Việt Nam nổi lên trong làn sóng xuất khẩu công nghệ điện tử

Không chỉ duy trì tăng trưởng cao, Việt Nam còn từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng công nghệ khu vực.

Việt Nam tập trung vào điện tử tiêu dùng

Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu HSBC vừa phát hành báo cáo ASEAN Perspectives - Ai sở hữu chip, người đó chi phối thương mại, có đoạn đánh giá, xuất khẩu điện tử hiện là một trong những động lực quan trọng của thương mại châu Á, chiếm khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu. Riêng tại ASEAN, năm ngoái ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu điện tử từ 15% đến 47%, phản ánh nhu cầu công nghệ tăng mạnh trên toàn cầu. Trong xu thế này, Việt Nam nổi lên như một điểm đến sản xuất chiến lược của các tập đoàn công nghệ lớn.

Theo HSBC, khác với nhiều quốc gia trong khu vực, Việt Nam lựa chọn hướng đi tập trung vào điện tử tiêu dùng hoàn chỉnh, đặc biệt là điện thoại thông minh, máy tính và các thiết bị công nghệ phổ thông. Đây là phân khúc có quy mô lớn, nhu cầu ổn định và dễ mở rộng sản xuất.

Trong vòng 15 năm, thị phần xuất khẩu điện tử tiêu dùng của Việt Nam đã tăng mạnh từ mức gần như bằng 0 lên khoảng 8–15%, cho thấy tốc độ tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu rất nhanh . Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia như Samsung đã giúp Việt Nam trở thành một trong những cứ điểm sản xuất điện tử lớn nhất khu vực.

So với các nước ASEAN khác, lợi thế của Việt Nam nằm ở quy mô sản xuất và tốc độ tăng trưởng. Nếu Singapore và Malaysia tập trung vào các khâu công nghệ cao như bán dẫn, thì Việt Nam lại chiếm ưu thế ở khâu sản xuất cuối cùng, nơi tạo ra sản lượng lớn và đóng góp trực tiếp vào kim ngạch xuất khẩu.

Việt Nam nằm ở đâu trong ASEAN

Trong cấu trúc ngành điện tử ASEAN, có thể thấy sự phân hóa rõ rệt khi Singapore giữ vai trò trung tâm về chip nhớ và chip logic, Malaysia nổi bật trong sản xuất linh kiện và bán dẫn, Việt Nam dẫn đầu về tăng trưởng và quy mô xuất khẩu điện tử tiêu dùng, Thái Lan và Philippines có nền tảng từ sớm nhưng đang chững lại, Indonesia vẫn ở phía sau.

Trong nhóm này, Việt Nam không đứng đầu về công nghệ lõi, nhưng lại nằm trong top các quốc gia hưởng lợi mạnh nhất từ xuất khẩu điện tử, cùng với Singapore và Malaysia là những nước có kết quả tăng trưởng kinh tế vượt trội trong năm 2025.

Đáng chú ý, nếu Singapore và Malaysia chiếm ưu thế về chất lượng công nghệ, thì Việt Nam lại vượt trội về khả năng mở rộng sản xuất và thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI), giúp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu ổn định.

Dư địa cho phát triển

Triển vọng của Việt Nam trong lĩnh vực này tiếp tục được nghiên cứu của HSBC đánh giá tích cực. Khi xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ – Trung, đang tạo thêm dư địa để Việt Nam thu hút đầu tư và mở rộng sản xuất.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong giai đoạn tới HSBC cho rằng là khả năng nâng cấp chuỗi giá trị. Hiện Việt Nam đã bắt đầu tham gia vào các lĩnh vực cao hơn như mạch tích hợp (IC), nhưng thị phần vẫn còn hạn chế và chưa ổn định so với Singapore hay Malaysia.

Nếu tiếp tục cải thiện năng lực công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng tỷ lệ nội địa hóa, nghiên cứu của HSBC cho rằng, Việt Nam có thể chuyển từ vai trò “công xưởng lắp ráp” sang một mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bức tranh xuất khẩu công nghệ của ASEAN, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất điện tử tiêu dùng quy mô lớn và tăng trưởng nhanh nhất. Dù chưa dẫn đầu về công nghệ lõi, lợi thế về quy mô, chi phí và khả năng thu hút FDI giúp Việt Nam giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng.

Trong trung và dài hạn, khả năng tận dụng làn sóng AI và nâng cấp chuỗi giá trị sẽ quyết định liệu Việt Nam có thể vươn lên ngang tầm các trung tâm công nghệ hàng đầu khu vực hay không.