Gỡ điểm nghẽn địa bàn hải quan, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Nghị định 153/2026/NĐ-CP cập nhật thực tiễn quản lý mới, chuẩn hóa phạm vi địa bàn hoạt động hải quan

Tạo thuận lợi cho thương mại hợp pháp

Chính vì vậy, Nghị định 153/2026/NĐ-CP được ban hành (có hiệu lực thi hành từ ngày 5/7/2026) nhằm cập nhật thực tiễn quản lý mới, chuẩn hóa phạm vi địa bàn hoạt động hải quan, tăng cường chuyển đổi số trong phối hợp nghiệp vụ và tập trung nguồn lực kiểm soát tại các khu vực trọng điểm, qua đó tạo thuận lợi cho thương mại hợp pháp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Vừa qua, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị tập huấn triển khai Nghị định số 153/2026/NĐ-CP của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung quy định phạm vi địa bàn hoạt động hải quan và trách nhiệm phối hợp trong phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Theo Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng, việc ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP xuất phát từ yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa Luật Hải quan năm 2014 và bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật đã được sửa đổi, bổ sung trong thời gian qua. Cùng với quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, phát triển hạ tầng cửa khẩu, hình thành các mô hình kinh tế mới như khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao…, nhiều quy định hiện hành về địa bàn hoạt động hải quan đã bộc lộ khoảng trống hoặc chưa theo kịp thực tiễn.

Qua tổng kết thi hành Nghị định số 01/2015/NĐ-CP và Nghị định số 12/2018/NĐ-CP, ngành Hải quan ghi nhận một số bất cập liên quan đến xác định phạm vi quản lý, tổ chức kiểm tra, giám sát và phối hợp giữa các lực lượng chức năng tại khu vực biên giới.

Trong bối cảnh đó, Nghị định số 153/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm chuẩn hóa địa bàn hoạt động hải quan, bảo đảm không chồng chéo, không bỏ trống địa bàn quản lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu.

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định rõ phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại khu vực cửa khẩu đường bộ và cửa khẩu biên giới đường thủy nội địa theo các tiêu chí cụ thể như mốc giới, tọa độ, chiều dài, chiều sâu, vị trí tiếp giáp gắn với địa giới hành chính mới.

Nghị định cũng bổ sung các khái niệm phù hợp với thực tiễn như lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa, cửa khẩu đường sắt nhằm đồng bộ với quy định pháp luật về quản lý cửa khẩu biên giới đất liền.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý rà soát, đưa ra khỏi địa bàn hoạt động hải quan 20 cửa khẩu phụ không phát sinh hoạt động xuất nhập khẩu. Việc điều chỉnh này giúp tập trung nguồn lực, nhân lực và hạ tầng cho các khu vực cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát và giảm phân tán nguồn lực. Bên cạnh đó, nghị định cũng bổ sung cơ chế xác định địa bàn hoạt động hải quan đối với cửa khẩu, lối mở, đường chuyên dụng hoặc địa điểm mới được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoạt động xuất nhập khẩu, bảo đảm công tác quản lý được triển khai ngay từ đầu.

Bảo đảm Nghị định số 153/2026/NĐ-CP được triển khai thống nhất, đồng bộ và hiệu quả

Tăng phối hợp liên ngành, thúc đẩy quản lý hải quan hiện đại

Cũng theo đánh giá của cơ quan hải quan, điểm đáng chú ý là ngoài khu vực cửa khẩu, Nghị định số 153/2026/NĐ-CP mở rộng phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại các địa điểm ngoài cửa khẩu theo hướng phù hợp với mô hình quản lý hiện đại.

Nhiều địa điểm mới được bổ sung như trụ sở, kho hàng, cơ sở sản xuất của doanh nghiệp chịu giám sát hải quan trong khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế; cơ sở sản xuất của doanh nghiệp chế xuất; kho hàng không kéo dài; địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tốt hơn cho hoạt động sản xuất, logistics và chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát của cơ quan quản lý.

Ngoài việc hoàn thiện quy định về địa bàn hoạt động hải quan, Nghị định còn bổ sung quy định về trao đổi, chia sẻ thông tin dưới dạng dữ liệu điện tử giữa các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống buôn lậu, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đồng thời, Nghị định làm rõ trách nhiệm chủ trì của cơ quan Hải quan trong công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong địa bàn hoạt động hải quan theo nguyên tắc "một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính", góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Theo Cục Hải quan, việc tổ chức hội nghị tập huấn sẽ giúp công chức toàn ngành nắm vững các quy định mới, bảo đảm Nghị định số 153/2026/NĐ-CP được triển khai thống nhất, đồng bộ và hiệu quả. Qua đó, tiếp tục nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về hải quan, tăng cường đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, đồng thời tạo môi trường thông quan minh bạch, thuận lợi, góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.