Để giữ vững lợi thế trong thu hút FDI

Các chuyên gia kinh tế cho biết, môi trường đầu tư quốc tế hiện vẫn bị chi phối mạnh bởi những yếu tố bất định: tăng trưởng toàn cầu chậm lại, xung đột địa chính trị kéo dài, lạm phát cao tại nhiều nền kinh tế lớn, cùng xu hướng thắt chặt các tiêu chuẩn về môi trường, công nghệ và phát triển bền vững. Dòng vốn FDI vì thế đang dịch chuyển theo hướng chọn lọc hơn, ưu tiên các quốc gia có nền tảng vĩ mô ổn định, thể chế rõ ràng và khả năng hấp thụ vốn tốt.

Dòng vốn FDI đang được tái định vị

Trong bối cảnh đó, Việt Nam tiếp tục được đánh giá là điểm đến an toàn và tin cậy. Đại diện Cục Đầu tư nước ngoài nhận định, sự ổn định kinh tế vĩ mô, chính sách thu hút đầu tư nhất quán, cùng năng lực sản xuất trong các ngành điện tử, linh kiện, chế biến chế tạo ngày càng được nâng cao là những yếu tố giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng FDI, bất chấp những biến động bên ngoài.

Thực tế, chỉ riêng trong tháng 11/2025, nhiều dự án FDI quy mô lớn đã được cấp chứng nhận đăng ký đầu tư, góp phần quan trọng vào kết quả chung. Điển hình là dự án Trung tâm thương mại AEON MALL Biên Hòa (Đồng Nai) với tổng vốn đầu tư 261,1 triệu USD của Tập đoàn AEON (Nhật Bản); dự án sản xuất ván tre OSB STABOO Thanh Hóa với tổng vốn 150 triệu USD của Công ty cổ phần STABOO (Thụy Sỹ). Không chỉ mang lại nguồn vốn lớn, các dự án này còn cho thấy xu hướng đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư, gắn với tiêu dùng nội địa và vật liệu thân thiện môi trường.

Tuy nhiên, bức tranh FDI không chỉ có gam màu sáng. Theo đại diện Cục Đầu tư nước ngoài, cạnh tranh thu hút FDI trong khu vực đang ngày càng gay gắt. Ấn Độ, Malaysia và Indonesia là những quốc gia đẩy mạnh ưu đãi thuế, phát triển các khu công nghiệp chuyên biệt, hoàn thiện hạ tầng logistics và năng lượng đang nổi lên như những đối thủ đáng gờm của Việt Nam trong cuộc đua thu hút dòng vốn mới.

PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định, dòng vốn FDI toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, gắn chặt với yêu cầu công nghệ cao, phát triển xanh và giá trị gia tăng. Nếu Việt Nam chỉ cạnh tranh bằng ưu đãi và chi phí thấp, lợi thế sẽ nhanh chóng bị bào mòn. Bài toán lớn hiện nay không còn là thu hút bao nhiêu vốn, mà là thu hút được loại vốn nào, có tạo ra động lực phát triển dài hạn hay không.

Việt Nam định hướng chuyển từ “thu hút vốn lớn” sang “thu hút vốn chất lượng”

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển, các tập đoàn đa quốc gia ngày càng khắt khe hơn với tiêu chí lựa chọn điểm đến đầu tư, từ hạ tầng, chất lượng lao động đến cam kết phát triển bền vững. Điều này buộc Việt Nam phải thay đổi chiến lược theo hướng ưu tiên FDI chất lượng cao, có công nghệ nguồn, có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn và lan tỏa công nghệ sang khu vực doanh nghiệp trong nước.

Thực tế, định hướng chuyển từ “thu hút vốn lớn” sang “thu hút vốn chất lượng” đã được Việt Nam đặt ra từ vài năm nay, song quá trình triển khai vẫn đối mặt nhiều thách thức. TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế cho rằng, Việt Nam cần chọn lọc dự án FDI dựa trên các tiêu chí rõ ràng về công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa, sử dụng năng lượng xanh và cam kết chuyển giao công nghệ. Nếu không, chúng ta sẽ tiếp tục mắc kẹt ở khâu gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp.

Ở góc độ doanh nghiệp FDI, ông Kazuki Enomoto, đại diện Tập đoàn AEON tại Việt Nam cho rằng, quyết định mở rộng đầu tư dài hạn xuất phát từ sự ổn định chính sách và tiềm năng thị trường trong nước. Việt Nam không chỉ là địa điểm sản xuất mà còn là thị trường tiêu dùng quan trọng. Chúng tôi đánh giá cao định hướng phát triển bền vững và cải thiện môi trường đầu tư của Việt Nam.

Trong khi đó, đại diện Công ty STABOO cho biết dự án sản xuất ván tre OSB tại Thanh Hóa được định hướng theo tiêu chuẩn xanh, sử dụng nguyên liệu tái tạo và công nghệ hiện đại. Đây là minh chứng cho xu hướng FDI mới, không chỉ hướng tới lợi nhuận mà còn gắn với trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững là những yếu tố ngày càng được các thị trường lớn như EU, Mỹ coi trọng.

Các chuyên gia cho rằng, để giữ vững và nâng cao vị thế trong thu hút FDI, Việt Nam cần tiếp tục cải cách thể chế theo chiều sâu, phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện hạ tầng năng lượng, logistics. Quan trọng hơn, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI, từ đó gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng.

Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang tái định vị mạnh mẽ thì Việt Nam vẫn là điểm sáng. Tuy nhiên, thách thức phía trước không nhỏ. Chỉ khi chuyển dịch thành công sang thu hút FDI chất lượng cao gắn với công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, Việt Nam mới có thể biến dòng vốn ngoại thành động lực thực sự cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.