Tạo nền tảng thu hút vốn FDI xanh

Hiện TP.Hồ Chí Minh quản lý 58 khu chế xuất (KCX) và KCN với tổng diện tích khoảng 22.400 ha. Riêng năm 2025, thành phố đã thu hút hơn 5 tỷ USD vốn FDI xanh, tạo động lực mạnh mẽ để chuyển đổi từ KCN truyền thống sang mô hình sinh thái.

Ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý các KCX và KCN TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) cho biết, thành phố đã tham gia Dự án “Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam” do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hiệp Quốc (UNIDO) thực hiện, với sự tài trợ của Chính phủ Thụy Sỹ. Theo ông, việc thu hút các ngành công nghiệp xanh, công nghệ cao vào KCN có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của thành phố.

Song song với đó, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài trong năm 2026, bao gồm FDI và FII. Thành phố ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), trung tâm dữ liệu, logistics và KCN sinh thái.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hữu Nghị, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đô thị Amata Biên Hòa cho rằng, phát triển KCN sinh thái không chỉ là yêu cầu từ thị trường quốc tế, mà còn là nhu cầu tự thân để doanh nghiệp tồn tại trong bối cảnh tiêu chuẩn carbon ngày càng khắt khe. Nếu không chuyển đổi, nhiều doanh nghiệp có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành như thép, dệt may, nhựa, hóa chất và điện tử. Ngược lại, việc chuyển đổi sớm mang lại nhiều lợi ích rõ rệt.

Theo ông Nghị, mô hình KCN sinh thái giúp doanh nghiệp giảm 10 - 20% chi phí năng lượng, tiết kiệm 20 - 30% lượng nước nhờ tái chế, đồng thời giảm chi phí xử lý môi trường và nâng cao hiệu suất sản xuất. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có cơ hội tiếp cận các nguồn vốn tín dụng xanh và các quỹ khí hậu quốc tế. Các chuyên gia nhận định, chuyển đổi sang KCN sinh thái không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Việc thúc đẩy cộng sinh công nghiệp - chia sẻ tài nguyên như năng lượng, nước và chất thải giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Tại TP.Hồ Chí Minh, Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC) đang là một trong những mô hình tiêu biểu. Bà Phạm Thị Kim Phượng, Phó Giám đốc QTSC cho biết, đơn vị đang hướng tới phát triển thành đô thị khoa học xanh, thông minh, gắn với đổi mới sáng tạo và mục tiêu net zero. QTSC đã ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý vận hành, giúp giảm 35% chi phí điện, 10-15% chi phí nhân lực và 30% chi phí lưu trữ dữ liệu. Ngoài ra, hệ thống quan trắc môi trường tự động và nền tảng số tích hợp đang được triển khai nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi bền vững.

Theo TS.Scott McDonald, chuyên gia chuỗi cung ứng và logistics của Đại học RMIT Việt Nam, các KCN sinh thái mang lại lợi thế rõ rệt trong tiếp cận tài chính xanh và mở rộng thị trường. Sản phẩm từ các doanh nghiệp trong KCN sinh thái cũng dễ dàng vượt qua các rào cản như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon khi xuất khẩu vào những thị trường khó tính như EU.

“Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư toàn cầu ngày càng gay gắt, việc TP. Hồ Chí Minh tiên phong phát triển KCN sinh thái không chỉ là cam kết môi trường mà còn là chiến lược kinh tế thông minh, tạo lực hút mạnh mẽ đối với dòng vốn xanh”, ông Scott McDonald nhấn mạnh.

Với định hướng rõ ràng và những bước đi cụ thể, KCN sinh thái đang dần trở thành nền tảng quan trọng để TP. Hồ Chí Minh thu hút FDI chất lượng cao, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.