Lợi suất trái phiếu Mỹ 30 năm sát đỉnh 2 thập kỷ: Vì đâu?

Ảnh minh họa có sử dụng AI

Áp lực không chỉ đến từ Fed

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ (Treasury) kỳ hạn 30 năm đã lên khoảng 5,28% phiên 11/8, sát mức cao nhất trong gần 20 năm, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm gần đây cũng tiến lên quanh 4,7%, vùng cao nhất trong khoảng 18 tháng.

Đáng chú ý, đà tăng của lợi suất dài hạn diễn ra trong bối cảnh triển vọng lãi suất Fed vẫn chưa rõ ràng. Báo cáo việc làm tháng 7 yếu hơn dự kiến đã khiến thị trường giảm bớt niềm tin rằng Fed chắc chắn tiếp tục thắt chặt ngay trong tháng 9. Tuy nhiên, thị trường cũng chưa quay trở lại kỳ vọng giữ nguyên hay cắt giảm lãi suất, trong khi các nhà đầu tư vẫn tính đến khả năng Fed phải tăng lãi suất thêm nếu lạm phát không hạ nhiệt.

Điều đó cho thấy lợi suất trái phiếu dài hạn hiện không đơn giản chỉ là phép phản chiếu kỳ vọng đối với lãi suất điều hành của Fed. Một trong những lực gây sức ép rõ nhất là giá năng lượng. Dầu Brent đã tăng lên mức cao nhất trong một tuần và chốt phiên 11/8 ở 88,91 USD/thùng, sau khi tăng khoảng 5% trong phiên trước đó. Những nghi ngờ về khả năng Mỹ và Iran sớm đạt được một thỏa thuận giúp ổn định Trung Đông và mở lại eo biển Hormuz tiếp tục làm gia tăng lo ngại về nguồn cung.

Giá dầu cao hơn có ý nghĩa đặc biệt đối với thị trường trái phiếu. Nếu cú sốc năng lượng kéo dài, áp lực giá có thể lan rộng sang vận tải, sản xuất và nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác, khiến quá trình đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% của Fed trở nên khó khăn hơn. Từ khi xung đột Mỹ-Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng gần 80 điểm cơ bản, trong đó giá dầu cao hơn là một trong những yếu tố chính làm gia tăng lo ngại lạm phát sẽ tiếp tục dai dẳng.

Phép thử gần nhất là báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 của Mỹ công bố trong ngày 12/8. Khảo sát Reuters dự báo CPI toàn phần tăng 3,4% so với cùng kỳ, chỉ hạ nhẹ từ 3,5% trong tháng 6. Nếu lạm phát cao hơn dự kiến, thị trường có thể phải định giá lại khả năng Fed tăng lãi suất, đồng thời yêu cầu mức lợi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu dài hạn.

Tuy nhiên, ngay cả một báo cáo CPI không quá nóng cũng chưa chắc đủ để làm áp lực ở các kỳ hạn dài của đường cong lợi suất biến mất. Hơn nữa, đợt tăng giá dầu mới nhất diễn ra khá gần thời điểm thống kê CPI tháng 7, đồng nghĩa những tác động đầy đủ của giá năng lượng cao hơn có thể chỉ phản ánh rõ hơn trong số liệu tháng tiếp theo.

Từ yên đến nguồn cung trái phiếu

Một yếu tố khác đang được thị trường chú ý là đồng yên. Sau đợt can thiệp phối hợp quy mô gần 100 tỷ USD giữa Mỹ và Nhật Bản, yên đã suy yếu trở lại, giao dịch quanh 159,28 JPY/USD trong ngày 11/8 và tiến gần vùng 160 JPY/USD - ngưỡng có thể khiến khả năng can thiệp tiếp tục được đặt ra.

Mối liên hệ với thị trường trái phiếu Mỹ nằm ở nguồn USD mà Nhật Bản có thể phải huy động nếu tiếp tục bảo vệ đồng yên. Thị trường đang xuất hiện lo ngại rằng một chiến dịch can thiệp kéo dài có thể buộc Nhật Bản - một trong những chủ nợ nước ngoài lớn của Mỹ - phải bán bớt một phần tài sản bằng USD, trong đó có trái phiếu kho bạc Mỹ.

Thực tế, khảo sát các chiến lược gia trái phiếu do Reuters thực hiện từ ngày 6-11/8 cho thấy một nghịch lý đáng chú ý. Dự báo trung vị vẫn cho rằng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 10 năm sẽ giảm từ gần 4,73% hiện nay xuống 4,50% trong ba tháng tới và về mức 4,34% sau một năm. Nhưng mức độ tin tưởng vào kịch bản này đang suy yếu rõ rệt.

Trong trả lời các câu hỏi bổ sung, có tới 18/22 chuyên gia, tương đương 82%, cho rằng rủi ro nghiêng về khả năng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 10 năm thực tế sẽ cao hơn dự báo trong ba tháng tới, thay vì thấp hơn.

Nguyên nhân không chỉ là lạm phát. Giới chiến lược gia còn chỉ ra phần bù kỳ hạn tăng, lượng trái phiếu kho bạc dự kiến phát hành sắp tới lớn, trong khi quy mô nợ liên bang Mỹ đã tiến gần 40.000 tỷ USD và chưa có kế hoạch rõ ràng để giảm thâm hụt. Những yếu tố này có thể buộc nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất cao hơn để hấp thụ khối lượng trái phiếu dài hạn ngày càng lớn.

Đây cũng là lý do vì sao lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm có thể tiếp tục ở vùng cao dù các dữ liệu kinh tế yếu hơn đôi lúc làm giảm kỳ vọng Fed tăng lãi suất. Với kỳ hạn 30 năm, nhà đầu tư không chỉ đặt cược vào quyết định của Fed trong vài cuộc họp tới mà còn phải định giá triển vọng lạm phát, tài khóa, nguồn cung trái phiếu và mức độ bất định trong nhiều năm. Phần bù cho những rủi ro đó càng lớn, lợi suất dài hạn càng khó giảm sâu.

Trong ngắn hạn, CPI tháng 7 vẫn là chất xúc tác quan trọng nhất. Nhưng xa hơn một báo cáo dữ liệu đơn lẻ, câu chuyện phía sau mức lợi suất trái phiếu kho bạc 30 năm sát đỉnh hai thập kỷ đang cho thấy một vấn đề rộng hơn: Thị trường ngày càng đòi hỏi mức bù cao hơn để nắm giữ nợ dài hạn của Mỹ.