Ngành điều trước cơ hội tăng trưởng

Gia Lai định hướng xây dựng sản phẩm OCOP từ hạt điều, gắn phát triển nông nghiệp với du lịch cộng đồng

Kỳ vọng và thách thức

Năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng của ngành điều Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên vượt ngưỡng 5 tỷ USD/ năm, trở thành mặt hàng nông sản thứ 4 của Việt Nam đạt mốc này, sau rau quả, gạo và cà phê. Đáng chú ý, trong bối cảnh xuất khẩu gạo giảm mạnh, hạt điều vươn lên vị trí thứ 3 trong nhóm các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực, chỉ đứng sau cà phê với 8,9 tỷ USD và rau quả với 8,56 tỷ USD. Không thế, năm 2025 hạt điều còn lập kỷ lục về sản lượng với 766.585 tấn, tăng 5,7% so với năm 2024, đạt mức xuất siêu hơn 700 triệu USD.

Bước sang năm 2026, thị trường tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực. Chỉ riêng trong tháng 1/2026, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam tăng tới 73,6% về khối lượng so với cùng kỳ năm trước, nhờ nhu cầu tăng mạnh từ các thị trường lớn. Theo các chuyên gia, nguồn cung điều thô toàn cầu năm nay được dự báo tăng khoảng 3%, đạt hơn 5,5 triệu tấn. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh về giá vẫn hiện hữu khi giá xuất khẩu bình quân có xu hướng giảm nhẹ.

Mùa điều khởi sắc

Khi thị trường xuất khẩu đang mở ra nhiều cơ hội, tại các vùng trồng điều ở Gia Lai, bà con nông dân đang bước vào vụ thu hoạch với tâm trạng khá phấn khởi. Tại xã biên giới Ia O, cây điều từ lâu trở thành cây trồng chủ lực với diện tích khoảng 1.200ha. Những ngày này, nhiều vườn điều bắt đầu thu hoạch đợt đầu tiên.

Gia đình chị Ksor Phol, ở làng Dăng, hiện có hơn 1ha điều đang vào kỳ thu hoạch. Những ngày qua, cả gia đình phải huy động thêm người thân để kịp nhặt hạt. “Mỗi đợt thu hoạch được khoảng 5 tạ hạt tươi. Nếu thời tiết thuận lợi thì cả vụ có thể đạt khoảng 1,5 tấn. Giá điều năm nay khoảng 35.000 đồng/kg, cao hơn những năm trước nên bà con rất phấn chấn”, chị Phol chia sẻ.

Theo UBND xã Ia O, năm nay năng suất bình quân khoảng 1,5–1,8 tấn/ha, cao hơn so với năm trước. Giá thu mua cũng ở mức khá cao, tăng khoảng 10.000 đồng/kg so với năm ngoái, giúp nhiều hộ dân có nguồn thu nhập ổn định hơn. Cũng như vậy, tại xã Ia Krêl, nơi có khoảng 2.700ha điều, người dân cũng đang bước vào giai đoạn thu hoạch chính vụ.

Ông Nguyễn Quốc Tư, Chủ tịch UBND xã Ia Krêl cho biết, vụ điều năm nay được đánh giá là vừa được mùa, vừa được giá. Năng suất bình quân khoảng 1,2 tấn/ha, tăng khoảng 0,2 tấn/ha so với năm trước, trong khi giá thu mua tăng thêm khoảng 5.000 đồng/kg. Theo ông Tư, kết quả này một phần nhờ thời tiết thuận lợi trong giai đoạn đầu vụ. Ngoài ra, nhiều hộ dân tham gia các mô hình liên kết sản xuất nên được tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ vật tư nông nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả chăm sóc vườn cây.

Dù vụ điều năm nay khởi đầu khá thuận lợi, song niềm vui của người trồng điều chưa trọn vẹn khi thời tiết bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất lợi. Những ngày gần đây, tại các xã vùng biên, nhiều khu vực bất ngờ xuất hiện các trận mưa trái mùa đúng vào thời điểm cây điều đang ra bông, đậu trái. Theo kinh nghiệm của người trồng điều, cây điều ra hoa trong điều kiện thời tiết khô ráo sẽ cho tỷ lệ đậu trái cao. Ngược lại, nếu gặp mưa, hoa dễ bị thối hoặc khô héo, dẫn đến rụng nhiều và làm giảm năng suất.

Theo ông Nguyễn Huệ, Chủ tịch UBND xã Ia Pnôn, địa phương hiện có gần 2.500ha điều, trong đó phần lớn là nguồn sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số. Để hạn chế thiệt hại, chính quyền địa phương đang khuyến cáo người dân tăng cường chăm sóc vườn cây, theo dõi sát diễn biến thời tiết và áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong giai đoạn ra hoa, đậu trái.

Bên cạnh việc duy trì diện tích, nhiều địa phương ở Gia Lai cũng đang định hướng phát triển cây điều theo hướng bền vững. Theo lãnh đạo xã Ia O, thời gian tới địa phương tiếp tục vận động người dân cải tạo những vườn điều già cỗi, từng bước đưa các giống mới có năng suất và chất lượng cao vào sản xuất. Ngoài ra, địa phương cũng định hướng xây dựng sản phẩm OCOP từ hạt điều, gắn phát triển nông nghiệp với du lịch cộng đồng nhằm quảng bá đặc sản địa phương và nâng cao thu nhập cho người dân.

Trong bối cảnh thị trường điều thế giới đang mở rộng, những chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sản phẩm được xem là chìa khóa giúp ngành điều Việt Nam tiếp tục giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế, mang lại lợi ích bền vững cho người trồng điều ở những vùng đất như Gia Lai.