Thủ tướng: Bảo đảm đủ xăng dầu trong mọi tình huống

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công Thương và các bộ, cơ quan liên quan về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Cải cách hệ thống phân phối phải thực chất

Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc họp, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo Bộ Công Thương tập trung sửa đổi quy định tại Nghị định số 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu và các nghị định, văn bản liên quan. Ngay từ đầu nhiệm kỳ, tại buổi làm việc đầu tiên với Bộ Công Thương, Thủ tướng đã chỉ đạo “tập trung triển khai ngay việc rà soát, kiện toàn hệ thống phân phối xăng dầu theo hướng cắt giảm tối đa các khâu trung gian, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong quý II năm 2026”.

Đến nay, dự thảo Nghị định đã qua nhiều lần lấy ý kiến thành viên Chính phủ. Bộ Công Thương đã nghiên cứu sửa đổi cơ chế kinh doanh xăng dầu, trong đó đề xuất sắp xếp lại các loại hình thương nhân nhập khẩu, phân phối, bán lẻ; giảm thủ tục; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và đổi mới cơ chế điều hành giá.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, tiền đề cho ổn định và tăng trưởng hai con số; việc cơ cấu lại, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu là một trong những nhiệm vụ ưu tiên rất quan trọng. Triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, chúng ta đã đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng phải tiếp tục có những cải cách mạnh mẽ hơn nữa trên một số lĩnh vực.

Thủ tướng nhấn mạnh xăng dầu là mặt hàng chiến lược, thiết yếu, là đầu vào của nền kinh tế, tác động trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh thế giới biến động mạnh thời gian qua, Việt Nam đã triển khai các biện pháp mạnh về ngân sách, thuế và quản lý thị trường xăng dầu để bảo đảm cung ứng, kiểm soát giá. Nếu không có những biện pháp này thì tác động sẽ rất lớn lên giá cả và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian

Nhấn mạnh yêu cầu luôn bảo đảm cung ứng đủ xăng dầu trong mọi tình huống, bảo đảm “mạch máu” của nền kinh tế và một bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia, bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng đồng thời chỉ rõ nhiều bất cập cần xử lý. Trong đó có sự phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế; quy định pháp luật và cơ chế điều hành còn những bất cập, nên khi thị trường biến động, nguồn cung bị gián đoạn và gây thiếu hụt cục bộ; tổ chức hệ thống phân phối chưa hợp lý, số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng không mạnh, năng lực tạo nguồn hàng hạn chế; nhiều khâu trung gian làm tăng chi phí đầu vào, giảm hiệu quả. Cùng với đó vẫn còn tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng, nhập lậu và vừa qua đã phát hiện nhiều vi phạm trong các khâu.

Thủ tướng đề nghị Phó Thủ tướng Thường trực tiếp tục chỉ đạo, Bộ Công Thương tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Nghị định với quan điểm Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu phải khắc phục căn bản những bất cập của cơ chế hiện hành; xây dựng thị trường và hệ thống phân phối hoạt động thông suốt, hiệu quả, ổn định, minh bạch, cạnh tranh, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước; nâng cao năng lực thích ứng, chống chịu trước tác động của thị trường thế giới; bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung trong mọi tình huống.

Việc sửa đổi lần này phải thực chất, không chỉ thay đổi tên gọi, hình thức tổ chức; phải cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, kiểm soát và điều tiết được giá, giảm chi phí; xác định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của từng chủ thể, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng; khắc phục triệt để các bất cập, không để lợi ích nhóm, gian lận, trục lợi.

"Tinh thần chung, mục tiêu cuối cùng là phải xây dựng được một hệ thống ít khâu trung gian hơn, minh bạch hơn, cạnh tranh hơn, bảo đảm nguồn cung tốt hơn trong mọi tình huống. Bảo đảm các quy định sau khi ban hành phải khả thi, ổn định, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước", Thủ tướng phát biểu.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu luôn bảo đảm cung ứng đủ xăng dầu trong mọi tình huống, bảo đảm mạch máu của nền kinh tế - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Không để phát sinh khoảng trống pháp lý

Cho ý kiến về một số nội dung cụ thể, Thủ tướng đề nghị rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và điều kiện kinh doanh đối với các loại hình thương nhân, bảo đảm đầy đủ, thống nhất, phù hợp các quy định pháp luật có liên quan; không để chồng chéo, bỏ sót đối tượng hoặc phát sinh thêm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính không cần thiết.

Về tổ chức hệ thống phân phối xăng dầu, Bộ Công Thương được yêu cầu rà soát, thiết kế lại theo hướng cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian; phân định rõ chức năng giữa khâu tạo nguồn và khâu hạ nguồn; khắc phục tình trạng mua bán lòng vòng giữa các thương nhân làm tăng chi phí và khó xác định trách nhiệm khi xảy ra thiếu hụt. Trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo đảm nguồn hàng đến hệ thống bán lẻ phải được quy định rõ, nhất là khi thị trường có biến động, không để xảy ra tình trạng đứt gãy, thiếu hụt cục bộ.

Đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Thủ tướng chỉ đạo rà soát điều kiện theo hướng gắn với năng lực tạo nguồn thực tế, năng lực tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung; linh hoạt hơn, không chỉ dựa vào các điều kiện đầu vào về kho, cảng, phương tiện, cửa hàng. Trên cơ sở đánh giá kỹ tác động, cần nghiên cứu tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, tổ chức lại thương nhân phân phối, bán lẻ, bảo đảm các thương nhân đầu mối thực sự có năng lực. Rà soát cơ chế mua bán giữa các thương nhân, tiêu chuẩn, quy trình, điều kiện, thủ tục và cơ chế, ứng dụng công nghệ để kiểm soát, kiểm tra.

Về cơ chế điều hành giá xăng dầu, Thủ tướng thống nhất tiếp tục đổi mới theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, nhất là trong trường hợp có biến động. Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính rà soát kỹ các quy định về công thức giá, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, kê khai và công bố giá; vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiết giảm chi phí, cạnh tranh giảm giá, vừa ngăn ngừa việc lợi dụng vị trí thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý.

Liên quan bảo đảm nguồn cung, dự trữ và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính và các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung, dự trữ lưu thông và các công cụ bình ổn thị trường theo quy định của pháp luật về giá, bảo đảm Nhà nước có đủ công cụ can thiệp khi thị trường biến động bất thường. Đồng thời, phải xây dựng đầy đủ quy định chuyển tiếp và lộ trình áp dụng phù hợp, không để phát sinh khoảng trống pháp lý, nhất là đối với Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, tiếp tục làm việc với các doanh nghiệp, hiệp hội, lấy ý kiến nhân dân, doanh nghiệp, chuyên gia… với tinh thần cầu thị, trình ban hành sớm Nghị định, chậm nhất trong đầu tháng 10/2026.