Doanh nghiệp hàng hải gần 3 tỷ USD tính bài toán tăng vốn

Vốn hóa gần 3 tỷ USD, VIMC tăng tốc lộ trình giảm sở hữu Nhà nước

Doanh nghiệp được nhắc tới là Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC, UPCoM: MVN), một trong những trụ cột của ngành hàng hải Việt Nam. Mới đây, VIMC đã gửi thư mời các tổ chức tư vấn đủ năng lực tham gia xây dựng phương án tăng vốn điều lệ, gắn với mục tiêu giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước trong thời gian tới. Động thái này được xem là bước đi cụ thể và có tính định hướng rõ ràng trong tiến trình tái cơ cấu vốn của tổng công ty.

Theo thông tin công bố, phạm vi tư vấn mà VIMC tìm kiếm không dừng ở một phương án đơn lẻ mà bao gồm nhiều kịch bản huy động vốn khác nhau. Trong đó, các lựa chọn được đặt lên bàn gồm chào bán cổ phiếu ra công chúng, phát hành cổ phiếu thưởng từ nguồn vốn chủ sở hữu, cũng như chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược. Đây là những cấu phần then chốt trong lộ trình đưa tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại VIMC từ mức gần như tuyệt đối hiện nay về quanh ngưỡng 65% trong các giai đoạn tiếp theo.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc tăng vốn không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật nhằm thay đổi cơ cấu cổ đông. VIMC cho biết mục tiêu quan trọng hơn là bổ sung nguồn lực tài chính để phục vụ các kế hoạch đầu tư trung và dài hạn, đặc biệt là những dự án hạ tầng logistics và cảng biển trọng điểm là lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, thời gian thu hồi dài và mức độ ổn định cao. Trên cơ sở đó, tổng công ty dự kiến thuê đơn vị tư vấn xây dựng đồng thời nhiều phương án phát hành, song song với việc chuẩn bị hồ sơ đăng ký niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE).

Thực tế, bài toán sở hữu đang là nút thắt lớn nhất cản trở VIMC tiến tới các bước đi tiếp theo trên thị trường vốn. Hiện Nhà nước vẫn nắm giữ khoảng 99,47% vốn điều lệ của tổng công ty. Với cơ cấu này, VIMC chưa đáp ứng điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng theo quy định, cụ thể là yêu cầu tối thiểu 10% cổ phần phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Đây cũng là lý do khiến doanh nghiệp đến nay vẫn chưa được công nhận là công ty đại chúng, dù đã cổ phần hóa từ nhiều năm trước.

Trên thị trường chứng khoán, những tín hiệu về tái cấu trúc vốn nhanh chóng được phản ánh vào diễn biến giá cổ phiếu. Mã MVN ghi nhận mức tăng kịch trần trong phiên giao dịch ngày 14/1 và trong 6 phiên gần nhất đã tăng giá ở 5 phiên. Thị giá hiện quanh mức 64.200 đồng/cổ phiếu, đưa vốn hóa của doanh nghiệp lên xấp xỉ 3 tỷ USD là một con số đáng chú ý trong bối cảnh mặt bằng định giá của nhiều doanh nghiệp hạ tầng vẫn còn khiêm tốn.

Song song với câu chuyện vốn, triển vọng hoạt động sản xuất kinh doanh của VIMC tiếp tục gắn chặt với diễn biến thương mại toàn cầu. Được biết trong 11 tháng năm 2025, sản lượng hàng hóa thông qua cảng đạt khoảng 2 triệu TEU, cao hơn đáng kể so với công suất thiết kế ban đầu chưa tới 1,2 triệu TEU.

Năm 2025 không chỉ ghi nhận tăng trưởng từ nhu cầu thực mà còn xuất hiện hiện tượng dồn hàng nhằm tránh các rủi ro thuế quan, khiến sản lượng có thời điểm tăng đột biến. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, triển vọng được đánh giá thận trọng hơn khi các yếu tố bất định vẫn hiện hữu.

Mỹ và châu Âu tiếp tục là những thị trường xuất khẩu chủ lực, nhưng các biến động địa chính trị như xung đột Nga - Ukraine, căng thẳng tại Biển Đỏ hay rủi ro an ninh hàng hải liên quan đến lực lượng Houthi có thể kéo dài, tác động trực tiếp tới tuyến vận tải, chi phí logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, VIMC cùng các đơn vị thành viên đang phối hợp chặt chẽ với hiệp hội ngành hàng và chủ hàng để theo dõi sát diễn biến thị trường, đồng thời xây dựng các phương án vận chuyển linh hoạt nhằm giảm thiểu rủi ro.

Nhận định về kế hoạch tăng vốn gắn với giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước, ông Trần Gia Toàn - Chủ tịch Hội đồng quản trị NTT Việt Nam, chuyên phân tích thị trường vốn cho rằng, đây là bước đi “mang tính tất yếu”. Theo ông Toàn, “với quy mô vốn hóa gần 3 tỷ USD, VIMC cần một cấu trúc sở hữu linh hoạt hơn để thu hút nhà đầu tư chiến lược, cải thiện tính minh bạch và đáp ứng các chuẩn mực niêm yết. Nếu được triển khai bài bản, việc giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước không làm suy yếu vai trò chi phối mà còn giúp doanh nghiệp khai thác tốt hơn nguồn lực xã hội”.

Bên cạnh các thị trường truyền thống, ngành hàng hải cũng kiến nghị đẩy mạnh khai thác những thị trường thay thế như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực châu Á. Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục mở rộng và thực thi nhiều hiệp định thương mại tự do, chiến lược đa dạng hóa thị trường được kỳ vọng sẽ giúp phân tán rủi ro từ biến động chính sách và địa chính trị, đồng thời tạo nền tảng ổn định cho các kế hoạch tăng vốn và phát triển dài hạn của VIMC.