Thẻ tín dụng và câu chuyện kiểm soát chi tiêu

Những năm gần đây, các NHTM liên tục đẩy mạnh phát hành thẻ tín dụng nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Nhiều ngân hàng tích hợp eKYC, xét duyệt online, rút ngắn thời gian phát hành thẻ chỉ còn vài phút. Cùng với đó là hàng loạt chương trình ưu đãi như miễn phí thường niên, hoàn tiền, tích điểm đổi quà, trả góp 0%, giảm giá mua sắm, du lịch, ăn uống… khiến nhu cầu mở thẻ tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm khách hàng trẻ và nhân viên văn phòng.

Theo các chuyên gia tài chính, cơ chế “tiêu trước, trả sau” giúp người dùng thuận tiện hơn trong chi tiêu nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không quản lý dòng tiền hợp lý. Tâm lý mua sắm trả góp 0%, săn ưu đãi hay tận dụng hoàn tiền khiến không ít người chi tiêu vượt khả năng tài chính thực tế. Nếu khách hàng chưa hiểu rõ về lãi suất, phí phạt và nghĩa vụ thanh toán của thẻ tín dụng dễ dẫn đến tình trạng chậm trả kéo dài. Hệ quả không chỉ là áp lực lãi suất cao mà còn có nguy cơ phát sinh nợ xấu, ảnh hưởng lâu dài tới lịch sử tín dụng cá nhân.

Chị Hoàng Thị Hạnh (Hưng Yên) cho biết, cách đây 2 năm đã mở thẻ tín dụng với hạn mức 100 triệu đồng để phục vụ chi tiêu cá nhân. Ban đầu, chị vẫn duy trì thanh toán đúng hạn, song việc chi tiêu mất kiểm soát khiến hạn mức nhanh chóng bị sử dụng hết.

“Những tháng đầu tôi vẫn cố gắng thanh toán mức tối thiểu để tránh bị phạt. Nhưng vài tháng gần đây mất nguồn thu nhập nên không còn khả năng trả nợ”, chị Hạnh chia sẻ.

Theo chị, tổng dư nợ và lãi phát sinh hiện đã lên khoảng 146 triệu đồng. Thời gian gần đây, ngân hàng liên tục gọi điện nhắc nợ, gửi email yêu cầu tất toán và cảnh báo có thể khởi kiện nếu không thực hiện đúng cam kết.

“Hiện tôi thực sự rất áp lực vì chưa biết xoay xở khoản nợ này thế nào”, chị nói.

Tương tự, anh Nguyễn Đức Tuấn (Hà Nội) cho biết đã từng mở thẻ tín dụng với hạn mức 55 triệu đồng khi mới đi làm. Ban đầu, anh sử dụng thẻ khá hợp lý và luôn thanh toán đầy đủ để được miễn lãi. Tuy nhiên, sau một thời gian, việc chi tiêu vượt kiểm soát khiến dư nợ tăng nhanh.

“Khoảng hai năm nay tôi thất nghiệp nên không còn khả năng thanh toán. Tổng nợ gốc và lãi hiện đã lên tới khoảng 150 triệu đồng. Việc liên tục nhận cuộc gọi nhắc nợ và thông báo khởi kiện từ ngân hàng khiến bản thân rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài”, anh Tuấn chia sẻ.

Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều người dùng chỉ quan tâm tới thời gian miễn lãi 45-55 ngày mà chưa chú ý đầy đủ tới mức lãi suất nếu chậm thanh toán. Theo các chuyên gia tài chính, lãi suất thẻ tín dụng thường cao hơn đáng kể so với các khoản vay thông thường do đây là hình thức vay tín chấp và có tính linh hoạt cao. Nếu không kiểm soát tốt chi tiêu hoặc thanh toán đúng hạn, dư nợ có thể tăng nhanh do lãi và các khoản phí phát sinh.

Nếu kiểm soát chi tiêu không tốt chủ thẻ có thể vướng nợ xấu thẻ tín dụng

Chuyên gia tài chính - ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định, thẻ tín dụng thực chất là một khoản vay tiêu dùng ngắn hạn với chi phí vốn khá cao. Nếu người dùng không kiểm soát tốt dòng tiền, rất dễ rơi vào tình trạng dư nợ tăng nhanh do lãi và các khoản phí phát sinh. Theo TS. Hiếu, nhiều người thường nhầm lẫn hạn mức thẻ là “tiền sẵn có” thay vì một khoản vay cần hoàn trả đúng hạn.

“Việc chỉ thanh toán mức tối thiểu có thể khiến dư nợ kéo dài và lãi phát sinh ngày càng lớn do cơ chế lãi kép. Vì vậy, người dùng nên sử dụng thẻ tín dụng trong khả năng tài chính của mình, ưu tiên thanh toán toàn bộ dư nợ đúng hạn và hạn chế dùng thẻ cho các khoản chi tiêu không thực sự cần thiết. Đồng thời, cần tuyệt đối bảo mật mã OTP, mã CVV và thường xuyên theo dõi biến động giao dịch để giảm thiểu rủi ro”, TS. Hiếu lưu ý thêm.

Ở góc độ quản lý, NHNN cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng rà soát phí, lãi suất và phương pháp tính lãi đối với từng loại thẻ, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin để khách hàng hiểu rõ nghĩa vụ thanh toán và các rủi ro phát sinh. Nhiều ngân hàng hiện cũng siết chặt kiểm soát phát hành thẻ tín dụng, đẩy mạnh ứng dụng AI trong chấm điểm tín dụng, phân tích hành vi chi tiêu và cảnh báo sớm nguy cơ quá hạn.

Theo các chuyên gia, việc sử dụng thẻ tín dụng thiếu kiểm soát không chỉ tạo áp lực tài chính trước mắt mà còn có nguy cơ khiến khách hàng bị xếp vào nhóm nợ xấu, ảnh hưởng tới điểm tín dụng trên hệ thống CIC và khả năng tiếp cận vốn trong tương lai. Vì vậy, khi phát sinh nợ quá hạn, khách hàng cần chủ động làm việc với ngân hàng để xây dựng phương án thanh toán phù hợp, đồng thời cảnh giác với các lời mời chào “xóa nợ xấu CIC” trên mạng xã hội hoặc qua điện thoại nhằm tránh nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc thông tin cá nhân.