Phản ứng của thị trường toàn cầu trước căng thẳng Mỹ - Iran

Mức độ biến động tăng cao

Biến động hầu như vắng bóng trong vài tháng qua, nhưng phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Tư đã đẩy một số chỉ số tăng cao.

Chẳng hạn Chỉ số biến động VIX đã trở lại mức trước chiến tranh vào đầu tháng 6, ngoại trừ một đợt tăng đột biến ngắn do lo ngại về cổ phiếu công nghệ tăng trưởng mạnh. Câu chuyện tương tự cũng diễn ra với các chỉ số biến động của trái phiếu và tiền tệ - gần như giảm liên tục trong những tuần gần đây. Nhưng tất cả đã tăng vọt vào thứ Tư.

Ngoại lệ là các chỉ số chứng khoán có mức độ tiếp xúc lớn với chip, chẳng hạn như Hàn Quốc hoặc Đài Loan, nơi biến động ở mức rất cao.

“Đây là một lời cảnh tỉnh lớn đối với thị trường”, Aneeka Gupta - Giám đốc nghiên cứu kinh tế vĩ mô tại Wisdomtree cho biết. Kỳ vọng trước đó là “chúng ta có thể bắt đầu thấy dòng dầu quay trở lại thị trường, và chúng ta thấy kỳ vọng lạm phát đang giảm xuống”.

Giá dầu - Tâm điểm chú ý

Giá dầu chắc chắn là phản ứng đầu tiên trước tin tức từ vùng Vịnh và đã tăng tới 6% vào thứ Tư, lên mức cao nhất trong hai tuần sau phát biểu của ông Trump.

Tuy nhiên, hiện giá dầu Brent kỳ hạn vẫn giao dịch dưới mức 79 USD/thùng, thấp hơn nhiều so với mức 100 USD/thùng trở lên mà chúng đã giao dịch trong hai tháng kể từ giữa tháng 3, thời điểm khiến các nhà hoạch định chính sách báo động lạm phát.

Trước đó, giá dầu đã giảm nhanh chóng sau khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ ban đầu vào tháng 6, mở lại eo biển Hormuz, khi dầu từ các tàu chở dầu bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư tràn vào thị trường, gây ra tình trạng dư cung nhỏ.

Câu hỏi đặt ra là giá sẽ ổn định ở mức nào sau khi tình trạng dư cung nhỏ qua đi. Liệu những diễn biến mới nhất có khiến các tàu chở dầu ít sẵn lòng quay trở lại Vịnh Ba Tư hơn không?

Chứng khoán thêm áp lực

Căng thẳng Mỹ - Iran tái bùng phát đúng vào thời điểm không thuận lợi cho thị trường chứng khoán. Một số nghi ngờ đang len lỏi vào câu chuyện về trí tuệ nhân tạo (AI), khi các nhà giao dịch đặt câu hỏi liệu các công ty đã thu về hàng tỷ USD từ chip và mô hình AI có tiếp tục làm như vậy nếu tình trạng tắc nghẽn nguồn cung được cải thiện, hoặc nếu nhu cầu không diễn ra như họ mong đợi.

Kể từ khi chỉ số Nasdaq đạt mức cao kỷ lục vào ngày 1/6, các nhà sản xuất chip nhớ đã phải chịu một đợt điều chỉnh giảm mạnh. Một quỹ ETF cổ phiếu chip nhớ đã giảm gần 8%, trong khi chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm 5%.

Trong khi các lĩnh vực ngoài trí tuệ nhân tạo (AI) đã hoạt động tốt hơn nhiều. Chỉ số S&P 500, loại bỏ tác động quá lớn của các cổ phiếu lớn nhất, đã tăng gần 3%, và chỉ số STOXX 600 của châu Âu, vốn “ít liên quan đến AI”, đã tăng 4%.

Lợi suất trái phiếu tăng vọt

Lợi suất trái phiếu đã tăng vọt sau những bình luận của ông Trump, theo tín hiệu từ giá dầu, khi các nhà giao dịch nâng cao kỳ vọng về việc giá cả tăng và chuẩn bị cho lãi suất cao hơn, đảo ngược xu hướng giảm đặt cược vào việc tăng lãi suất trong những tuần gần đây.

Theo đó, các hợp đồng theo dõi kỳ vọng lạm phát CPI khu vực đồng euro trong một năm tới đã tăng 14 điểm cơ bản (bps) lên 1,992%, và các nhà giao dịch đang dự báo NHTW châu Âu (ECB) sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ thêm khoảng 35 bps trong năm nay, tăng từ mức 25 bps trước tuyên bố của ông Trump.

Các nhà đầu tư cũng dự đoán Fed sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ thêm 36 bps trong năm nay, theo dữ liệu của LSEG, và NHTW Anh (BOE) sẽ thắt chặt thêm 32 bps.

Tuy nhiên, thị trường kỳ vọng lạm phát tiêu dùng tại Mỹ sẽ chỉ ở mức khoảng 2,15% trong một năm tới, giảm mạnh so với con số 4,2% được ghi nhận vào tháng 5.

Trái phiếu ngắn hạn, vốn nhạy cảm với kỳ vọng về lãi suất, là những trái phiếu có biến động mạnh nhất.

Lợi suất trái phiếu 2 năm của Đức và Anh đều tăng 10 bps, giao dịch ở mức cao nhất trong chưa đầy một tháng. Tuy nhiên phản ứng tại Mỹ, một quốc gia xuất khẩu năng lượng, ít mạnh mẽ hơn với lợi suất trái phiếu 2 năm chỉ tăng 5 điểm cơ bản.

Thị trường tiền tệ bình thản

Tuy nhiên phản ứng của các nhà đầu tư trên thị trường tiền tệ là khá bình thản, đồng USD thậm chí còn giảm nhẹ, bất chấp sự tăng vọt của giá dầu. Theo đó chỉ số USD Index - thước đo sức mạnh của đòng bạc xanh so với 6 đồng tiền chủ chốt - giảm nhẹ 0,06% xuống 100,93.

Tuy nhiên theo Kyle Rodda - Nhà phân tích thị trường tài chính cấp cao tại Capital.com, sự leo thang căng thẳng ở Trung Đông đã làm rung chuyển thị trường toàn cầu một lần nữa và đẩy rủi ro chiến tranh trở lại vào giá tài sản.

Tác động thứ cấp đáng kể nhất của việc giá dầu tăng vọt là ý nghĩa của nó đối với lạm phát và lãi suất toàn cầu, Rodda nói. “Việc giá dầu tăng vọt có thể đẩy nhanh thời điểm Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tăng lãi suất".

Chưa hết, theo các nhà phân tích, kỳ vọng Fed tăng lãi suất đã được củng cố sau khi Biên bản cuộc họp chính sách tháng 6 được công bố cho thấy các nhà hoạch định chính sách của Fed đang tỏ ra lo ngại về áp lực lạm phát.

Theo công cụ FedWatch của CME , thị trường đã nâng xác suất ngụ ý về việc tăng lãi suất trong năm nay lên khoảng 87%.

Mặc dù vậy, cho đến nay đồng bạc xanh không có nhiều phản ứng sau tyên bố của ông Trump.

Vàng sụt giảm

Giá vàng đã giảm hơn 23% so với trước khi chiến tranh nổ ra. Tính đến thời điểm trước chiến sự Iran, vàng đã có một đợt tăng giá kéo dài 6 tháng, đẩy giá kim loại quý này tăng 70% khi các NHTW, nhà đầu tư tổ chức và nhà giao dịch trong ngày đều đổ xô vào mua vàng.

Tuy nhiên giá vàng đã giảm mạnh khi chiến sự Iran nổ ra. Theo các nhà phân tích, vàng thường được coi là tài sản trú ẩn an toàn và là biện pháp phòng ngừa lạm phát nên giá vàng đã tăng khi chiến tranh Iran bắt đầu, nhưng nhanh chóng giảm mạnh khi chiến sự đẩy giá dầu tăng cao, kéo theo đó là áp lực lạm phát.

Thay vì nhu cầu trú ẩn an toàn, sức mạnh của đồng USD và những dự đoán ngày càng tăng rằng các NHTW sẽ tăng lãi suất đã chi phối suy nghĩ của các nhà đầu tư, gây áp lực lên giá cả.

Nay căng thẳng Mỹ - Iran nóng trở lại và giá dầu phụ hồi sẽ là một thông tin không mấy tích cực đối với vàng. Trên thực tế, sau một đợt tăng giá nhẹ từ đầu tháng 7, giá vàng đã gần như quay trở lại mức ban đầu của tháng. Hiện giá vàng đang giao dịch ở mức 4.062 USD/ounce.