Tín dụng tìm dư địa ở các ngành dịch vụ công nghệ cao

Nhu cầu vốn lớn từ các ngành dịch vụ hiện đại

Báo cáo kinh tế vĩ mô Việt Nam 9 tháng năm 2026 của nhóm nghiên cứu Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (HUB) cho thấy, khu vực dịch vụ tăng 8,69% và chiếm gần 43% cơ cấu GDP. Với quy mô này, nhu cầu hiện đại hóa hạ tầng y tế, giáo dục - đào tạo và các dịch vụ ứng dụng công nghệ cao đang mở ra cơ hội cho hoạt động tín dụng ngân hàng.

TS. Trần Anh Tuấn, Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Phát triển Công nghiệp Tân Thuận cho rằng, cơ cấu tăng trưởng kinh tế cần tập trung nguồn lực rõ hơn vào những ngành có tiềm năng tạo giá trị gia tăng. Trong đó, các lĩnh vực dịch vụ ứng dụng công nghệ cao cần được ưu tiên phù hợp để phát triển những mô hình quy mô lớn, khai thác lợi thế nguồn nhân lực trong nước. Yêu cầu này mở ra nhu cầu tín dụng trung, dài hạn để đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế, phòng thí nghiệm, hệ thống đào tạo số và trung tâm dữ liệu. Do vốn đầu tư ban đầu lớn, thời gian thu hồi kéo dài, các dự án cũng đòi hỏi phương án cấp tín dụng phù hợp với tiến độ triển khai và khả năng khai thác.

Trên thực tế, nhu cầu vốn này đã được một số NHTM quan tâm tài trợ. Điển hình là dự án trung tâm dữ liệu do VinaData, công ty con của VNG, thực hiện tại Khu chế xuất Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh. Theo báo cáo tài chính quý I/2026 của VNG, đến cuối tháng 3/2026, dự án ghi nhận dư nợ vay dài hạn khoảng 776 tỷ đồng tại Deutsche Bank - Chi nhánh Singapore và gần 194 tỷ đồng tại Vietcombank. Trường hợp này cho thấy sự tham gia của ngân hàng trong nước và quốc tế vào tài trợ hạ tầng dịch vụ số.

Không chỉ ở lĩnh vực hạ tầng số, nhu cầu vốn đầu tư dài hạn còn xuất hiện tại các dự án y tế và giáo dục. Bệnh viện Triều An (TP. Hồ Chí Minh) đã tiếp cận nguồn vốn từ Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước TP. Hồ Chí Minh (HFIC). Theo tài liệu doanh nghiệp công bố năm 2025, bệnh viện có kế hoạch vay 70 tỷ đồng trong 7 năm để mua sắm trang thiết bị y tế, với tổng mức đầu tư dự án 105 tỷ đồng, cuối tháng 9/2025, dư nợ tại HFIC hơn 44 tỷ đồng. Trong lĩnh vực giáo dục, dự án xây dựng Trường Đại học Tôn Đức Thắng - cơ sở Tân Phong cũng nằm trong danh mục cho vay tiêu biểu của HFIC.

Bên cạnh tín dụng thương mại, chương trình kích cầu đầu tư của TP. Hồ Chí Minh còn có cơ chế hỗ trợ lãi vay cho các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên. Sự tham gia của HFIC cho thấy vai trò bổ sung của nguồn vốn tài chính phát triển đối với những dự án có thời gian hoàn vốn dài. Tuy nhiên, những trường hợp trên mới chỉ phản ánh hoạt động tài trợ ở một số dự án cụ thể, trong khi nhu cầu đầu tư vào các ngành dịch vụ ứng dụng công nghệ cao còn trải rộng trên nhiều lĩnh vực. Điều này cho thấy các NHTM có thể tiếp tục nghiên cứu mở rộng thị trường tín dụng, phát triển những phương thức cấp vốn phù hợp với đặc thù đầu tư và vận hành của từng loại hình dịch vụ.

Nhu cầu vốn cho các lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao tạo dư địa để các NHTM mở rộng các sản phẩm tín dụng đặc thù (Trung tâm VNG Cloud do VinaData đầu tư tại TP. Hồ Chí Minh)

Phát triển tín dụng theo đặc thù dịch vụ

Theo phân tích của ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên Trường Đại học Fulbright Việt Nam, để tận dụng cơ hội từ làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển dịch công nghệ toàn cầu, Việt Nam cần ưu tiên đầu tư hạ tầng năng lượng, viễn thông và trung tâm dữ liệu. Những lĩnh vực này có khả năng tạo thêm năng lực cung ứng dịch vụ mới nhưng cũng đòi hỏi nguồn vốn lớn và hiệu quả đầu tư dài hạn.

Từ yêu cầu đó, các NHTM có thể nghiên cứu phương thức tài trợ chuyên biệt hơn, bởi mỗi nhóm dịch vụ có đặc điểm riêng về vốn và khả năng hoàn trả. Chẳng hạn, hiệu quả dự án y tế phụ thuộc vào công suất sử dụng thiết bị; cơ sở giáo dục cần thời gian phát triển quy mô đào tạo, trong khi trung tâm dữ liệu chịu tác động của nhu cầu thị trường, chi phí năng lượng và tốc độ đổi mới công nghệ.

Vì vậy, bên cạnh cho vay trung, dài hạn, ngân hàng có thể kết hợp với công ty cho thuê tài chính để tài trợ thiết bị, hoặc triển khai cấp tín dụng hợp vốn đối với dự án hạ tầng số quy mô lớn. Đồng thời, việc phân định tiến độ giải ngân và lịch trả nợ phù hợp với quá trình vận hành sẽ giúp doanh nghiệp chủ động nguồn lực, ngân hàng kiểm soát tốt hơn chất lượng khoản vay.

GS. Lê Quốc Hội, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ phụ thuộc vào khả năng huy động nguồn lực mà quan trọng hơn là chuyển hóa nguồn lực thành tăng trưởng bền vững. Theo ông Hội, việc lựa chọn lĩnh vực ưu tiên đầu tư cần gắn với nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng vốn.

Mở rộng tín dụng dịch vụ công nghệ cao cần chú trọng chất lượng dự án thay vì chỉ gia tăng dư nợ. Đặc biệt, thiết bị công nghệ có thể lạc hậu trước khi kết thúc thời hạn vay, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác và giá trị tài sản. Do đó, cùng với phát triển sản phẩm chuyên ngành, NHTM cần nâng cao năng lực thẩm định kỹ thuật, đánh giá thị trường và quản trị rủi ro. Đối với những dự án lớn, việc kết hợp tín dụng thương mại, vốn chủ sở hữu và nguồn tài chính phát triển cũng giúp đa dạng hóa cơ cấu tài trợ.

Theo định hướng của nhóm nghiên cứu HUB, nâng cao năng suất, khả năng hấp thụ công nghệ và hiệu quả phân bổ nguồn lực là những yêu cầu quan trọng để duy trì tăng trưởng cao. Đây cũng là cơ sở để các NHTM mở rộng tín dụng vào những ngành dịch vụ hiện đại, qua đó vừa phát triển thị trường khách hàng, vừa góp phần hình thành các động lực tăng trưởng mới.