Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp: có thể cân bằng giữa khuyến khích đầu tư và bảo đảm nguồn thu ngân sách?

Trần Hương
Trần Hương  - 
Báo cáo về dự thảo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) (sửa đổi) tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đã làm rõ những thay đổi mang tính bước ngoặt nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo vệ quyền đánh thuế của quốc gia. Từ việc thu hẹp ưu đãi thuế đến chính sách ưu tiên nghiên cứu phát triển (R&D), dự thảo không chỉ phản ánh xu hướng cải cách thuế quốc tế mà còn đặt ra câu hỏi: Liệu Việt Nam có thể cân bằng giữa khuyến khích đầu tư và bảo đảm nguồn thu ngân sách?
aa
Ảnh minh hoạ, nguồn Internet
Những thay đổi nổi bật có tạo được động lực đổi mới sáng tạo (Ảnh minh hoạ, nguồn Internet)

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Dự thảo nằm ở Điều 2, quy định về người nộp thuế. Trước đây, việc đánh thuế các tổ chức nước ngoài kinh doanh qua thương mại điện tử và nền tảng số tại Việt Nam còn lỏng lẻo, đặc biệt khi phân biệt giữa các doanh nghiệp có cơ sở thường trú và không có cơ sở thường trú. Tại dự thảo lần này, Ban soạn thảo đã thống nhất gộp các quy định này vào các khoản hiện hành (điểm b, c, d khoản 2), nhằm đảm bảo tính thống nhất và quyền đánh thuế của Việt Nam.

Cụ thể, nếu doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam, họ sẽ chịu thuế như các doanh nghiệp thông thường. Ngược lại, nếu không có cơ sở thường trú, thuế sẽ được áp dụng theo tỷ lệ trên doanh thu (điểm d). Đáng chú ý, khái niệm “cơ sở thường trú ảo” được giữ lại để áp dụng cho các quốc gia chưa ký hiệp định tránh đánh thuế hai lần với Việt Nam, dù chưa khả thi với các nước đã ký hiệp định. Điều này cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc bắt kịp xu hướng kinh doanh xuyên biên giới, đồng thời đặt nền móng cho các chính sách thuế linh hoạt hơn trong tương lai.

Về quy định thu nhập được miễn thuế (Điều 4 dự thảo) các đại biểu Quốc hội chuyên trách đã yêu cầu rà soát quy định miễn thuế cho “thu nhập từ sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng”. Kết quả, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thống nhất: chỉ miễn thuế cho các hoạt động sản xuất và chế biến, không áp dụng cho khâu thương mại.

Quy định này không chỉ nhằm tránh ưu đãi tràn lan mà còn phản ánh chiến lược khuyến khích phát triển nông nghiệp bền vững. Đối với doanh nghiệp, điều này có nghĩa là các công ty tập trung vào sản xuất nông sản, thủy sản sẽ được hưởng lợi lớn, trong khi các đơn vị thương mại cần điều chỉnh chiến lược để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Đây là bước đi hợp lý, nhưng cũng đặt ra thách thức cho các doanh nghiệp đa ngành trong việc phân định rõ ràng các khoản thu nhập.

Một thay đổi nhỏ nhưng thiết thực nằm ở Điều 5 dự thảo Luật quy định về kỳ tính thuế. Trước đây, mọi doanh nghiệp đều phải thông báo kỳ tính thuế với cơ quan thuế, gây phiền hà không cần thiết. Dự thảo mới quy định: doanh nghiệp áp dụng năm dương lịch không cần thông báo, chỉ những đơn vị chọn năm tài chính khác mới phải báo cáo. Đây là động thái cụ thể nhằm giảm gánh nặng hành chính, tạo thuận lợi cho phần lớn doanh nghiệp – vốn thường sử dụng năm dương lịch làm chuẩn. Dù không phải thay đổi lớn, nó thể hiện tinh thần cải cách thủ tục, một tín hiệu tích cực cho môi trường kinh doanh.

Điểm sáng đáng chú ý nhất nữa của Dự thảo nằm ở chính sách ưu đãi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Điều 9. Nếu thực hiện theo chủ trương tại Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ, thì các ưu đãi thuế trong Nghị quyết 193/2025/QH15 còn “khiêm tốn” và thiếu đột ph, do đó, dự thảo bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp trừ 150% chi phí R&D khi tính thu nhập chịu thuế – một chính sách lấy cảm hứng từ các địa phương có cơ chế đặc thù và xu hướng quốc tế.

Chính phủ sẽ quy định chi tiết mức trừ bổ sung, điều kiện áp dụng, đảm bảo tính linh hoạt trong triển khai. Đây không chỉ là cú hích mạnh mẽ để doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới sáng tạo, mà còn là lời khẳng định Việt Nam sẵn sàng cạnh tranh trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Tuy nhiên, để chính sách này thực sự hiệu quả, việc giám sát và minh bạch trong hạch toán chi phí R&D sẽ là bài toán cần lời giải.

Liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu, Dự thảo bổ sung quy định tại Điều 8 để tận dụng các điều khoản thuận lợi từ OECD và UN. Cụ thể, nếu các tổ chức này đưa ra quy định tăng quyền đánh thuế cho các nước nguồn như Việt Nam – đặc biệt trong kinh doanh xuyên quốc gia qua nền tảng số – Chính phủ sẽ có quy định chi tiết hóa trong văn bản dưới luật. Đây là bước đi chiến lược để bảo vệ nguồn thu ngân sách trước áp lực toàn cầu hóa, đồng thời đảm bảo Việt Nam không bị thiệt trong các giao dịch quốc tế.

Một vấn đề gây tranh luận là quy định tại Điều 7 Dự thảo về bù trừ lãi, lỗ từ hoạt động kinh doanh bất động sản. Dự thảo đề xuất cho phép bù trừ lãi từ chuyển nhượng bất động sản với lỗ từ các hoạt động kinh doanh khác, thay vì tách riêng như hiện hành. Bộ Tài chính lập luận rằng, trong bối cảnh doanh nghiệp bất động sản đa ngành hóa, quy định này sẽ tháo gỡ khó khăn, giảm gánh nặng thuế khi các hoạt động khác lỗ nhưng vẫn phải nộp thuế từ bất động sản.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội lo ngại rủi ro lớn. Theo ước tính năm 2023, chính sách này có thể giảm thu ngân sách 1.350 tỷ đồng từ gần 400 doanh nghiệp, với tổng lỗ bù trừ khoảng 6.750 tỷ đồng. Quan trọng hơn, quy định này có thể bị lạm dụng để trốn thuế, như hạch toán lỗ có chủ đích từ các hoạt động ngắn hạn. Vì vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề xuất giữ nguyên quy định hiện hành – chỉ cho phép bù trừ lỗ từ bất động sản với lãi từ hoạt động khác, nhưng không ngược lại. Điểm chưa thống nhất này sẽ khiến Ban soạn thảo và các đại biểu Quốc hội còn tranh luận nhiều.

Về ưu đãi thuế (Điều 12-15), Dự thảo có những quy định thay đổi mang tính hệ thống. Thay vì dàn trải gần 100 nhóm ngành nghề như luật đầu tư và luật chuyên ngành hiện hành, dự thảo thu gọn còn 30 nhóm, đồng thời bổ sung nguyên tắc: nếu luật khác mâu thuẫn với Luật Thuế TNDN, thì ưu tiên áp dụng luật này. Đây là bước đi phù hợp với xu hướng cải cách thuế toàn cầu, chuyển từ miễn giảm thuế sang hỗ trợ chi phí, tạo môi trường đầu tư minh bạch hơn. Tuy nhiên, việc đồng bộ hóa với các luật chuyên ngành mới ban hành vẫn là bài toán cần tiếp tục giải quyết.

Quy định về ưu đãi cho đầu tư mở rộng (ĐTMR) tại Điều 14 cũng gây chú ý. Dự thảo yêu cầu hạch toán riêng thu nhập từ ĐTMR để được hưởng ưu đãi, ngay cả khi dự án ban đầu hết thời gian miễn giảm thuế. Một số ý kiến cho rằng điều này không tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, thậm chí tạo kẽ hở để hạch toán sai lệch, giảm nghĩa vụ thuế. Dù vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội vẫn giữ nguyên quy định, với chỉnh lý để rõ ràng hơn, nhằm khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất. Đây là vấn đề cần giám sát chặt chẽ để tránh lạm dụng.

Trần Hương

Tin liên quan

Tin khác

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Quản lý tài sản thường được xem là chuyện của người giàu, trong khi nhiều người trẻ chờ lương cao, trả hết nợ mới nghĩ đến tiết kiệm. Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích Ngành, Công ty CP Chứng khoán Kafi, chính thói quen quản lý tiền từ sớm mới tạo nền tảng tích lũy tài sản. Với người Việt, bắt đầu bằng khoản nhỏ, đều đặn có thể quan trọng hơn việc chờ một cơ hội đầu tư sinh lời cao.
AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI đang vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân tự chủ, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc chiến lược, vận hành và quản trị niềm tin.
Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Với tỷ lệ lấp đầy các cụm nhà máy AI đạt tới 95%, Tập đoàn FPT đang dồn lực chuyển dịch mô hình kinh doanh, kỳ vọng nhóm dịch vụ AI-first chiếm tối thiểu 40% doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài vào năm 2027.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu được áp dụng đối với các doanh nghiệp vừa và lớn. Trong khi ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo thuận lợi cho xuất khẩu, yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực điều chỉnh chiến lược đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì đơn hàng.
Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Phần lớn người nộp thuế mong muốn khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm, tiền chậm nộp tiếp tục tăng. Vì vậy, chính sách đặc thù tại dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

Thị trường lao động TP. Hồ Chí Minh đã lấy lại đà tăng trưởng ổn định, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực cục bộ trên diện rộng. Tuy nhiên, dịp cuối năm 2026 và cận Tết Nguyên đán 2027, doanh nghiệp vẫn cần tuyển thêm khoảng 45.000-50.000 lao động để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.