉnh không còn nhằm hình thành thói quen tiêu dùng, do số lượng người sử dụng xe điện đã tăng mạnh, mà cần nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ môi trường, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch; đánh giá thêm tác động từ khía cạnh nếu giảm thuế tiêu thụ đặc biệt thì có biện pháp nào để ứng phó với tình trạng xe điện giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập vào thị trường Việt Nam.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị, để bảo đảm chất lượng dự án luật và tạo sự thống nhất cao khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, Chính phủ cần chỉ đạo tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, bổ sung giải trình một số nội dung trong dự thảo Luật.

Trong đó, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, cần rà soát, thuyết minh, làm rõ và tăng tính thuyết phục, tính thấu đáo của việc giao Chính phủ quy định các nội dung có tính biến động theo tình hình kinh tế - xã hội gồm: ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, không chịu thuế giá trị gia tăng đối với hộ cá nhân kinh doanh và mức doanh thu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng về thời gian gia hạn áp dụng mức thuế suất tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 20 chỗ ngồi chạy bằng pin bảo đảm mục tiêu chính sách và hài hòa lợi ích; rà soát quy định về hiệu lực thi hành và thời điểm áp dụng đối với thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp để bảo đảm thống nhất, tránh phát sinh vướng mắc, tranh chấp, tăng tính khả thi trong tổ chức thực hiện.