Kỷ lục 89 đạo luật: Bước ngoặt thể chế cho môi trường kinh doanh

Nguồn: Báo cáo Dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025

Kỷ lục chưa từng có

Ngày 2/6, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo công bố Báo cáo “Dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025”. Đây là năm thứ 9 liên tiếp VCCI công bố ấn phẩm thường niên này, nhằm phản ánh các chuyển động nổi bật của hệ thống pháp luật kinh doanh và môi trường đầu tư dưới góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp.

Điểm nhấn lớn nhất của báo cáo là hoạt động xây dựng pháp luật bứt tốc mạnh mẽ. Chỉ trong năm 2025, Quốc hội đã thông qua 89 đạo luật.

Theo đánh giá của ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, đây là mức cao nhất trong lịch sử lập pháp gần đây, gấp gần 3 lần năm 2024 và gấp hơn 5 lần mức trung bình của giai đoạn trước đó.

“Tính gộp giai đoạn 2024 và 2025, tổng cộng đã có 120 đạo luật được ban hành, vượt tổng số luật của cả 8 năm trước đó cộng lại”, ông Tuấn thông tin.

Theo lãnh đạo VCCI, chúng ta đã chứng kiến tốc độ xây dựng pháp luật nhanh chưa từng có. Chỉ trong 3 kỳ họp, Quốc hội đã thông qua tới 89 đạo luật, một con số kỷ lục trong lịch sử lập pháp gần đây

Con số 89 đạo luật không chỉ cho thấy sự gia tăng về khối lượng văn bản, mà còn phản ánh thay đổi trong cách tiếp cận chính sách. Theo VCCI, năm 2025 là thời điểm nhiều quyết sách lớn được thúc đẩy với tinh thần hành động, mở đầu bằng “bộ tứ trụ cột” gồm 4 nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị: Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế; Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, tốc độ làm luật năm 2025 mang ý nghĩa đặc biệt, bởi nhiều điểm nghẽn trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư, quy hoạch, nhà ở, thuế, thủ tục hành chính, dữ liệu và kinh tế tư nhân được đặt vào chương trình xử lý với cường độ cao.

Báo cáo cũng ghi nhận tốc độ soạn thảo được rút ngắn đáng kể. Nếu quy trình cũ thường kéo dài khoảng 12 tháng, quy trình mới còn khoảng 4 tháng, thời gian soạn thảo trung bình 126 ngày đối với nhiều luật được khởi động trong năm 2025.

“Chúng ta đã chứng kiến tốc độ xây dựng pháp luật nhanh chưa từng có. Chỉ trong 3 kỳ họp, Quốc hội đã thông qua tới 89 đạo luật, một con số kỷ lục trong lịch sử lập pháp gần đây. Nhiều điểm nghẽn kéo dài hàng chục năm đã được tập trung tháo gỡ; nhiều cơ chế mới, đột phá đã được nghiên cứu và triển khai nhằm hỗ trợ hoạt động đầu tư, kinh doanh”- ông Đậu Anh Tuấn thông tin.

Không chỉ nằm ở số lượng, sự thay đổi còn thể hiện trong cấu trúc của các đạo luật. Một xu hướng được VCCI nhấn mạnh là các luật ngày càng được xây dựng theo hướng quy định nguyên tắc, khung khổ chung; còn các nội dung chi tiết được giao cho Chính phủ và các bộ, ngành hướng dẫn linh hoạt hơn.

Nguồn: Báo cáo Dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025

Thực thi là phép thử

Một dấu mốc quan trọng trong năm 2025 là Nghị quyết 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc pháp luật. Theo VCCI, lần đầu tiên Chính phủ được trao cơ chế để ban hành các nghị quyết có nội dung khác với quy định của luật hiện hành, nhằm xử lý ngay các điểm nghẽn cấp bách mà không phải chờ quy trình sửa luật kéo dài.

Chỉ trong chưa đầy 8 tháng, Chính phủ đã ban hành liên tiếp nhiều nghị quyết bao phủ các lĩnh vực trọng yếu như quy hoạch, đất đai, khoáng sản, đầu tư, thực phẩm, thủ tục hành chính, đấu giá đất và nhà ở xã hội. Trong đó, Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu là một trong những đợt cải cách thủ tục hành chính quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Nguyên tắc đáng chú ý của cải cách này là không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin mà Nhà nước đã có. Đây là bước chuyển quan trọng, bởi chi phí tuân thủ của doanh nghiệp không chỉ nằm ở phí, lệ phí, mà còn ở thời gian chuẩn bị hồ sơ, nộp lại giấy tờ và chờ đợi giữa các cơ quan.

Số liệu của VCCI cho thấy, nỗ lực cải cách đã mang lại kết quả định lượng rõ rệt. Có 3.085 quy định kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa, giúp tiết kiệm hơn 29.300 ngày giải quyết thủ tục. Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá tích cực về sự chuyển dịch sang môi trường điện tử, với tỷ lệ cao đánh giá thủ tục trực tuyến dễ thực hiện, tiết kiệm thời gian và tiết kiệm chi phí so với phương thức truyền thống.

Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, đánh giá năm 2025 là một năm đặc biệt của nền kinh tế Việt Nam. Theo ông Hùng, Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cùng với cộng đồng doanh nghiệp chứng kiến làn sóng phát triển với gần 200.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, hơn 100.000 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, đưa tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 300.000, tăng trên 27% so với năm trước.

“Đằng sau những kết quả đó không chỉ là nỗ lực của Chính phủ, của cộng đồng doanh nghiệp, mà còn là những chuyển động rất mạnh mẽ về tư duy phát triển và tư duy thể chế”, ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Vì vậy, kỷ lục 89 đạo luật cần được nhìn nhận như một bước ngoặt, không phải điểm kết thúc của cải cách. Tốc độ xây dựng pháp luật nhanh giúp tháo gỡ rào cản, tạo tín hiệu mạnh về quyết tâm chính sách và củng cố niềm tin kinh doanh. Nhưng để doanh nghiệp thực sự hưởng lợi, mỗi quy định mới phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện và không tạo thêm tầng nấc xin phép. Đây là cơ sở kỳ vọng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và cạnh tranh hơn trong thời gian tới.