Phát triển nhà ở vừa túi tiền cần “bàn tay” Nhà nước

Một trong những mục tiêu quan trọng của Chiến lược là “phát triển nhà ở có giá phù hợp với khả năng chi trả của hộ gia đình có thu nhập trung bình, thu nhập thấp và của các đối tượng thụ hưởng chính sách”.

Cần những định hướng, chính sách, khuyến khích để phát triển nhà ở vừa túi tiền

Theo quan điểm của thị trường, nhà ở vừa túi tiền sẽ có mức giá cho căn hộ hoàn thiện cơ bản là dưới 25 triệu đồng/m2, tương đương căn hộ 2 phòng ngủ diện tích 65 m2 có giá khoảng 1,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, có một thực tế là căn hộ chung cư với mức giá này gần như đã "tuyệt chủng" ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Hiện căn hộ “giá nhà bình dân” tại 2 thành phố này ở mức 2 - 2,4 tỷ đồng/căn.

Góp ý để đạt được mục tiêu đưa ra tại Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia, TS. Đoàn Văn Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam đã chỉ ra một số kinh nghiệm phát triển nhà ở vừa túi tiền của một số quốc gia trên thế giới. Chẳng hạn, với việc đang thiếu khoảng 5,5 - 7,3 triệu căn nhà ở vừa túi tiền, Hoa Kỳ đã sử dụng các quỹ trong Kế hoạch Giải cứu người Mỹ (American Rescue Plan) nhằm tạo lập thêm nhiều nhà ở cho thuê vừa túi tiền.

Một ví dụ, Bang California cho phép chuyển đổi các không gian văn phòng sử dụng không hiệu quả thành nhà ở vừa túi tiền; hỗ trợ 8.000 USD cho người thu nhập thấp thuộc diện được thuê nhà ở vừa túi tiền để trả các loại chi phí như thẩm định giá, phí luật sư…; ưu đãi thuế cho các nhà phát triển dành 20% số căn hộ để làm nhà vừa túi tiền và người thuê nhà ở vừa túi tiền không phải trả khoản tiền ứng trước, thông thường là khoảng 20% giá trị hợp đồng mua nhà.

Còn Canada có kế hoạch xây dựng 100.000 căn nhà mới vừa túi tiền khắp đất nước trong vòng 3 năm tới. Đặc biệt, Canada thành lập Quỹ HAF trị giá 4 tỷ USD và đưa ra các tiêu chí: các bang, hay thành phố nào muốn tiếp cận được quỹ này thì phải đề xuất giải pháp, sáng kiến.

Tại châu Âu, Đức là một đất nước giàu có nhưng tỷ lệ sở hữu nhà ở tại đây rất thấp, chỉ 46%. Như vậy, gần 60% người Đức đang đi thuê nhà trong bối cảnh lạm phát tăng, thu nhập giảm. Người Đức cũng đang chật vật với việc tiếp cận nhà ở vừa túi tiền. Do đó, nước Đức đã đề ra chính sách để giải quyết vấn đề này, đặt giới hạn tối đa về giá thuê và mức tăng giá thuê tại một khu vực áp dụng cho các khu vực có thị trường nhà ở căng thẳng.

Đặc biệt, khi một căn nhà được tái cho thuê trong khu vực áp dụng chính sách, giá thuê không được vượt quá 10% so với giá thuê thông thường tại địa phương; Đồng thời ban hành giá trần điện và ga để các bên tham chiếu, thỏa thuận rõ trong hợp đồng thuê.

Như vậy, việc phát triển nhà ở vừa túi tiền trên thế giới ngày càng được quan tâm mạnh mẽ từ chính phủ các nước. Tư duy thả nổi đối với nhà ở vừa túi tiền theo quy luật cung cầu tự nhiên của thị trường đang được thay đổi bằng những định hướng, chính sách, những khuyến khích để phát triển phân khúc này trên toàn cầu.

“Ngay cả những nền kinh tế thị trường cũng có thể can thiệp bằng các mệnh lệnh hành chính để điều tiết nhà ở vừa túi tiền cho người dân”, TS. Đoàn Văn Bình cho biết, bởi nếu để “bàn tay vô hình” của cơ chế thị trường thì sẽ rất khó có được nhà ở vừa túi tiền cho người dân.

“Thời gian qua, giá nhà tăng liên tục chính là minh chứng. Vì vậy, Nhà nước cũng nên trực tiếp tham gia tạo lập nhà ở vừa túi tiền, nhà ở xã hội cho thuê để dẫn dắt, điều tiết thị trường trong một giai đoạn nhất định”, TS. Đoàn Văn Bình khuyến nghị.

Đồng thời, ông chỉ ra những gợi mở chính sách cho Việt Nam như: cần đưa ra khái niệm và ban hành tiêu chí xác định nhà ở vừa túi tiền, đồng bộ các quy định về nhà ở vừa túi tiền trong hệ thống pháp luật; chú trọng xây dựng chính sách khuyến khích phát triển nhà ở vừa túi tiền; quy hoạch và phát triển quỹ đất cho phát triển nhà ở vừa túi tiền, quy hoạch tăng mật độ xây dựng trong các dự án nhà ở cao tầng, quy định cụ thể tỷ lệ nhà ở vừa túi tiền trong các khu đô thị, chú trọng việc quy hoạch nhà ở vừa túi tiền gần các đầu mối giao thông và đầy đủ hạ tầng xã hội; xây dựng và ban hành hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình, công nghệ mới cho nhà ở vừa túi tiền; ban hành thiết kế mẫu cho nhà ở vừa túi tiền… qua đó góp phần giảm chi phí đầu tư xây dựng nhằm hạ giá nhà.

Bên cạnh đó, TS. Đoàn Văn Bình đưa ra giải pháp về tài chính và thuế, sử dụng công cụ thuế để điều tiết các phân khúc nhà ở cao cấp, hạn chế đầu cơ; hướng thị trường đến nhà ở vừa túi tiền có nhu cầu thực; thêm nguồn lực tài chính phát triển nhà ở vừa túi tiền; xây dựng các chính sách ưu đãi về thuế, phí đối với chủ đầu tư và người mua, thuê nhà ở vừa túi tiền; khuyến khích đầu tư nước ngoài vào nhà ở vừa túi tiền.