Quảng Ngãi khơi thông nguồn lực đất đai

Đất đai vẫn là điểm nghẽn lớn

Theo Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch Quảng Ngãi, từ đầu năm 2026 đến nay, cơ quan này theo dõi, đôn đốc xử lý 149 kiến nghị của 56 doanh nghiệp, nhà đầu tư và tổ chức. Trong số đó, 40 nội dung liên quan trực tiếp đến đất đai, bồi thường và giải phóng mặt bằng. Tỷ trọng này cho thấy đất đai luôn là câu chuyện ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai và mở rộng các dự án đầu tư.

Thực tế tại nhiều doanh nghiệp cho thấy, một dự án có thể đã hoàn tất chủ trương đầu tư nhưng vẫn chưa thể triển khai đầy đủ do chưa xác định được chính xác diện tích, ranh giới hoặc nguồn gốc đất; một phần diện tích chưa được bàn giao hoặc chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

Công ty cổ phần Nông sản Thực phẩm Quảng Ngãi là một trường hợp điển hình khi doanh nghiệp đề nghị cơ quan chức năng làm rõ phần diện tích chênh lệch hơn 8.137m² để có cơ sở điều chỉnh quyết định, hợp đồng thuê đất và hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nhà máy.

Hay như, Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi kiến nghị tháo gỡ thủ tục cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với một số khu đất, phục vụ phương án chuyển đổi công năng sang thương mại, dịch vụ. Trong khi đó, Công ty cổ phần Nhiên liệu sinh học Dầu khí Miền Trung (BSR-BF) đề nghị tháo gỡ vướng mắc về việc khấu trừ chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng vào tiền thuê đất. Điểm chung của các kiến nghị là doanh nghiệp cần một cơ chế xử lý rõ ràng, thống nhất và có thời hạn cụ thể để có thể đưa đất vào khai thác, sử dụng đúng mục đích, qua đó tiếp tục đầu tư.

UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu mỗi vụ việc phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, căn cứ pháp lý, hướng xử lý và thời hạn hoàn thành

Gỡ mặt bằng để giải phóng dòng vốn

Nếu đất đai là điều kiện đầu vào của dự án, thì giải phóng mặt bằng lại là khâu quyết định khả năng biến chủ trương đầu tư thành dự án thực tế. Đây là vấn đề được Công ty cổ phần Thép Hòa Phát Dung Quất đặc biệt quan tâm trong quá trình triển khai Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2. Doanh nghiệp đề nghị tỉnh Quảng Ngãi tăng cường nguồn lực cho các đơn vị phát triển quỹ đất. Đồng thời, phân công cụ thể trách nhiệm để đẩy nhanh việc hoàn thiện hồ sơ, phương án tái định cư và giải phóng mặt bằng.

Với những dự án quy mô lớn, mỗi tháng chậm mặt bằng có thể kéo theo nhiều chi phí phát sinh, ảnh hưởng đến kế hoạch giải ngân, tiến độ xây dựng và khả năng đưa dự án vào vận hành. Bởi vậy, tháo gỡ mặt bằng không đơn thuần là giải quyết thủ tục hành chính mà là giải pháp giải phóng dòng vốn đầu tư.

Một số doanh nghiệp khác lại gặp tình trạng có đất thuê nhưng chưa được bàn giao đầy đủ trên thực tế, dẫn đến phát sinh câu hỏi về nghĩa vụ tài chính đối với phần diện tích chưa thể sử dụng. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu phải đồng bộ hóa chính sách đất đai với tiến độ thực hiện dự án. Khi doanh nghiệp chưa thể khai thác diện tích đất được giao hoặc thuê, việc xác định nghĩa vụ tài chính cũng cần được xem xét phù hợp với thực tế sử dụng đất và quy định pháp luật.

Chuyển từ “gỡ vướng” sang quản lý tiến độ

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi lần này là yêu cầu không để các kiến nghị của doanh nghiệp tiếp tục rơi vào vòng luẩn quẩn giữa nhiều cơ quan. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm, nguyên nhân khiến một số vụ việc kéo dài là hồ sơ trải qua nhiều thời kỳ, chuyển qua nhiều cơ quan nhưng chưa xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, việc tiếp nhận và xử lý một số hồ sơ ở cấp xã cũng chưa đầy đủ; trong khi nguồn nhân lực làm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng còn hạn chế.

Từ thực tế này, UBND tỉnh yêu cầu mỗi vụ việc phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, căn cứ pháp lý, hướng xử lý và thời hạn hoàn thành. Đối với nhóm vấn đề đất đai, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát từng hồ sơ, làm rõ căn cứ pháp lý, trình tự và thời hạn giải quyết. Các cơ quan liên quan có trách nhiệm phối hợp cung cấp hồ sơ, tài liệu, nhất là lịch sử sử dụng đất.

Cách làm này có ý nghĩa quan trọng trong việc rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Thay vì doanh nghiệp phải liên tục gửi kiến nghị để hỏi tình trạng hồ sơ, cơ quan quản lý sẽ phải xác định rõ “ai làm, làm gì và khi nào hoàn thành”.

Đối với bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu không để các hồ sơ tiếp tục kéo dài; nghiên cứu bố trí thêm nhân lực và các tổ công tác hỗ trợ địa phương.

Trong bối cảnh Quảng Ngãi tiếp tục thu hút các dự án công nghiệp, hạ tầng và dịch vụ quy mô lớn, việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất có ý nghĩa không chỉ với từng dự án mà còn với sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Do đó, việc tháo gỡ các vướng mắc về đất đai cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với tiến độ đầu tư, dòng vốn và năng lực sản xuất mới.

Cùng với xử lý các hồ sơ cụ thể, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu tăng cường công khai thông tin, hướng dẫn doanh nghiệp về thủ tục đầu tư; rà soát nguồn vật liệu xây dựng và cải thiện sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương. Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh được giao tổng hợp, phân loại kiến nghị, xác định cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và thời hạn giải quyết; theo dõi, báo cáo định kỳ.

“Tỉnh quyết tâm xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thông thoáng, hiệu quả, lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo; tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, phát triển lâu dài”, ông Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh.