“Luồng xanh” thủ tục - chìa khóa để nhà ở xã hội bứt tốc

Từ đầu năm 2025 đến nay, nguồn cung nhà ở xã hội tăng trưởng mạnh

Chính sách đã “mở cửa”, nhưng thủ tục vẫn là rào cản lớn

Năm 2026, Công ty Cổ phần Địa ốc Kim Thi (Nghệ An) dự kiến triển khai xây dựng 2 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng hàng nghìn căn. Đây là kế hoạch được ông Nguyễn Đình Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị doanh nghiệp này chia sẻ trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội tại địa phương đang ở mức rất cao.

Theo ông Dũng, thời gian qua, Chính phủ và Quốc hội đã ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường, như Nghị quyết 2011, Nghị định 192 và Nghị định 261. Các quy định này, về mặt tinh thần và nội dung, đều được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá tích cực, thể hiện rõ sự đồng hành của Nhà nước trong phát triển nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ số lượng văn bản quá lớn, phạm vi điều chỉnh rộng và cách tiếp cận chưa thực sự thuận lợi, khiến doanh nghiệp gặp không ít khó khăn trong quá trình nghiên cứu, áp dụng. “Quy định thì rất tốt, nhưng đi vào thực tế vẫn còn chậm và chưa hỗ trợ nhiều cho tiến độ dự án”, ông Dũng thẳng thắn.

Ông Dũng cho biết, thực tế triển khai cho thấy, thủ tục đầu tư nhà ở xã hội thường bị kéo dài bởi nhiều nguyên nhân, cả chủ quan lẫn khách quan. Dù luật đã quy định rõ thời gian xử lý của từng cơ quan, nhưng trên thực tế, một đầu mối lại có nhiều bộ phận nội bộ phải lấy ý kiến lẫn nhau trước khi chuyển hồ sơ sang các sở, ngành liên quan như Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường. Việc chờ phản hồi, tổng hợp và thẩm định khiến thời gian bị “đội” lên đáng kể.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Lợi, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng sản xuất dịch vụ Thiên Phát cho rằng, về mặt chính sách, Chính phủ đã “mở toang cánh cửa” cho nhà ở xã hội. Tuy nhiên, khi triển khai tại địa phương, vẫn tồn tại nhiều vướng mắc phát sinh.

Ông Lợi dẫn chứng, tại tỉnh Bình Dương cũ, có hai dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 6.000 căn hộ, nhưng sau khi sáp nhập địa giới hành chính, quá trình vận hành và triển khai dự án phát sinh không ít lúng túng. Theo ông Lợi, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp không chỉ là tài chính, mà nằm ở cơ chế, thủ tục và cách thức tổ chức thực hiện.

Theo ông Lợi, thực tế cho thấy, triển khai nhà ở xã hội hiện còn khó hơn nhà ở thương mại, bởi doanh nghiệp phải tuân thủ định mức, khung giá và quy trình chặt chẽ hơn rất nhiều. Trong khi đó, có dự án nhà ở thương mại chỉ mất khoảng 7 năm để hoàn thành, thì với nhà ở xã hội, thời gian chuẩn bị và thực hiện thường kéo dài hơn đáng kể.

Chia sẻ từ góc độ quản lý, ông Trần Sĩ Nam, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.Hồ Chí Minh thừa nhận, quy trình triển khai nhà ở xã hội thường phức tạp và kéo dài hơn. Nếu ở dự án nhà ở thương mại, doanh nghiệp có đội ngũ bất động sản chuyên nghiệp hỗ trợ toàn diện, thì với nhà ở xã hội, chủ đầu tư phải tự tổ chức và thực hiện nhiều khâu, từ thủ tục đầu tư, xét duyệt đối tượng đến triển khai xây dựng.

“Luồng xanh” thủ tục và kỳ vọng bứt tốc nguồn cung nhà ở xã hội

Từ thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Đình Dũng cho rằng, doanh nghiệp không thể “chạy một mình”, mà phải sẵn sàng đồng hành, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng. Để thủ tục được thông suốt, cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan liên quan, đồng thời phải có chế tài đủ mạnh đối với những cá nhân, đơn vị cố tình làm chậm trễ quá trình thực thi pháp luật.

Ở chiều ngược lại, đại diện cơ quan quản lý cho biết nhiều địa phương đã chủ động thay đổi cách làm. Theo ông Trần Sĩ Nam, Sở Xây dựng TP.Hồ Chí Minh đã triển khai cơ chế “luồng xanh”, hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc ngay từ khâu hình thành dự án và xét duyệt hồ sơ. Thông tin về nhà ở xã hội cũng được công khai trên website của Sở, giúp người dân và doanh nghiệp dễ tiếp cận hơn.

Tuy nhiên, việc công khai này vẫn còn hạn chế về mức độ lan tỏa. Do đó, Sở đang đề xuất cho phép chủ đầu tư được chi phí quảng bá rộng rãi hơn, nhằm thu hút nhiều đối tượng tham gia và thay đổi nhận thức xã hội về nhà ở xã hội.

Theo ông Nam, tại TP.Hồ Chí Minh và một số địa phương lân cận, quỹ đất dành cho nhà ở xã hội được lựa chọn khá kỹ, ưu tiên những vị trí thuận lợi. Thực tế có những dự án nhà ở xã hội tại Vũng Tàu cũ có tầm nhìn ra biển, hay tại Bình Dương cũ nằm ở mặt tiền đường, cạnh sân golf. Điều này cho thấy nhà ở xã hội không đồng nghĩa với chất lượng thấp, vấn đề là cần truyền thông tốt hơn để người dân hiểu đúng.

Từ phía lực lượng triển khai dự án, Đại tá Nguyễn Tiến Nam, Giám đốc Ban Quản lý dự án 1, Tổng công ty 319 (Bộ Quốc phòng), cho biết tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, cơ chế “luồng xanh” đã phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp thủ tục được đẩy nhanh và tạo điều kiện để dự án triển khai đúng tiến độ.

Theo ông Nam, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội rất lớn, nhiều địa phương đã hoàn thành chỉ tiêu được giao. Ông Nam dẫn chứng dự án nhà ở xã hội tại Đông Anh, khởi công đầu năm 2025 và đến cuối năm đã tổ chức bốc thăm cho người mua, do nhu cầu cao gấp 3–4 lần số căn hộ.

Đánh giá ở tầm vĩ mô, bà Tống Thị Hạnh, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết từ đầu năm 2025 đến nay, nguồn cung nhà ở xã hội tăng trưởng đáng kể và vượt chỉ tiêu kế hoạch theo định hướng của Thủ tướng Chính phủ.

Theo bà Hạnh, kết quả này đến từ sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương. Trong năm 2025, Bộ Xây dựng đã chủ trì, phối hợp xây dựng và trình ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có các quy định liên quan đến quỹ nhà ở quốc gia, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển nhà ở xã hội.

Bà Hạnh nhấn mạnh, sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương, cùng hệ thống chính sách ngày càng hoàn thiện, đang tạo động lực quan trọng để nhà ở xã hội phát triển bền vững, góp phần cân bằng thị trường bất động sản và đáp ứng nhu cầu an cư ngày càng lớn của người dân.