Vốn ngân hàng - nguồn sinh lực cho doanh nghiệp tư nhân

Tín dụng khu vực tư nhân chiếm 92 - 93% tổng dư nợ

Với vai trò đó, nhiều năm qua, khu vực kinh tế tư nhân đã có những đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần xóa đói, giảm nghèo và ổn định đời sống xã hội.

Ghi nhận vai trò ngày càng lớn mạnh của khu vực này, ngày 4/5/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về “Tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách để phát triển mạnh kinh tế tư nhân, thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Nghị quyết khẳng định rõ vị thế, vai trò của kinh tế tư nhân, đồng thời đưa ra định hướng chiến lược và các yêu cầu cụ thể đối với toàn bộ hệ thống chính trị, chính quyền các cấp cũng như ngành ngân hàng - tài chính, trong đó có vai trò đặc biệt của các ngân hàng thương mại trong việc tiếp tục đồng hành và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

Thống đốc NHNN Việt Nam Nguyễn Thị Hồng khẳng định, Nghị quyết số 68 là sự kiện thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc hiện thực hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước đối với khu vực kinh tế tư nhân. Từ góc độ chính sách tiền tệ, Thống đốc NHNN Việt Nam Nguyễn Thị Hồng cho biết, tín dụng cho khu vực tư nhân hiện đã chiếm tới 92 - 93% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế. Con số này không chỉ phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân mà còn cho thấy nỗ lực lớn của toàn hệ thống ngân hàng.

Về vấn đề lãi suất, trong thời gian qua, mặc dù lãi suất toàn cầu tăng cao, NHNN Việt Nam vẫn nỗ lực điều hành để giảm mặt bằng lãi suất. Các TCTD đã thể hiện trách nhiệm và tính nhân văn thông qua việc giảm lãi suất cho vay nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân chịu ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, thiên tai, với tổng số tiền hỗ trợ lên tới 60.000 - 70.000 tỷ đồng. Các gói tín dụng cho lĩnh vực thủy sản, cho vay mua nhà cho người thu nhập thấp đều sử dụng nguồn lực của các TCTD, không phải từ ngân sách nhà nước.

Là ngân hàng chủ lực trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, bà Phùng Thị Bình, Phó tổng giám đốc Agribank chia sẻ, hiện tổng dư nợ của ngân hàng đạt trên 1,7 triệu tỷ đồng, trong đó hơn 60% được phân bổ bổ sung cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và nông dân – nhóm khách hàng chủ yếu là hộ kinh tế tư nhân. Đặc biệt, gần 500.000 tỷ đồng dư nợ cho vay đối với khách hàng pháp nhân, có tới 90% thuộc về doanh nghiệp tư nhân.

Theo kế hoạch của NHNN, trong năm 2025, Agribank được phân bổ mức tăng trưởng ở mức 13%, tương ứng với khoảng 230.000 tỷ đồng sẽ được đưa vào lưu thông tin. Trong số vốn này, Agribank xác định chủ yếu sẽ cho vay với khách hàng là khối kinh tế tư nhân.

“Ngay từ đầu năm 2025, chúng tôi đã đưa ra 9 chương trình ưu đãi dành cho nhiều nhóm đối tượng, tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực chủ chốt như xuất nhập khẩu, sản xuất kinh doanh, DNNVV. Đồng thời, Agribank cũng mở rộng cho vay tiêu dùng và hỗ trợ kinh doanh”, bà Bình cho biết.

Ông Nguyễn Đức Lệnh – Phó giám đốc NHNN chi nhánh khu vực 2 thông tin thêm, chính sách cho vay ngắn hạn bằng tiền đồng đối với 5 nhóm lĩnh vực ưu tiên – trong đó có DNNVV với mức trần lãi suất thấp hơn so với lãi suất cho vay thông thường đã được duy trì 10 năm qua cũng tạo nguồn lực giá rẻ cho doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh. Sau nhiều lần điều chỉnh đến thời điểm này, trần lãi suất cho vay các lĩnh vực ưu tiên chỉ còn 4%/năm. Nhưng trên thực tế hiện tại các ngân hàng đang áp dụng lãi suất chỉ ở mức 3,9%/năm đối với nhóm doanh nghiệp trên.

Kinh tế tư nhân ngày càng trở thành lực lượng quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế

Đẩy mạnh cho vay online hỗ trợ doanh nghiệp

Rõ ràng nguồn vốn dành cho doanh nghiệp từ ngân hàng luôn rất dồi dào cùng với mức lãi suất hợp lý. Tuy nhiên số DNNVV mới chỉ tiếp cận được chưa đến 20% tổng dư nợ, phản ánh rõ sự chênh lệch trong khả năng tiếp cận vốn. Một phần nguyên nhân đến từ năng lực quản trị của DNNVV hạn chế, thiếu minh bạch thông tin tài chính và chưa chứng minh được khả năng hoàn trả nợ.

Ông Nguyễn Thanh Khiết - Chủ tịch Hãng kiểm toán ASCO đánh giá, khả năng tiếp cận vốn của DNNVV còn thấp do thiếu tài sản đảm bảo, hồ sơ tài chính chưa minh bạch… Để giải quyết vấn đề này, cần triển khai các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Cụ thể, về phía doanh nghiệp, nhất là DNNVV cần xây dựng báo cáo tài chính minh bạch, có kiểm toán độc lập để tạo niềm tin với ngân hàng. Chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh đồng bộ với các kế hoạch tác nghiệp khác và phương án sử dụng vốn hiệu quả để thuyết phục nhà băng cho vay.

Về phía ngân hàng cũng cần thiết kế các sản phẩm tài chính chuyên biệt như khoản vay tín chấp dựa trên dòng tiền kinh doanh, khoản vay theo hợp đồng đầu ra; hoặc khoản vay dựa trên tài sản hình thành từ vốn vay. Ngoài ra, cần mở rộng mô hình đánh giá tín dụng dựa trên dữ liệu giao dịch thực tế của doanh nghiệp thay vì chỉ tập trung vào tài sản đảm bảo.

Thấu hiểu được khó khăn của các doanh nghiệp, nhất là DNNVV trong việc có tài sản đảm bảo khi vay vốn, các nhà băng đang tích cực ứng dụng công nghệ, tận dụng “mỏ vàng” dữ liệu để ra quyết định cho vay. Ông Vũ Hồng Phú, Thành viên Ban điều hành MB chia sẻ, tại ngân hàng, dữ liệu còn được coi như “sổ đỏ” để đảm bảo cho những khoản cho vay tín chấp. Cụ thể, thông qua dữ liệu, một doanh nghiệp có lịch sử dòng tiền tốt, trả lương đều, nộp thuế đủ sẽ được ưu tiên cấp tín dụng mà không cần tài sản đảm bảo. Năm 2024 đã có trên 4.000 doanh nghiệp được MB cấp tín dụng tín chấp dựa trên dữ liệu, rút ngắn 80% thời gian xử lý mỗi khoản vay. “Có 14.500 lệnh giải ngân được thực hiện hoàn toàn tự động chỉ trong vài phút. Mỗi lệnh giải ngân, thay vì 2 giờ xử lý truyền thống, nay chỉ mất 5 đến 15 phút. Tổng thời gian tiết kiệm được trong năm 2024 là 36.000 giờ lao động, tương đương 4.500 ngày làm việc”, ông Phú cho biết.

Tại VietinBank, giải pháp giải ngân online trên nền tảng VietinBank eFAST cũng đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Ông Trần Công Quỳnh Lân - Phó tổng giám đốc cho biết, ngân hàng đã thực hiện hơn 87.000 giao dịch giải ngân online cho khách hàng doanh nghiệp, với tổng giá trị hơn 270.000 tỷ đồng, chiếm 36% tổng giải ngân.

Còn tại MSB, với thế mạnh về công nghệ và khả năng khai thác dữ liệu từ hệ thống thuế, hóa đơn và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ngân hàng đã số hóa toàn bộ hành trình cấp tín dụng. Bà Đinh Thị Tố Uyên - Phó tổng giám đốc MSB cho biết, hàng nghìn doanh nghiệp đã được vay vốn qua kênh số, với thời gian xét duyệt chỉ trong vài phút.

Trong thời gian tới, các nhà băng cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc tận dụng dữ liệu, công nghệ trong hoạt động cho vay. Điều này không chỉ giúp người dân, doanh nghiệp rút ngắn quy trình, thủ tục tiếp cận vốn vay mà còn tiết giảm chi phí vận hành của ngân hàng, từ đó tạo điều kiện cho ngân hàng có thể cân đối giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế theo chỉ đạo của Chính phủ, NHNN.

Ở góc độ cơ quan quản lý, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết, cần tiếp tục cải cách các luật như Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu… như chỉ đạo hiện nay của Chính phủ. Khi môi trường đầu tư minh bạch, chi phí thủ tục giảm, thì các điều kiện để hạ lãi suất cũng trở nên khả thi hơn. “Về phía NHNN, định hướng điều hành vẫn nhất quán: hỗ trợ doanh nghiệp nhưng đảm bảo các mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và thị trường ngoại hối. Đây là nhiệm vụ không dễ dàng, nhất là khi nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, nhạy cảm với biến động toàn cầu”, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh.