Ngân hàng dịch chuyển sang mô hình đa dịch vụ

Thay vì phụ thuộc vào thu tín dụng, nhiều nhà băng đang đẩy mạnh mở rộng hệ sinh thái tài chính và gia tăng tỷ trọng nguồn thu ngoài lãi. Các TCTD đang chuyển mạnh sang mô hình cung cấp giải pháp tài chính toàn diện, tích hợp nhiều dịch vụ như bảo hiểm, chứng khoán, quản lý tài sản… nhằm khai thác hiệu quả hơn giá trị trên mỗi khách hàng.

Tại Đại hội đồng cổ đông 2026, VPBank đã thông qua phương án góp vốn thành lập công ty con hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, hiện đang hoàn thiện hồ sơ để xin chấp thuận từ cơ quan quản lý. Doanh nghiệp này dự kiến triển khai các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm liên kết. Theo ông Bùi Hải Quân, Phó Chủ tịch HĐQT VPBank, đây là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện hệ sinh thái tài chính, trong đó bảo hiểm nhân thọ và quản lý quỹ là hai mảnh ghép còn thiếu mà ngân hàng đặt mục tiêu sớm bổ sung.

Trước đó, nhiều ngân hàng đã sớm tham gia lĩnh vực này để hoàn thiện hệ sinh thái tài chính. BIDV, Techcombank và MB hiện đều có doanh nghiệp bảo hiểm riêng, còn HDBank phát triển mảng này thông qua việc liên kết với các công ty bảo hiểm và tài chính trong hệ sinh thái Sovico. Ở mảng chứng khoán, việc nâng tỷ lệ sở hữu hoặc nắm quyền chi phối tại các công ty chứng khoán cho thấy các ngân hàng muốn tối ưu hiệu quả kinh doanh. Bên cạnh đó, các sàn giao dịch hàng hóa, tài sản số đang mở ra cơ hội tham gia cho các TCTD với vai trò trung tâm. Chẳng hạn, trong kế hoạch phát triển sàn giao dịch bạc thỏi, MSB dự kiến tham gia cung cấp dịch vụ lưu ký, chuẩn bị cơ sở vật chất và hệ thống kho lưu trữ đáp ứng yêu cầu thị trường.

Ở lĩnh vực tài sản số, sự xuất hiện của các doanh nghiệp có sự hậu thuẫn của ngân hàng như VPBank, Techcombank hay LPBank… trong hồ sơ xin cấp phép cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn đối với lĩnh vực này. Một điểm nhấn đáng chú ý khác là xu hướng tham gia Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC), nơi được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng cho các hoạt động tài chính xuyên biên giới và các nghiệp vụ phức tạp hơn.

Nhiều ngân hàng lớn như Vietcombank, VietinBank đã xin ý kiến cổ đông về việc thành lập pháp nhân tại đây, trong khi danh sách các tổ chức quan tâm ngày càng mở rộng. Việc hiện diện tại IFC không chỉ mang ý nghĩa mở rộng địa bàn hoạt động mà còn giúp các ngân hàng tiếp cận các sản phẩm tài chính hiện đại, từ ngân hàng đầu tư đến dịch vụ tài sản số, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Các chuyên gia của SSI Research nhìn nhận, xu hướng phát triển hệ sinh thái tài chính là bước đi tất yếu trong bối cảnh mô hình ngân hàng truyền thống dần bộc lộ giới hạn. Theo SSI, việc tích hợp các dịch vụ như bảo hiểm, chứng khoán, quản lý tài sản trong cùng một hệ sinh thái không chỉ giúp gia tăng khả năng bán chéo mà còn cải thiện đáng kể tỷ suất sinh lời trên mỗi khách hàng. Đồng thời, nguồn thu ngoài lãi sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc bù đắp cho sự suy giảm của NIM, giúp các ngân hàng duy trì tăng trưởng lợi nhuận bền vững trong trung và dài hạn. Ngân hàng dịch chuyển sang mô hình đa dịch vụ, phát triển các mảng kinh doanh mới như các chuyên gia nhận định không chỉ đòi hỏi sự thay đổi về tư duy kinh doanh mà còn đòi hỏi việc nâng cao năng lực tài chính. VPBank đã thông qua kế hoạch tăng vốn điều lệ lên hơn 106.200 tỷ đồng.

Ở khối NHTM Nhà nước, Vietcombank dự kiến phát hành hơn 1 tỷ cổ phiếu tại đại hội 2026, qua đó tăng vốn thêm tối đa 10.687 tỷ đồng, tiếp nối kế hoạch chào bán 6,5% cổ phần từ năm trước. Trong khi đó, VietinBank dự kiến tăng thêm hơn 28.000 tỷ đồng từ lợi nhuận giữ lại giai đoạn 2023–2024, tương đương mức tăng khoảng 36,3% vốn điều lệ.

Tuy vậy, cùng với cơ hội thì việc mở rộng hệ sinh thái cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị của các nhà băng. Sự liên thông giữa các mảng nghiệp vụ mới đòi hỏi các ngân hàng phải kiểm soát chặt chẽ rủi ro liên kết và đảm bảo sự cân bằng trong phân bổ nguồn vốn. Do đó, dù đa dạng hóa là xu hướng tất yếu, nhiều ngân hàng cho biết vẫn ưu tiên lộ trình thận trọng, triển khai từng bước để bảo vệ an toàn hệ thống và ứng phó kịp thời với những biến động pháp lý cũng như thị trường.

Động thái mở rộng hệ sinh thái tài chính của các ngân hàng Việt Nam không chỉ là phản ứng trước áp lực ngắn hạn mà còn là bước chuyển mang tính chiến lược trong dài hạn. Việc xây dựng mô hình ngân hàng đa dịch vụ, kết hợp giữa tín dụng và các sản phẩm tài chính giá trị gia tăng cao, được kỳ vọng sẽ giúp ngành ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh, cải thiện hiệu quả kinh doanh và thích ứng tốt hơn với những biến động của thị trường.