Nâng cao kỹ năng tiếp cận dịch vụ tài chính - ngân hàng cho người khuyết tật

Phát biểu tại sự kiện, Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam Đinh Việt Anh cho biết, từ thực tiễn hoạt động của Hội cùng kết quả khảo sát gần 200 người khiếm thị và quá trình tham vấn người khuyết tật ở nhiều địa phương, có thể thấy bên cạnh những thuận lợi nhất định, người khuyết tật vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn trong việc tiếp cận, sử dụng dịch vụ ngân hàng.

Nhiều rào cản tồn tại như hệ thống máy ATM chưa thân thiện, thiếu chữ nổi Braille, không có hỗ trợ giọng nói cho người khiếm thị, chưa bảo đảm lối tiếp cận cho người sử dụng xe lăn…

Bên cạnh đó, nhiều ứng dụng di động và website còn tồn tại các yếu tố khó tiếp cận như mã Captcha dạng hình ảnh hoặc các nút bấm không có nhãn văn bản, khiến phần mềm đọc màn hình không thể hỗ trợ người khuyết tật. Không ít ngân hàng vẫn duy trì quy định mang tính rào cản về pháp lý và giao tiếp, như yêu cầu người khuyết tật phải có người giám hộ khi mở tài khoản, làm hạn chế quyền tự chủ cá nhân, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn tài chính.

Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam Đinh Việt Anh phát biểu

Từ thực tiễn đó, dự án "Tiếp cận dịch vụ ngân hàng của người khuyết tật" do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) hỗ trợ được xây dựng với chuỗi hoạt động đồng bộ, kết hợp giữa cung cấp kiến thức, nâng cao kỹ năng và thực hành thực tế cho người khuyết tật.

Trong khuôn khổ dự án, các tài liệu hướng dẫn được sản xuất dưới nhiều hình thức phù hợp, bao gồm 6 video có phụ đề và ngôn ngữ ký hiệu, cùng 10 sản phẩm audio hướng dẫn sử dụng các dịch vụ ngân hàng phổ biến của các ngân hàng như Techcombank, MB... Các lớp tập huấn được tổ chức nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết, trong đó có một lớp chung về chính sách ngân hàng, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng cho 65 người khuyết tật, cùng 3 lớp kỹ năng chuyên biệt dành riêng cho từng nhóm đối tượng, gồm người khuyết tật vận động, người khuyết tật nhìn và người khuyết tật nghe nói.

Bà Nguyễn Thị Thu - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN nhấn mạnh ý nghĩa nhân văn sâu sắc của dự án, coi đây không chỉ là một hoạt động mang tính chính sách kinh tế mà còn là nỗ lực thiết thực về an sinh xã hội, hướng tới giá trị con người và sự bao trùm trong phát triển.

Bà Nguyễn Thị Thu - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán khẳng định tiếp tục lắng nghe ý kiến từ cộng đồng người khuyết tật, đồng thời phối hợp với các ngân hàng thương mại để nghiên cứu, thiết kế những sản phẩm phù hợp

Theo đại diện Vụ Thanh toán, NHNN luôn xác định vai trò đồng hành, lắng nghe và hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất để các nhóm yếu thế trong xã hội, trong đó có người khuyết tật, được tiếp cận ngày càng dễ dàng hơn với các dịch vụ ngân hàng. Quan điểm này cũng phù hợp với chủ trương, đường lối nhất quán của Đảng và Nhà nước về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khuyết tật, được thể hiện qua Luật Người khuyết tật cùng nhiều nghị quyết, quyết định quan trọng.

Bà Thu cũng cho biết, trong chiến lược tài chính toàn diện quốc gia, ngành Ngân hàng đã xác định rõ mục tiêu phát triển các sản phẩm, dịch vụ tài chính an toàn, thuận tiện, chi phí hợp lý, hướng tới mọi tầng lớp người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế và người dân ở vùng sâu, vùng xa. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc phát triển dịch vụ ngân hàng số lấy con người làm trung tâm được xem là một trong những định hướng trọng tâm của ngành Ngân hàng Việt Nam.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Phòng tín dụng chính sách nhà nước - Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN tại sự kiện

Đánh giá cao những thành tựu trong phát triển thanh toán không dùng tiền mặt thời gian qua, bà Nguyễn Thị Thu cho rằng, kết quả này có được không chỉ từ nỗ lực của các ngân hàng mà còn nhờ sự ủng hộ, tin tưởng và tham gia tích cực của người sử dụng dịch vụ. Do đó, các chương trình đào tạo, hướng dẫn kỹ năng sử dụng dịch vụ ngân hàng an toàn, thuận tiện cho người khuyết tật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần đưa sản phẩm ngân hàng thực sự đi vào đời sống.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Phòng tín dụng chính sách nhà nước - Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người khuyết tật, trong đó có các chính sách liên quan đến tiếp cận tín dụng và dịch vụ tài chính – ngân hàng.

Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 là cơ sở chính sách quan trọng để ngành Ngân hàng triển khai các giải pháp hỗ trợ các nhóm yếu thế, trong đó có người khuyết tật, được tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ tài chính phù hợp, an toàn và thuận tiện. Trên cơ sở đó, NHNN đã ban hành kế hoạch hành động của Ngành, giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị chức năng và hệ thống tổ chức tín dụng trong quá trình triển khai thực hiện.

NHNN tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về hoạt động tín dụng, điều hành tín dụng theo hướng đáp ứng nhu cầu vốn hợp pháp của người dân, hộ gia đình và doanh nghiệp, bao gồm cả người khuyết tật và các cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng lao động là người khuyết tật. Các chương trình, chính sách tín dụng của Nhà nước được triển khai theo nguyên tắc công khai, minh bạch, tạo điều kiện để các đối tượng đủ điều kiện được tiếp cận vốn vay theo quy định.

Bên cạnh đó, NHNN đã chỉ đạo phát triển mạng lưới các tổ chức tín dụng, đặc biệt là hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội, nhằm đưa các chương trình tín dụng ưu đãi của Nhà nước đến người dân, nhất là tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Thông qua các chính sách và chương trình tín dụng đang triển khai, người khuyết tật có thể tiếp cận các nguồn vốn phục vụ tạo việc làm, duy trì và mở rộng sinh kế theo đúng quy định của pháp luật.

Trong bối cảnh hiện tại, nhu cầu sử dụng các dịch vụ ngân hàng của người khuyết tật ngày càng gia tăng

Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Nguyễn Thị Thu nhấn mạnh, NHNN cam kết tiếp tục lắng nghe ý kiến từ cộng đồng người khuyết tật, đồng thời phối hợp với các ngân hàng thương mại để nghiên cứu, thiết kế những sản phẩm, dịch vụ mang tính cá nhân hóa, phù hợp với đặc thù của từng dạng khuyết tật, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người khuyết tật trong xã hội.

Trong khuôn khổ sự kiện, bà Nguyễn Minh Châu - Phòng Nghiệp vụ kỹ thuật thanh toán và ngân hàng, Vụ Thanh toán đã chia sẻ nội dung tập huấn về giới thiệu khung pháp lý hiện hành về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, các quy định về nhận biết và xác thực khách hàng bằng phương thức điện tử (e-KYC), cùng những nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng dịch vụ ngân hàng cho người khuyết tật và các nhóm yếu thế. Đồng thời, các nội dung về chủ trương thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, các hình thức thanh toán số phổ biến và lợi ích của ngân hàng số trong việc nâng cao tính thuận tiện, an toàn khi giao dịch cũng được làm rõ, kèm theo hướng dẫn sử dụng dịch vụ thanh toán an toàn và phòng ngừa rủi ro trong môi trường số.

Cùng với đó, bà Hoàng Thị Chương, Phó Giám đốc Ban tín dụng học sinh sinh viên và các đối tượng chính sách khác (Ngân hàng Chính sách xã hội) đã giới thiệu các chương trình tín dụng chính sách hiện hành dành cho người khuyết tật; điều kiện vay vốn; mức vay; lãi suất; hồ sơ, quy trình thực hiện; những lưu ý quan trọng trong quá trình tiếp cận và sử dụng vốn vay hiệu quả. Đại diện Công an Thành phố Hà Nội thông tin về một số nguy cơ lừa đảo qua mạng và cách phòng tránh tới các đại biểu và học viên.