Điều gì đang tạo sức bật tăng trưởng cho Phú Thọ?

GS. Trần Thọ Đạt

Thưa GS. Trần Thọ Đạt, nhìn từ kết quả tăng trưởng GRDP 6 tháng đầu năm 2026, ông đánh giá như thế nào về sức bật của kinh tế Phú Thọ và những động lực chính tạo nên kết quả này?

Tôi có thể dùng hai từ “vượt bậc” và “ấn tượng”. Theo số liệu công bố chính thức, GRDP 6 tháng đầu năm 2026 của Phú Thọ tăng 10,18%. Kết quả này đưa Phú Thọ lên xếp thứ 7 cả nước, đứng đầu vùng Trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời nằm trong nhóm 9 tỉnh, thành phố đạt mức tăng trưởng hai con số.

Kết quả này càng có ý nghĩa khi độ mở của kinh tế Phú Thọ ngày càng cao. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 6 tháng đã vượt 48 tỷ USD, cho thấy tỉnh tham gia sâu vào dòng chảy thương mại quốc tế, nhất là ở công nghiệp chế biến, chế tạo và khu vực FDI. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm tăng chi phí logistics, việc vượt mục tiêu Chính phủ giao là trên 10% khẳng định tính đúng đắn của kịch bản điều hành và sức chống chịu của kinh tế tỉnh.

Trong các động lực tăng trưởng, công nghiệp và xây dựng giữ vai trò “đầu tàu”, với điểm sáng nổi bật là dòng vốn FDI công nghệ cao. Chỉ trong 6 tháng, tổng vốn FDI thu hút vào tỉnh đạt gần 1,8 tỷ USD, tăng gấp 4,9 lần so với cùng kỳ và đã vượt kế hoạch cả năm.

Phú Thọ đã đón nhận các dự án lớn trong lĩnh vực vi mạch điện tử và bán dẫn, tiêu biểu là BYD của Trung Quốc và nhà máy Meiko Yên Quang của Nhật Bản, quy mô khoảng 500 triệu USD mỗi dự án. Điều này cho thấy tỉnh không còn dừng ở gia công thô, mà đang dịch chuyển mạnh mẽ để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc thu hút các dự án công nghệ cao vừa đặt ra yêu cầu lớn về nguồn nhân lực, vừa đòi hỏi môi trường đầu tư và năng lực điều hành tương xứng. Theo ông, Phú Thọ cần làm gì để đáp ứng hai yêu cầu này?

Trước hết, về nguồn nhân lực, đây là một trong ba khâu đột phá chiến lược mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I đã xác định. Các dự án công nghệ cao, vi mạch và bán dẫn đòi hỏi lực lượng lao động có kỹ năng, tay nghề chuyên sâu, trong khi nguồn nhân lực tại chỗ hiện chưa đáp ứng kịp.

Phú Thọ có một lợi thế lớn là Trường Đại học Hùng Vương đóng trên địa bàn. Tuy nhiên, để giải quyết bài toán này, tỉnh không thể tiếp tục đào tạo chủ yếu theo “cung” sẵn có, mà phải chuyển mạnh sang đào tạo theo “cầu” của thị trường.

Cần thúc đẩy mô hình liên kết “Ba nhà”, gồm Nhà nước, Nhà trường và Nhà doanh nghiệp. Tỉnh nên tạo cơ chế để Trường Đại học Hùng Vương chủ động hợp tác sâu rộng với các tập đoàn như Meiko, BYD trong việc mở các chương trình đào tạo ngắn hạn và dài hạn về kỹ thuật điện tử, vi mạch, công nghệ số; đồng thời đưa sinh viên vào thực tập trực tiếp tại nhà máy.

Song song với đó, cần tăng cường liên kết với các đại học trọng điểm ở Hà Nội và các tổ chức giáo dục quốc tế, qua đó nâng tầm Trường Đại học Hùng Vương thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao, cung ứng lao động cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh và toàn vùng.

Cùng với nguồn nhân lực, Phú Thọ cần duy trì môi trường đầu tư thuận lợi và năng lực điều hành hiệu quả. Kết quả đạt được vừa qua là thành quả của triết lý “quản trị dựa trên kết quả và sản phẩm cụ thể”.

Phú Thọ đã được vinh danh trong Top 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế xuất sắc nhất cả nước theo PCI năm 2025. Tỉnh đứng thứ hai toàn quốc về chỉ số tiếp cận đất đai, nguồn lực và thuộc nhóm dẫn đầu về chính quyền kiến tạo.

Tôi đánh giá cao việc tỉnh thí điểm cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 50%”, qua đó cắt giảm một nửa thời gian giải quyết thủ tục hành chính đối với các dự án trọng điểm. Cùng với đó là mô hình “Cà phê doanh nhân” được tổ chức hằng tuần để chính quyền đối thoại trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp. Đây là cách làm năng động, đi thẳng vào khó khăn của nhà đầu tư, qua đó củng cố niềm tin của doanh nghiệp và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Phú Thọ hướng tới “thủ phủ” công nghiệp và trung tâm logistics Kết luận cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ ngày 14/7, Thủ tướng Lê Minh Hưng thay mặt Chính phủ ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực, kết quả quan trọng mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh đạt được thời gian qua, đóng góp tích cực vào thành tựu chung của cả nước. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ ngày 14/7 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc Thủ tướng cho rằng, kết quả thu hút nguồn lực đầu tư cho thấy chất lượng điều hành và môi trường kinh doanh của tỉnh đã có chuyển biến rõ nét. “Nếu môi trường kinh doanh, năng lực của chính quyền không tốt thì không cách gì thu hút được nguồn lực đầu tư lớn như vậy”, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá. Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng yêu cầu tỉnh phân tích kỹ các hạn chế, khó khăn, thách thức. Tăng trưởng kinh tế cao nhưng phải hết sức quan tâm tính bền vững; cần coi trọng hơn nữa thu hút đầu tư nước ngoài thế hệ mới. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế chưa thực sự mạnh mẽ, tỉ trọng khu vực dịch vụ còn thấp, một số lĩnh vực tăng trưởng thấp so với mục tiêu. Về nhiệm vụ thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu Phú Thọ đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách nghĩ, cách làm và phương thức điều hành; cụ thể hóa chương trình hành động, phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đề xuất. Tỉnh phải phấn đấu đạt và vượt các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, đạt 11% trở lên, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Thủ tướng yêu cầu tỉnh rà soát kịch bản tăng trưởng, nhận diện dư địa của từng ngành, lĩnh vực và khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế. Phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, giá trị gia tăng cao, tránh các dự án thâm dụng lao động, sử dụng công nghệ lạc hậu, tác động tiêu cực tới môi trường, đưa Phú Thọ trở thành "thủ phủ" công nghiệp của cả nước. Có chiến lược phát triển hạ tầng các khu, cụm công nghiệp, nhất là công nghiệp công nghệ cao; đón đầu các ngành công nghiệp chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới (AI, chip, bán dẫn, logistics, năng lượng xanh, kinh tế tầm thấp…). Rà soát rất kỹ việc quy hoạch các khu công nghiệp, đánh giá lại trước khi cấp phép mới, bảo đảm tỷ lệ lấp đầy. Cùng với đó, cần nâng tỷ trọng và phát triển các ngành dịch vụ theo hướng hiện đại, công nghệ cao, khai thác hiệu quả lợi thế cửa ngõ của Thủ đô, đưa Phú Thọ trở thành trung tâm thương mại, logistics của vùng và cả nước.

Một điểm đáng chú ý khác là kinh tế số của Phú Thọ hiện xếp thứ ba cả nước. Theo ông, kết quả này phản ánh điều gì về mô hình tăng trưởng của tỉnh?

Có thể xem đây là một “bất ngờ lớn”, nhưng hoàn toàn hợp lý. Quy mô kinh tế số của Phú Thọ hiện đạt 22,71% GRDP, xếp thứ ba toàn quốc. Kết quả này cho thấy tỉnh đang đi đúng hướng khi xác định kinh tế số là một động lực tăng trưởng mới.

Động lực đó được thúc đẩy qua phong trào “Bình dân học vụ số” với những mô hình đi sâu vào đời sống như Tổ công nghệ số cộng đồng, Chợ số, Làng số. Phú Thọ cũng đứng đầu cả nước về tỷ lệ xử lý văn bản toàn trình trên Hệ thống điều hành tác nghiệp.

Sự chuyển dịch từ “làm theo kế hoạch” sang “làm theo mục tiêu và sản phẩm cụ thể” chính là chất xúc tác để hạ tầng số phát huy giá trị thực chất. Đồng thời, việc có được các dự án công nghệ cao, vi mạch và bán dẫn trị giá hàng trăm triệu USD đã tạo nên một cấu trúc kinh tế số “lõi”, có khả năng lan tỏa và thẩm thấu sang nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội khác của tỉnh.

Để duy trì đà tăng trưởng, hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 11% trong năm 2026 và từng bước trở thành một cực tăng trưởng của vùng Thủ đô, theo ông, Phú Thọ cần ưu tiên những giải pháp chiến lược nào?

Tôi cho rằng, mục tiêu tăng trưởng 11% cho cả năm 2026 và trở thành cực tăng trưởng của vùng Thủ đô vào năm 2030 là thách thức lớn, nhưng hoàn toàn khả thi nếu tỉnh quyết liệt triển khai ba nhóm giải pháp.

Trước hết, cần biến giải ngân đầu tư công thành “mệnh lệnh hành động”. Ngay từ đầu quý III, tỉnh phải kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án ứ đọng sang những dự án có khả năng giải ngân tốt; đồng thời thay thế các nhà thầu và cán bộ yếu kém, né tránh trách nhiệm.

Tiếp đó, Phú Thọ cần tập trung tái thiết không gian phát triển, đẩy nhanh hạ tầng tại các khu công nghiệp mới như Trung Hà II, Đoan Hùng, Phù Ninh; phát triển đô thị dọc các trục sông Lô, sông Hồng gắn với tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Cuối cùng, tỉnh cần quyết liệt thực hiện chiến dịch cao điểm “180 ngày đêm”, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia trên địa bàn trước tháng 12/2026. Đây là nền tảng để giải quyết căn cơ các vấn đề về khiếu kiện, bồi thường, giải phóng mặt bằng, qua đó khơi thông các nguồn lực cho phát triển bền vững.

Trân trọng cảm ơn ông!