Văn hóa doanh nghiệp: “Mỏ vàng vô hình” nâng cao lợi nhuận

Không chỉ là khẩu hiệu, văn hóa đang quyết định sống còn doanh nghiệp

Kiến tạo văn hóa từ bên trong

Chia sẻ về hành trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp, bà Trần Thị Quyên, Giám đốc nhân sự Tập đoàn TH khẳng định, đây là một “kiến trúc có chủ đích”, được thiết kế và nuôi dưỡng xuyên suốt quá trình vận hành tổ chức.

Theo bà Quyên, nền tảng của “kiến trúc” này bắt đầu từ các giá trị cốt lõi, sau đó được cụ thể hóa thông qua hệ thống năng lực lãnh đạo, cơ chế vận hành và cuối cùng được phản ánh rõ nét trong cách mỗi nhân sự làm việc, ứng xử với đồng nghiệp, khách hàng, cộng đồng và xã hội. Tại TH, hệ thống này được cụ thể hóa thành 5 năng lực cốt lõi của nhân viên cùng 3 trụ cột vận hành nhân sự. Điểm khởi đầu quan trọng là việc định nghĩa rõ ràng các giá trị, để toàn bộ tổ chức có thể hiểu đúng, từ đó “ngấm” và thực hành một cách tự nhiên trong công việc hàng ngày.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là trụ cột “nơi làm việc hạnh phúc”, xuất phát từ giá trị “vì hạnh phúc đích thực”. Doanh nghiệp đã nghiên cứu nhiều mô hình quốc tế và lựa chọn áp dụng khung 5 khía cạnh của hạnh phúc, gồm: đời sống tinh thần, thể chất, trí tuệ, quan hệ và cảm xúc.

Trên cơ sở đó, TH thiết kế toàn bộ hành trình trải nghiệm nhân viên xoay quanh các trụ cột này, đồng thời định kỳ triển khai khảo sát “Happiness Index Survey” – chỉ số hạnh phúc nội bộ – như một công cụ dữ liệu quan trọng để lắng nghe, phân tích và điều chỉnh chính sách. Đây được xem là nền tảng giúp doanh nghiệp không ngừng nâng cao trải nghiệm của người lao động.

Các năng lực cốt lõi cũng được diễn giải theo hướng giản dị, dễ hiểu. Chẳng hạn, “tận tâm phụng sự” được định nghĩa là luôn gia tăng giá trị cho người khác. Tinh thần này được tích hợp xuyên suốt trong các hoạt động quản trị nhân sự, từ tuyển dụng, đánh giá đến vinh danh nội bộ. “Chúng tôi nhìn văn hóa dưới lăng kính hệ thống, từ đó nhận diện các “điểm đòn bẩy” và tạo ra “vòng cộng hưởng” để lan tỏa giá trị”, bà Quyên chia sẻ.

Ở góc nhìn của doanh nghiệp quy mô nhỏ, bà Phùng Kim Vy, Chủ tịch Hội đồng quản trị The Cliff Resort & Spa cho rằng, việc hiện thực hóa các giá trị văn hóa là hoàn toàn khả thi nếu có cách tiếp cận bài bản và cam kết từ lãnh đạo. Ngay từ đầu năm, doanh nghiệp đã tổ chức cuộc họp toàn thể để công bố triết lý vận hành với thông điệp xuyên suốt: “Khách hàng hạnh phúc – Nhân viên hạnh phúc”. Từ định hướng này, 15 bộ phận được yêu cầu xây dựng kế hoạch hành động cụ thể để triển khai.

Theo bà Vy, kiến tạo “nhân viên hạnh phúc” không thể chỉ là trách nhiệm của bộ phận nhân sự, mà phải bắt đầu từ chính người đứng đầu. Quan điểm “lấy con người làm trung tâm” được cụ thể hóa bằng hành động và sự cam kết xuyên suốt từ lãnh đạo. Không dừng lại ở nội bộ, văn hóa doanh nghiệp còn tạo ra tác động xã hội rõ nét.

Từ chính sách đến thực thi

Ở góc độ vĩ mô, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) nhấn mạnh, văn hóa doanh nghiệp ngày càng trở thành yếu tố quyết định hiệu quả hoạt động.

Dẫn chứng khảo sát toàn cầu của Đại học Harvard năm 2021, ông Lực cho biết, doanh nghiệp có văn hóa mạnh đạt hệ số sinh lời cao hơn từ 1,3 đến 1,8 lần so với doanh nghiệp có văn hóa yếu; bình quân cao hơn khoảng 1,5 lần. Đây là lợi thế đáng kể trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp. Theo ông Lực, điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới sáng tạo trong việc xây dựng và duy trì văn hóa doanh nghiệp, coi đây là một cấu phần không thể tách rời của chiến lược phát triển bền vững.

Dù khung chính sách đã dần hoàn thiện, song điểm nghẽn lớn vẫn nằm ở khâu thực thi. “Chúng ta có chủ trương tốt nhưng triển khai chưa hiệu quả”, ông Lực nhận định, đồng thời nhấn mạnh cần cải thiện việc thực hiện các định hướng như Nghị quyết 80 trong thời gian tới.

Ông cũng đề xuất cách tiếp cận “cây gậy và củ cà rốt” – vừa xử lý nghiêm các hành vi vi phạm chuẩn mực văn hóa, vừa khen thưởng kịp thời những điển hình tích cực để tạo động lực lan tỏa. Một yếu tố then chốt khác là vai trò nêu gương của lãnh đạo. Theo ông Lực, văn hóa doanh nghiệp mạnh hay yếu phụ thuộc rất lớn vào người đứng đầu. “Sếp nào, quân nấy” không chỉ là nhận định mang tính kinh nghiệm mà còn phản ánh quy luật vận hành của tổ chức.

Bổ sung góc nhìn về phương thức xây dựng văn hóa, GS. Giản Tư Trung - Hiệu trưởng Trường Doanh nhân PACE, Viện trưởng Viện Giáo dục IRED cho rằng, lãnh đạo có thể tiếp cận qua ba cấp độ: “ngôn giáo”, “làm gương” và “thân giáo”. Trong đó, “ngôn giáo” là truyền đạt thông điệp qua lời nói; “làm gương” là thể hiện qua hành vi; còn “thân giáo” – cấp độ cao nhất là sự thống nhất giữa con người và những gì lãnh đạo truyền dạy. Khi đó, chính lãnh đạo trở thành “thông điệp sống” có sức lan tỏa mạnh mẽ nhất.

Ở chiều ngược lại, với người lao động, văn hóa bắt đầu từ những điều giản dị nhất. Dẫn lại tác phẩm Đời thừa của Nam Cao, GS. Giản Tư Trung nhấn mạnh: “Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là sự bất lương”. Theo đó, làm việc cẩn trọng, nghiêm túc chính là biểu hiện căn bản của văn hóa.