Nhịp đập số dưới mái chợ truyền thống

Đặc biệt, nhịp đập số bắt đầu len lỏi vào từng sạp hàng dưới mái chợ trăm tuổi này, thổi một luồng sinh khí hiện đại vào những giá trị cổ kính xóa đi sự bất tiện khi đổi ngoại tệ, nỗi lo sợ tiền giả hay những bất đồng về ngôn ngữ là rào cản vô hình một thời. Những chiếc rổ nhựa đựng tiền mặt thay thế dần bằng những tấm bảng mica in mã QR.

Sự phối hợp giữa Sở Công thương với ngành Ngân hàng triển khai mô hình "Chợ 4.0" đã tạo nên một cú hích. Đến nay, 95% trong tổng số hơn 800 tiểu thương tại chợ Hàn đã sở hữu ít nhất một mã QR thanh toán. Không chỉ dừng lại ở hệ thống VietQR nội địa liên kết giữa 37 ngân hàng, nhiều sạp hàng phục vụ du lịch tại đây đã chủ động nâng cấp lên các cổng thanh toán đa quốc gia.

Hãy thử tưởng tượng một vị khách đến từ Seoul hay Thượng Hải bước vào một sạp hàng. Thay vì phải loay hoay tìm nơi đổi ngoại tệ với tỷ giá đắt đỏ, hay mở ví đếm từng tờ tiền Việt Nam đồng một cách bỡ ngỡ, họ chỉ cần mở ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử quốc tế quen thuộc trên điện thoại cá nhân (như Alipay, WeChat Pay hay thẻ Visa/Mastercard tích hợp số) và quét mã. Rào cản ngôn ngữ khi mặc cả hay thối tiền đều không còn ở cả phía khách du lịch và tiểu thương bởi tất cả giá trị định lượng đều hiển thị rõ ràng chuẩn xác trên màn hình điện thoại của cả hai bên. Và chỉ chưa đầy 3 giây, giao dịch hoàn tất, dòng tiền tự động quy đổi và chuyển thẳng vào tài khoản của người bán. Tiếng "ting ting" phát ra từ chiếc điện thoại thông minh trở thành thứ ngôn ngữ chung toàn cầu, kết nối người mua và người bán một cách thân thiện.

Không chỉ mang lại tiện lợi, chuyển đổi số tại các chợ truyền thống ở Đà Nẵng còn tạo nên một điểm cộng, một dấu ấn văn minh trong mắt bạn bè quốc tế khi hòa mình vào đời sống bản xứ. Sự kết nối đồng bộ giữa hệ thống ngân hàng nội địa với các phương thức thanh toán, chuyển mạch quốc tế đã vô hình trung biến những khu chợ truyền thống trở thành những không gian mua sắm thân thiện toàn cầu. Chính công nghệ số đã kéo gần khoảng cách giữa một du khách quốc tế với một tiểu thương dung dị dưới mái chợ Hàn cổ kính.

95% trong tổng số hơn 800 tiểu thương tại Chợ Hàn đã sở hữu ít nhất một mã QR thanh toán

Đòn bẩy từ “bà đỡ” ngân hàng

Công nghệ chính là chìa khóa vàng để các ngân hàng đưa giải pháp tài chính số len lỏi vào từng huyết mạch của đời sống. Những rào cản tưởng chừng như không thể khỏa lấp về tuổi tác, về học vấn công nghệ đã bị xóa nhòa khi các sản phẩm ngân hàng số được tinh chỉnh tối giản, gần gũi và dễ tiếp cận như chính chiếc cân, cái rổ của các tiểu thương. Công nghệ lúc này không còn là thứ gì đó xa xỉ, nó mang hơi thở của cuộc sống, của sự thấu hiểu và sẻ chia.

Tuy nhiên, để công nghệ có thể bén rễ tại các khu chợ truyền thống, các TCTD đã phải thực hiện một cuộc cách mạng về tư duy. Đó là “Bình dân hóa công nghệ”. Vai trò của các NHTM lúc này không chỉ là đơn vị cung ứng dịch vụ đơn thuần, mà đã trở thành những "nhà giáo dục tài chính" kiên nhẫn. Họ hiểu rằng, muốn chinh phục được tiểu thương, công nghệ không cần phải quá tinh vi, mà cần phải đơn giản đến mức tối giản.

Nhận thức được rào cản tâm lý của người dân, các ngân hàng đã triển khai những chiến dịch "bám chợ, bám sạp". Những nhân viên ngân hàng đã đồng hành cùng từng tiểu thương đưa công nghệ thanh toán vào cuộc sống, hướng dẫn từ cách xem các thông tin giao dịch màn hình điện thoại, cách mở ứng dụng mà không sợ làm mất tiền, cung cấp những chiếc loa thông báo nhận chuyển khoản thành công gắn SIM 4G. Âm thanh "Đã nhận được… đồng" mà chiếc loa phát ra khi thanh toán thành công xua tan hoàn toàn nỗi lo "nhận tiền ảo" của người bán. Cùng với đó là chính sách miễn toàn bộ phí chuyển khoản, phí duy trì tài khoản và hỗ trợ in ấn mã QR miễn phí cho tiểu thương. Những bước đi thấu cảm đó đã giúp ngành Ngân hàng biến những con số vô cảm trên hệ thống cốt lõi thành những công cụ sinh động, mang lại niềm tin tuyệt đối cho người sử dụng.

Nếu như mã QR là “bề nổi” của tảng băng chuyển đổi số, giúp thay đổi bề mặt giao dịch, thì các chính sách ưu đãi sâu rộng từ các NHTM chính là "phần chìm" vững chắc, tạo động lực nội sinh mạnh mẽ để tiểu thương gắn bó lâu dài với hệ sinh thái số. Hiểu được huyết mạch của chợ truyền thống chính là dòng vốn lưu động quay vòng nhanh, các ngân hàng đã không ngừng tung ra các gói giải pháp tài chính mang tính "may đo" riêng cho phân khúc này.

Tiểu thương có dòng thu ổn định qua tài khoản ngân hàng sẽ được duyệt vay tự động qua ứng dụng di động với lãi suất ưu đãi giảm từ 1% - 2%/năm so với thông thường, thủ tục giải ngân chỉ trong vòng vài phút. Các ứng dụng ngân hàng số hiện nay không chỉ để nhận tiền, mà còn đóng vai trò như một người kế toán ảo, giúp các dì, các cô tự động thống kê doanh thu theo ngày, theo tuần, quản lý chi phí một cách khoa học mà không cần sổ sách ghi chép phức tạp.

VCB Nam Đà Nẵng ký kết hợp tác với Thuế Đà Nẵng đồng hành hỗ trợ các hộ kinh doanh

Những chính sách nhân văn này đã biến tài khoản ngân hàng từ một công cụ thanh toán đơn thuần trở thành một bệ đỡ tài chính giúp các hộ kinh doanh nhỏ lẻ tự tin mở rộng quy mô, thoát khỏi bóng đen của các hình thức "tín dụng đen" rình rập.

Song hành với sự thay đổi của người bán là cuộc chuyển dịch trong thói quen của người mua. Từ những bà nội trợ trung niên đến các bạn trẻ thế hệ “Gen Z”, chỉ cần mang theo một chiếc điện thoại di động là có thể thoải mái mua hàng bằng một cú quét mã. Không còn cảnh cả người bán lẫn người mua loay hoay tìm tiền lẻ để trả lại. Mọi giao dịch đều được bảo mật và lưu lại lịch sử rõ ràng trên ứng dụng ngân hàng. Việc chi tiêu hàng ngày tại chợ tưởng chừng nhỏ lẻ nhưng khi được số hóa, người mua có thể dễ dàng thống kê dòng tiền chi tiêu hàng tháng của gia đình qua sao kê tài khoản.

Ông Võ Minh - Phó giám đốc NHNN Khu vực 9 đánh giá: "Mô hình “Chợ 4.0” tại chợ Hàn và các chợ truyền thống trên địa bàn Đà Nẵng thời gian qua là một minh chứng sống động cho thấy khi công nghệ chạm đúng nhu cầu thực tế của người dân, nó sẽ tạo ra sức lan tỏa vô cùng lớn. Tuy nhiên, chuyển đổi số không phải là một điểm đến, mà là một hành trình liên tục. Định hướng tiếp theo của ngành Ngân hàng là không chỉ dừng lại ở việc phủ sóng hạ tầng thanh toán QR đơn thuần, mà sẽ chỉ đạo các TCTD tiến sâu hơn vào giai đoạn số hóa chiều sâu". Trong đó, ngành Ngân hàng sẽ thúc đẩy tài chính toàn diện thông qua dữ liệu lớn (Big Data); tăng cường ứng dụng dữ liệu giao dịch từ hệ thống “Chợ 4.0” để xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động. Từ đó, tạo điều kiện cho những hộ kinh doanh nhỏ nhất, chưa từng có tài sản thế chấp, vẫn có cơ hội tiếp cận dòng vốn ngân hàng chính thống một cách dễ dàng.