Doanh nghiệp Việt tìm chỗ đứng trong chuỗi xuất khẩu

Phía sau đà tăng xuất khẩu

Thực tế tại nhiều ngành sản xuất cho thấy doanh nghiệp đang phải xử lý đồng thời các yêu cầu về nguồn nguyên liệu, công nghệ, năng suất, chất lượng và tiêu chuẩn thị trường.

Đại diện Tổng Công ty CP Dệt May Hòa Thọ cho biết, tiến độ chốt đơn hàng quý IV chậm hơn do khách hàng tiếp tục theo dõi diễn biến chính sách thuế quan. Trong những tháng cuối năm, doanh nghiệp tập trung bám sát xu hướng dịch chuyển đơn hàng, ưu tiên các đơn hàng có giá trị gia tăng cao tại Nhật Bản và EU, đồng thời kiểm soát tiến độ cung ứng nguyên phụ liệu, nâng năng suất lao động và tối ưu hóa sản xuất.

Bài toán nguyên phụ liệu cũng đặt ra với ngành da giày. Theo Bộ Công Thương, hoạt động xúc tiến thương mại hiện không chỉ hướng tới mở rộng đầu ra mà còn tăng kết nối với các nhà cung cấp vật liệu, phụ kiện, công nghệ và dịch vụ hỗ trợ, qua đó phát triển những mắt xích còn thiếu trong chuỗi cung ứng trong nước. Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho biết, yêu cầu của các nhà mua hàng ngày càng cụ thể về chất lượng, tiến độ, tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và khả năng đáp ứng đơn hàng. Việc nhà mua hàng trực tiếp đến Việt Nam, khảo sát nhà máy và kiểm chứng năng lực sản xuất cũng khiến các yêu cầu đối với doanh nghiệp rõ ràng hơn.

Để tăng sức cạnh tranh, TS.Nguyễn Minh Phong, thành viên Hội đồng Tư vấn Kinh tế (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) nhấn mạnh, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản hơn cho thiết kế, thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ. Theo ông, cùng với xúc tiến thương mại, doanh nghiệp da giày cần đầu tư đồng thời cho chất lượng, công nghệ, thiết kế và sở hữu trí tuệ nếu muốn nâng vị thế sản phẩm Việt trên thị trường.

Ở lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, THACO INDUSTRIES là một trong những doanh nghiệp đang mở rộng hoạt động gia công cho thị trường quốc tế. Doanh nghiệp cho biết, hiện nay đang cung ứng giải pháp băng chuyền cho thị trường châu Âu, đồng thời tiếp tục đa dạng hóa nguồn vật tư, nâng tỷ lệ nội địa hóa và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật riêng của khách hàng. Vì vậy hoạt động xuất khẩu không chỉ diễn ra ở sản phẩm cuối cùng, mà còn mở rộng sang linh kiện, thiết bị và các khâu sản xuất phục vụ chuỗi cung ứng của đối tác quốc tế.

Công nghiệp hỗ trợ mở thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Ảnh: PV

Tìm chỗ đứng trong chuỗi giá trị

Không chỉ năng lực sản xuất, khả năng duy trì chất lượng và đáp ứng ổn định yêu cầu của thị trường cũng vô cùng quan trọng.

Với ngành thủy sản, những yêu cầu về nguồn nguyên liệu, truy xuất và tiêu chuẩn thị trường cũng ngày càng rõ. Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cho rằng, việc thúc đẩy xuất khẩu cần gắn với cải cách thể chế, giảm chi phí tuân thủ, phát triển nguồn nguyên liệu, hoàn thiện chính sách về môi trường và an toàn thực phẩm, tăng tín dụng, xúc tiến thương mại và ứng phó với các rào cản quốc tế. Theo ông Nam, những vấn đề từ nguyên liệu đến thị trường đều tác động trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp thủy sản. Việc đáp ứng yêu cầu truy xuất, an toàn thực phẩm và các quy định nhập khẩu tiếp tục là điều kiện quan trọng để duy trì thị trường và mở rộng xuất khẩu.

Ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản cho biết điểm nghẽn lớn hiện nay không còn đơn thuần nằm ở giá, mà ở khả năng đáp ứng ổn định và lâu dài các tiêu chuẩn của thị trường. Một doanh nghiệp có thể có sản phẩm tốt, nhưng nếu chất lượng giữa các lô hàng thiếu ổn định, truy xuất nguồn gốc chưa đầy đủ, hồ sơ chưa chuẩn hoặc không bảo đảm sản lượng quanh năm thì khó trở thành nhà cung cấp lâu dài.

“Chúng tôi muốn chuyển trọng tâm từ xúc tiến xuất khẩu đơn thuần sang kết nối chuỗi cung ứng”, ông Minh nhấn mạnh. Theo ông, mục tiêu là để doanh nghiệp Nhật Bản tìm được nhà cung cấp phù hợp tại Việt Nam, còn doanh nghiệp Việt tiếp cận nhà nhập khẩu, nhà phân phối và đối tác công nghiệp, từ đó tiến tới đơn hàng, hợp đồng và hợp tác đầu tư dài hạn.

Từ phía quản lý, Bộ Công Thương xác định trọng tâm những tháng cuối năm là nâng giá trị gia tăng và hàm lượng nội địa, cải thiện khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và tăng kết nối doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, các tập đoàn lớn và chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây cũng là hướng để nâng chất lượng xuất khẩu và mở rộng mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị.