Dòng tiền ETF dịch chuyển trước bước ngoặt nâng hạng

Kỳ cơ cấu của các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tháng 9 trở nên đáng chú ý khi diễn ra cùng thời điểm dòng vốn từ các quỹ tham chiếu FTSE GEIS bắt đầu được phân bổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam- Ảnh : MH

Hai dòng vốn cùng hội tụ

Theo thông báo ngày 4/9 của FTSE Russell , Việt Nam bắt đầu quá trình chuyển đổi từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp với tỷ lệ 10%. FTSE đồng thời giữ nguyên tỷ trọng Việt Nam tại bốn bộ chỉ số chính và danh sách 27 cổ phiếu thuộc các phân khúc vốn hóa lớn, vừa và nhỏ.

Dự báo dòng vốn vào 27 cổ phiếu Việt Nam được phân bổ qua bốn chặng chuyển đổi theo FTSE- ảnh : MH

Từ tỷ trọng FTSE công bố, Chứng khoán BIDV (BSC) ước tính trong chặng đầu với tỷ lệ 10%, dòng vốn phân bổ vào 27 cổ phiếu Việt Nam có thể đạt khoảng 200 triệu USD. Ba chặng tiếp theo với tỷ lệ lần lượt 20%, 35% và 35% được dự báo thu hút khoảng 400 triệu USD, 700 triệu USD và 700 triệu USD. Sau bốn chặng, tổng dòng vốn theo tính toán của BSC có thể đạt khoảng 2 tỷ USD.

Ở một cách tính khác, CTCP Chứng khoán VPS dự báo tổng dòng vốn từ các quỹ thụ động theo FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) vào cổ phiếu Việt Nam có thể đạt gần 2,4 tỷ USD, phần lớn đến từ các quỹ thuộc Vanguard. Riêng đợt đầu trong tháng 9/2026 chiếm 10%, tương ứng khoảng 240 triệu USD; các đợt tiếp theo dự kiến diễn ra vào tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027.

VPS dự báo dòng vốn FTSE GEIS có thể tạo ra lượng mua đáng kể tại nhiều cổ phiếu Việt Nam trong đợt giải ngân đầu tiên . Ảnh : VFS

Sự chênh lệch giữa mức 2 tỷ USD của BSC và gần 2,4 tỷ USD của VPS phản ánh cách tính và phạm vi ước tính riêng của từng tổ chức. Tuy nhiên, cả hai cùng cho thấy dòng vốn liên quan đến quá trình chuyển đổi dự kiến được phân bổ theo nhiều chặng, thay vì xuất hiện cùng lúc.

Ở đợt đầu tiên, dòng tiền vào từng cổ phiếu cũng được dự báo khá lớn. Theo VPS, HPG có thể dẫn đầu về khối lượng mua với gần 20,5 triệu cổ phiếu, tương ứng khoảng 445 tỷ đồng. Xét theo giá trị, VIC có thể được mua hơn 1.470 tỷ đồng, VHM khoảng 804 tỷ đồng. VPB, FPT, VCB, MCH, MSN, SSI, VCK và STB cũng nằm trong nhóm có khả năng thu hút dòng vốn đáng kể.

BSC cũng cho rằng các cổ phiếu vốn hóa lớn như VCB, VIC, VHM và HPG có thể nhận phần đáng kể từ dòng tiền theo quá trình chuyển đổi. Đáng chú ý, hoạt động giải ngân của các quỹ theo FTSE GEIS cần hoàn tất chậm nhất ngày 18/9, trùng với thời điểm các ETF ngoại lớn dự kiến hoàn thành kỳ cơ cấu danh mục.

Việc hai quá trình diễn ra cùng thời điểm khiến dòng vốn liên quan đến chuyển đổi theo FTSE GEIS và hoạt động tái cơ cấu của các ETF hiện hữu cùng tác động lên nhiều cổ phiếu trong tháng 9. Vì vậy, biến động dòng tiền không chỉ đến từ việc một mã được thêm hay loại khỏi danh mục, mà còn phụ thuộc vào cách từng quỹ điều chỉnh tỷ trọng.

YSVN dự báo Xtrackers có thể giảm mạnh tỷ trọng VIC và phân bổ thêm vốn sang nhiều cổ phiếu khác- Ảnh: MH

Khi dòng tiền cùng mua và bán

Cùng với dòng vốn FTSE GEIS, ba ETF ngoại lớn gồm Fubon FTSE Vietnam ETF, VanEck Vietnam ETF và Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF cũng bước vào kỳ rà soát danh mục. BSC ước tính tổng tài sản quản lý của ba quỹ này hơn 1,25 tỷ USD.

Tại Xtrackers, cổ phiếu VIC được các tổ chức phân tích đặc biệt chú ý. Theo bộ phận phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN), tỷ trọng VIC trong danh mục có thể giảm từ 28,07% xuống mức trần 15%, tương ứng lượng bán khoảng 5,55 triệu cổ phiếu, trị giá gần 1.310 tỷ đồng theo giá đóng cửa ngày 28/8.

Phần vốn giảm tại VIC được YSVN dự báo phân bổ sang một số mã khác, trong đó VHM khoảng 349 tỷ đồng, STB 240 tỷ đồng và FPT 211 tỷ đồng. VPS cũng ước tính Xtrackers có thể bán khoảng 6 triệu cổ phiếu VIC, trị giá gần 1.240 tỷ đồng, trong khi BSC đưa ra mức dự báo khoảng 1.490 tỷ đồng.

Với VanEck Vietnam ETF, SSB được dự báo có khả năng gia nhập danh mục. YSVN ước tính quỹ có thể mua khoảng 253 tỷ đồng SSB, trong khi BSC đưa ra con số khoảng 235 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, CEO được BSC và VPS dự báo có khả năng bị loại. YSVN còn cho rằng FTS có thể rời danh mục do không đáp ứng tiêu chí vốn hóa tự do chuyển nhượng.

Tại Fubon, mức độ thay đổi danh mục được dự báo lớn hơn. BSC cho rằng FTSE Vietnam 30 Index có thể bổ sung MCH, VPL, FPT, VPB và ACB, đồng thời loại KDH, VCI, VND và KBC. VPS cũng đưa ra danh sách tương tự. Theo tính toán của VPS, riêng VPB có thể được Fubon mua gần 600 tỷ đồng, FPT hơn 554 tỷ đồng và ACB khoảng 350 tỷ đồng.

Những thay đổi này cho thấy dòng tiền ETF trong kỳ cơ cấu không dịch chuyển theo một chiều. Một cổ phiếu có thể đồng thời được nhóm quỹ này mua vào nhưng lại bị một ETF khác bán ra do giới hạn tỷ trọng hoặc thay đổi cấu phần chỉ số.

VIC là trường hợp thể hiện rõ nhất sự giao thoa này. BSC dự báo cổ phiếu có thể nhận khoảng 1.706 tỷ đồng từ nhóm quỹ FTSE GEIS trong chặng đầu. Tuy nhiên, sau khi tính thêm lượng bán dự kiến từ Fubon, Xtrackers và VanEck, giao dịch ròng của VIC vẫn có thể âm khoảng 960 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, FPT được BSC dự báo có thể là cổ phiếu nhận dòng tiền mua ròng mạnh nhất sau khi tổng hợp tác động từ các nhóm quỹ, với khoảng 870 tỷ đồng. VPB đứng kế tiếp với khoảng 782 tỷ đồng, HPG khoảng 590 tỷ đồng và MCH khoảng 444 tỷ đồng.

Sự đan xen giữa các dòng tiền cũng cho thấy việc chỉ nhìn vào giao dịch của một ETF riêng lẻ có thể chưa phản ánh đầy đủ tác động lên từng cổ phiếu. Cùng một mã có thể xuất hiện ở cả chiều mua và bán bởi mỗi quỹ tuân theo một bộ chỉ số, giới hạn tỷ trọng và nguyên tắc cơ cấu khác nhau.

Dù hàng nghìn tỷ đồng được dự báo dịch chuyển trong trung tuần tháng 9, các con số hiện vẫn là ước tính. Theo VPS, quy mô mua bán thực tế còn phụ thuộc vào giá cổ phiếu, dòng tiền vào - ra và giá trị tài sản của từng quỹ tại thời điểm chốt danh mục.