Hồ tiêu Việt Nam giữ vững vị thế xuất khẩu đứng đầu

Các doanh nghiệp ngành hồ tiêu đang nỗ lực chuyển đổi trong canh tác và trồng trọt để đáp ứng các tiêu chí khắt khe của thị trường quốc tế

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), sản lượng hồ tiêu Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 175.000-195.000 tấn, chiếm 36,3% nguồn cung toàn cầu, bỏ xa các đối thủ như Ấn Độ (15,8%) và Brazil (15,1%). Tổng sản lượng hồ tiêu thế giới ước đạt khoảng 537.000 tấn, trong khi khối lượng xuất khẩu toàn cầu đạt khoảng 430.000 tấn. Nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu không giảm đã giúp giá hồ tiêu duy trì ở mức cao suốt năm 2025, góp phần nâng giá trị xuất khẩu của Việt Nam.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều bất ổn, chi phí logistics cao và các thị trường nhập khẩu lớn siết chặt quy định kỹ thuật, kết quả đạt được cho thấy ngành hồ tiêu Việt Nam đang từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang chú trọng chất lượng và tính bền vững.

Tuy nhiên, theo ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký VPSA, những thách thức trong năm 2026 là rất rõ ràng. Diễn biến thời tiết bất lợi, từ khô hạn đầu năm đến mưa lớn kéo dài trong mùa mưa, làm gia tăng nguy cơ sâu bệnh, đặc biệt tại các vườn tiêu già cỗi. Nhiều vùng trồng được dự báo chỉ đạt năng suất trung bình, khiến sản lượng toàn ngành có thể giảm khoảng 10% so với năm 2025.

Một thách thức khác là khoảng cách về nguồn cung đang dần thu hẹp. Dù xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam vẫn cao gấp gần ba lần Brazil, mỗi năm ngành vẫn phải nhập khẩu khoảng 45.000 tấn hồ tiêu nguyên liệu để phục vụ chế biến và tái xuất. Thực tế này buộc ngành hồ tiêu phải xây dựng chiến lược dài hạn hơn, thay vì chỉ dựa vào lợi thế quy mô.

Theo bà Lê Thị Thùy Dung, Phó Giám đốc Thương mại Công ty Simexco Đắk Lắk, rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở sản lượng mà ở khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc) liên tục siết chặt quy định về giới hạn dư lượng tối đa (MRLs), khiến nguy cơ hàng hóa bị cảnh báo hoặc trả về gia tăng nếu không kiểm soát tốt ngay từ khâu sản xuất.

Trước thực tế đó, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lớn đã chuyển hướng sang quản trị chặt vùng nguyên liệu. Simexco Đắk Lắk áp dụng mô hình “liên kết chặt chẽ – kiểm soát đa tầng”, đặt nhà máy ngay tại vùng trồng, liên kết hơn 54.000 ha với trên 50.000 nông hộ, đạt các chứng nhận quốc tế như Rainforest Alliance và Fairtrade, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để truy xuất nguồn gốc. Riêng niên vụ 2025, vùng nguyên liệu do Simexco quản trị đã cung cấp khoảng 3.000 tấn hồ tiêu đáp ứng đầy đủ yêu cầu MRLs cho các thị trường khó tính. Doanh nghiệp cũng đang hướng tới mô hình nông nghiệp tái sinh, giúp phục hồi đất, tăng đa dạng sinh học và cải thiện thu nhập cho nông dân.

Cùng quan điểm, đại diện Công ty TNHH Olam Việt Nam cho rằng trong bối cảnh không thể mở rộng diện tích, con đường duy nhất là tối ưu hóa giá trị trên mỗi đơn vị diện tích thông qua công nghệ, quy trình canh tác mới và phục hồi đất, tạo nền tảng bền vững cho các mùa vụ tương lai.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), khẳng định tăng trưởng giá trị xuất khẩu hồ tiêu năm 2025 không đến từ mở rộng diện tích hay tăng sản lượng, mà từ nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và đa dạng hóa thị trường. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý thuốc bảo vệ thực vật, loại bỏ các hoạt chất có nguy cơ, thúc đẩy sử dụng thuốc sinh học và đẩy mạnh chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc.

Theo các chuyên gia, việc tái cấu trúc toàn diện, chuyển từ tư duy “chạy theo sản lượng” sang phát triển theo chiều sâu, sẽ là chìa khóa để ngành hồ tiêu Việt Nam giữ vững vị thế xuất khẩu hàng đầu thế giới trong bối cảnh cạnh tranh và biến động toàn cầu ngày càng gia tăng.