Khơi thông dòng vốn xanh cho phát triển bền vững

Tín dụng xanh mở rộng theo nhu cầu chuyển đổi

Để thúc đẩy dòng vốn xanh chảy mạnh vào nền kinh tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, ban hành nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy tín dụng xanh, ngân hàng xanh và quản lý rủi ro môi trường - xã hội trong hoạt động cấp tín dụng. Các tổ chức tín dụng cũng từng bước đưa tiêu chí ESG vào quy trình thẩm định, đổi mới mô hình kinh doanh và xác định phát triển bền vững là một định hướng dài hạn.

Tại VPBank, phát triển tài chính bền vững được thúc đẩy thông qua việc kết hợp huy động nguồn vốn quốc tế với mở rộng tín dụng xanh. Nguồn vốn được ưu tiên cho các lĩnh vực chuyển đổi như năng lượng tái tạo, giao thông bền vững và kinh tế tuần hoàn theo các tiêu chuẩn ESG. Riêng trong tháng 6/2026, VPBank cùng 15 định chế tài chính quốc tế ký kết khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD, bổ sung thêm nguồn lực phục vụ các mục tiêu phát triển xanh.

Các tổ chức tín dụng từng bước đưa tiêu chí ESG vào quy trình thẩm định, đổi mới mô hình kinh doanh và xác định phát triển bền vững là một định hướng dài hạn

Trong khi đó, VietinBank triển khai chiến lược “chuyển đổi kép”, kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. Trên cơ sở Khung tài chính bền vững, ngân hàng triển khai gói tín dụng Green Up trị giá 5.000 tỷ đồng dành cho các dự án đạt chứng chỉ xanh, đồng thời bố trí gói tín dụng trung và dài hạn quy mô 130 nghìn tỷ đồng cho các dự án phát triển bền vững.

Ông Lê Thanh Tùng, Thành viên HĐQT VietinBank cho biết, ngân hàng không chỉ cung cấp vốn mà còn đồng hành với doanh nghiệp thông qua các khoản vay liên kết bền vững, tư vấn giải pháp ESG và kết nối với các tổ chức đánh giá phát thải.

Nhờ đó, dư nợ tín dụng xanh của VietinBank năm 2025 tăng 34,54%, trong đó lĩnh vực năng lượng tái tạo chiếm 87% danh mục. Sản phẩm tiền gửi xanh cũng duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân trên 70% mỗi năm, tạo thêm nguồn lực để ngân hàng phát triển các công cụ tài chính bền vững.

MB lại lựa chọn cách tiếp cận từ khâu thẩm định và quản trị rủi ro. Ngân hàng đã ban hành Khung tín dụng xanh, áp dụng mức lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 0,5-1,5%/năm đối với các dự án đáp ứng tiêu chí ESG, đồng thời thực hiện đánh giá rủi ro môi trường - xã hội đối với 100% dự án vay vốn.

Đến hết quý I/2026, dư nợ tín dụng xanh của MB đạt hơn 69.300 tỷ đồng, cao gấp gần 5 lần so với năm 2020 và chiếm khoảng 8-10% tổng dư nợ. Danh mục tín dụng tập trung vào năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh, giao thông xanh và công nghiệp phát thải thấp. Ngân hàng cũng đã huy động khoảng 500 triệu USD nguồn vốn xanh quốc tế để tiếp tục mở rộng quy mô tài trợ.

Doanh nghiệp chủ động chuyển đổi để đón dòng vốn xanh

Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu quan tâm đến chi phí vốn thì nay ngày càng nhiều đơn vị coi chuyển đổi xanh là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong lĩnh vực vận tải hành khách, Taxi Long Biên đã xây dựng lộ trình chuyển đổi toàn bộ đội xe sang phương tiện sử dụng điện. Hiện khoảng 40% số phương tiện của doanh nghiệp đã được thay thế bằng xe điện và mục tiêu đến năm 2027 sẽ hoàn thành chuyển đổi 100% đội xe.

Song song với chuyển đổi phương tiện, doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ và góp phần xây dựng hệ thống giao thông xanh cho Thủ đô.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Giám đốc Taxi Long Biên, các chương trình tín dụng xanh đã tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư. Việc chuyển đổi sang phương tiện điện không chỉ là một quyết định đầu tư mà còn thể hiện cam kết phát triển bền vững với cộng đồng và xã hội.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, Hợp tác xã Hương Trà tại Huế cũng cho thấy hiệu quả của dòng vốn xanh khi được gắn với một phương án sản xuất phù hợp. Với mô hình sản xuất tuần hoàn không phát thải, tận dụng phụ phẩm để sản xuất phân bón hữu cơ, hợp tác xã đã được ngân hàng hỗ trợ nhiều gói tín dụng ưu đãi.

Nguồn vốn này giúp hợp tác xã đầu tư nhà xưởng, mở rộng vùng nguyên liệu, tạo việc làm ổn định và từng bước hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp xanh.

Những mô hình trên cho thấy, tín dụng xanh chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có phương án chuyển đổi rõ ràng, đáp ứng được các tiêu chí về môi trường, quản trị và minh bạch thông tin. Đây cũng là điều kiện để ngân hàng có đủ cơ sở thẩm định, quản trị rủi ro và mở rộng cho vay.

Thời gian tới ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục ưu tiên nguồn vốn cho các dự án thuộc Danh mục phân loại xanh theo quy định của Chính phủ; đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng phát triển đa dạng các sản phẩm tín dụng xanh, tín dụng liên kết bền vững, tiền gửi xanh, trái phiếu xanh và các công cụ huy động vốn bền vững khác.

NHNN cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ ban hành chính sách hỗ trợ lãi suất đối với các dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn và doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn ESG; đồng thời xây dựng thông tư hướng dẫn triển khai để chính sách sớm đi vào thực tiễn.

Cùng với đó, việc tăng cường hợp tác với các định chế tài chính quốc tế sẽ giúp bổ sung nguồn lực, tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực quản trị rủi ro khí hậu cho toàn hệ thống.

Tuy nhiên, để dòng vốn xanh thực sự chảy mạnh vào nền kinh tế, nỗ lực của riêng hệ thống ngân hàng là chưa đủ. Điều cần thiết là sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và các chủ thể trong chuỗi giá trị xanh.

Khi khuôn khổ pháp lý được hoàn thiện, nguồn vốn dài hạn được mở rộng và doanh nghiệp nâng cao năng lực chuyển đổi, tín dụng xanh sẽ không chỉ tăng về quy mô mà còn thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.