NHTW Nhật Bản có thể chưa tăng lãi suất trong tháng 4

Tình thế khó khăn

Mặc dù vẫn giữ nguyên lãi suất ngắn hạn ở mức 2% tại cuộc họp thứ hai liên tiếp vào thứ Năm tuần trước (19/3), song BOJ tỏ ra rất thận trọng trước áp lực lạm phát khi chiến sự tại Trung Đông đang đẩy giá dầu thế giới tăng cao.

Trong tuyên bố chính sách phát đi sau cuộc họp, BOJ cho biết, lạm phát “dự kiến ​​sẽ chịu áp lực tăng lên, do ảnh hưởng của việc giá dầu thô tăng gần đây”, đồng thời lưu ý “cần chú ý đến tác động của việc giá dầu thô tăng đối với triển vọng lạm phát CPI cơ bản”.

Lạm phát tại Nhật đã duy trì ở trên mục tiêu 2% của BOJ trong gần 4 năm. Trong khi chiến sự tại Trung Đông đang đẩy giá dầu tăng vọt, tạo áp lực lớn đến lạm phát tại Nhật. Chưa hết, việc đồng yên liên tục sụt giảm mạnh kể từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra càng khuếch đại thêm áp lực lạm phát trong nước.

Vì lẽ đó, các nhà giao dịch đang định giá khoảng 60% khả năng BOJ sẽ tăng lãi suất ngay trong tháng 4 tới.

Tuy nhiên BOJ đang mắc kẹt trong một tình thế khó khan. Theo đó giá dầu tăng cao một mặt tạo áp lực lớn đến lạm phát trong nước; mặt khác nó lại gây nhiều khó khăn cho nền kinh tế do Nhật Bản phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu.

“Xung đột có thể gây áp lực lên nền kinh tế bằng cách làm trầm trọng thêm khoảng cách sản lượng, do đó đẩy lạm phát cơ bản xuống. Mặt khác, giá dầu tăng và đồng yên yếu có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát trung và dài hạn của các hộ gia đình”, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda nói về tác động kép của xung đột Trung Đông đến nền kinh tế Nhật tại buổi họp báo hôm 19/3.

Mặc dù vậy, BOJ một lần nữa phát đi thông điệp “sẽ tiếp tục nâng lãi suất chính sách và điều chỉnh mức độ nới lỏng tiền tệ” phù hợp với sự cải thiện của hoạt động kinh tế và giá cả. Thống đốc Ueda cũng nhấn mạnh tại buổi họp báo hôm 19/3 rằng, quyết định tăng lãi suất trong tương lai sẽ dựa trên “tình hình kinh tế, diễn biến giá cả tại thời điểm đó, cũng như khả năng đạt được mục tiêu giá cả bền vững”.

Khó tăng lãi suất trước mùa hè

Các chuyên gia kinh tế cũng nhìn thấy tình thế khó khan của BOJ hiện tại, nhất là khi chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi không mấy ủng hộ việc tăng nhanh lãi suất.

“Con đường phía trước của BOJ đang thu hẹp lại. Áp lực giá cả gia tăng, từ chi phí năng lượng tăng vọt và đồng tiền yếu hơn, đang đòi hỏi việc thắt chặt chính sách tiền tệ một cách nhanh chóng và quyết đoán. Tuy nhiên, tăng trưởng đang chịu áp lực trong bối cảnh triển vọng thương mại toàn cầu không rõ ràng và người tiêu dùng trong nước đang gặp khó khăn”, Fred Neumann – Chuyên gia Kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC ở Hong Kong cho biết.

Theo chuyên gia này, các nhà hoạch định chính sách tiền tệ “sẽ muốn câu giờ, theo dõi diễn biến của cuộc xung đột ở Trung Đông trong những tuần tới và tác động của nó đến thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu”.

Vì lẽ đó, “việc tăng lãi suất vào tháng Tư của BOJ có thể xảy ra, nhưng sự thận trọng cho thấy BOJ có nhiều khả năng sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ hơn vào cuối mùa hè khi tình hình trở nên rõ ràng hơn”, Neumann nói.

Đồng quan điểm, Shigeto Nagal – Trưởng bộ phận kinh tế Nhật của Oxford Economics ở Tokyo cho biết, họ hiện dự báo BOJ sẽ trì hoãn việc tăng lãi suất tiếp theo đến tháng 7 thay vì tháng 6 do nền kinh tế có thể rơi vào tình trạng lạm phát đình trệ. Sau đó, BOJ được dự kiến​​sẽ tiếp tục tăng lãi suất dần dần trong quý 1 và quý 3 năm 2027.

“Mặc dù lo ngại về áp lực lên kỳ vọng lạm phát và đồng yên yếu hơn, chúng tôi tin rằng BOJ có thể sẽ thận trọng hơn trong việc tăng lãi suất, thay vào đó ưu tiên tác động đến lợi nhuận doanh nghiệp và thu nhập thực tế của hộ gia đình”, Nagal nói.

Saisuke – Chuyên gia kinh tế cao cấp của Mizuho Research & Technologies ở Tokyo cũng cho rằng, đây là một tình thế khó xử đối với các nhà hoạch định chính sách. Mặc dù giá dầu tăng cao làm xấu đi thương mại của Nhật Bản và gây áp lực lên tăng trưởng, song nó cũng khiến lạm phát có thể trở nên dai dẳng.

Tuy nhiên theo ông, "nếu thị trường thấy BOJ do dự trong việc tăng lãi suất, sự suy yếu của đồng yên có thể tăng tốc, khiến diễn biến ngoại hối trở thành yếu tố then chốt trong việc xác định thời điểm tăng lãi suất tiếp theo”.