Cà phê với CEO Doanh nghiệp hội nhập Quản trị doanh nghiệp Nhân sự

Bức tranh DN và nội lực nền kinh tế

Khanh Đoàn - 08:00 | 03/11/2017

Nền kinh tế Việt Nam vẫn đang trong thời kỳ chuyển đổi, tình hình tăng trưởng của khối DN trong nước cho thấy nền kinh tế vẫn phát triển dựa chủ yếu vào đầu tư về vốn, tạo doanh thu nhưng giá trị gia tăng thấp, lao động thu hút chậm.

	DN thành lập mới tăng mạnh cả về lượng và chất
	DN bán lẻ tiên phong mở rộng thị trường
	Môi trường cạnh tranh tốt sẽ thúc đẩy kinh tế

10 tháng đầu năm 2017, số DN thành lập mới tăng cả về số lượng, số vốn đăng ký và tỷ trọng vốn đăng ký bình quân. Kết quả này cho thấy nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trong nước đã mang lại tác động tích cực. Tuy nhiên khi phân tích sâu hơn về lát cắt này, có nhiều băn khoăn đã được nêu lên về khả năng cạnh tranh của DN, từ đó phản ánh nội lực nền kinh tế còn tương đối yếu ớt.

Ảnh minh họa

Sản xuất chững lại, dịch vụ lên ngôi

Báo cáo của Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư ghi nhận: “ngành kinh doanh bất động sản đã có sự chuyển biến tích cực, thu hút rất lớn lượng vốn DN đổ vào đầu tư so với các ngành còn lại”.

Số vốn đăng kýmới đạt 283.893 tỷ đồng, chiếm 27,8%. Không chỉ số lượng và số vốn tăng cao, tỷ trọng vốn đăng ký bình quân trên DN của ngành này cũng xếp đầu bảng với 70,3 tỷ đồng/DN. Trái ngược với “lên ngôi” của ngành kinh doanh bất động sản, các ngành sản xuất quan trọng lại đang chứng kiến sự suy giảm.

Theo đó, trong 10 tháng đầu năm 2017, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và khai khoáng giảm ở số lao động đăng ký; ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản giảm về số vốn đăng ký và số lao động đăng ký; ngành vận tải kho bãi giảm cả về số lượng DN, số vốn đăng ký và số lao động đăng ký. Đặc biệt, xét về tổng thể, số lao động đăng ký của các DN thành lập mới trong 10 tháng qua đã giảm 8% so với cùng kỳ năm trước.

Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) lưu ý, xu hướng sụt giảm quy mô việc làm tạo mới đã bắt đầu từ quý III và tới nay vẫn tiếp diễn. Tính chung trong 9 tháng đầu năm, tổng số lao động đăng ký của các DN thành lập mới cũng giảm đi 4,5% so với cùng kỳ năm trước và giảm 11,3% so với cùng kỳ năm 2015.

Không chỉ suy giảm trong việc làm mới, số lượng lao động đang làm việc trong các ngành công nghiệp cũng có xu hướng giảm tốc độ tăng trưởng. Tăng trưởng số lượng lao động tại thời điểm 1/9/2017 cao hơn so với cùng kỳ năm 2016, tuy nhiên thấp hơn đáng kể so với năm 2015. Xét theo thành phần, tăng trưởng lao động chủ yếu đến từ khu vực FDI, với mức tăng 7,5%, trong khi khu vực nhà nước giảm 3,6% và khu vực ngoài nhà nước chỉ tăng 1,6%.

Chuyên gia của Tổng cục Thống kê cho biết, công nghiệp chế biến chế tạo hiện đang là ngành chiếm tỷ trọng lao động cao nhất trong các ngành kinh tế với 27,3 lao động/DN. Vì vậy, khi tốc độ tăng DN thành lập mới trong ngành này sụt giảm, lập tức quy mô việc làm tạo mới cũng giảm theo.

“Thực tế này cho thấy tình hình sản xuất công nghiệp của khu vực kinh tế trong nước vẫn chưa thực sự được cải thiện và kinh tế tư nhân chưa phải là động lực của nền kinh tế”, TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng VEPR lo ngại.

Lo cho nội lực dài hạn

Ông Phạm Hoàng Tiến, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ DNNVV, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá, DNNVV Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để phát triển. Đó là cơ hội tiếp cận thị trường rộng mở; tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn nước ngoài vào Việt Nam; tiếp cận công nghệ sản xuất tiên tiến; nâng cao năng lực quản lý và trình độ lao động; tiếp cận cơ sở dữ liệu và thông tin trực tuyến; tiếp cận các dịch vụ phát triển kinh doanh…

Tuy nhiên nếu so với các cơ hội gia tăng mạnh trong thời gian qua, thì sự phát triển của DN còn quá chậm chạp. Ông Tiến phân tích, tỷ lệ DN báo lãi trong năm vừa qua đã tăng nhẹ lên mức 65% so với con số 60,3% và 63,1% của năm 2014-2015; cùng với đó, tỷ lệ DN báo lỗ cũng giảm nhẹ xuống 23% vào năm 2016 so với 26,4% và 24,1% của năm 2014-2015. Tuy nhiên kết quả này vẫn còn kém giai đoạn 10 năm trước đó. Cụ thể, vào năm 2007-2008, tỷ lệ DN báo lãi lên tới 81,1% và 82,3%; trong khi chỉ có 9,3% và 8,7% DN báo lỗ trong 2 năm tương ứng.

Sự cải thiện chậm chạp của khối DN trong nước cũng đang là cản trở lớn nhất đối với khả năng tăng trưởng thực chất của cả nền kinh tế. Ông Phạm Đình Thuý, Vụ trưởng Vụ Thống kê công nghiệp, Tổng cục Thống kê nhận định, so sánh với các nền kinh tế lớn và nhiều nước trong khu vực thì tăng trưởng của Việt Nam trong 10 tháng vừa qua là rất ấn tượng. Tuy nhiên vấn đề là nếu khối DN trong nước vẫn duy trì mức cạnh tranh thấp cả về năng suất chất lượng, điều kiện kỹ thuật, năng lực quản trị… như hiện nay thì hiệu quả thực của nền kinh tế sẽ rất thấp.

Ông Thuý cũng phân tích thêm, nền kinh tế Việt Nam vẫn đang trong thời kỳ chuyển đổi, tình hình tăng trưởng của khối DN trong nước cho thấy nền kinh tế vẫn phát triển dựa chủ yếu vào đầu tư về vốn, tạo doanh thu nhưng giá trị gia tăng thấp, lao động thu hút chậm. Hiện nay đóng góp của DN vào nền kinh tế vẫn thấp, thể hiện ở các số liệu thuế thu nhập DN, thuế giá trị gia tăng… đóng góp vào ngân sách nhà nước còn thấp.

Đặc biệt, các chuyên gia lo ngại, khả năng nâng cao nội lực sẽ càng trở nên khó khăn hơn nếu tình trạng đăng ký DN trong 10 tháng đầu năm nay tiếp diễn. Đó là khối DN sản xuất trong các ngành công nghiệp chế biến chế tạo; nông nghiệp… đồng loạt sụt giảm về số vốn, số lao động đăng ký. Bởi lẽ một nền kinh tế muốn phát triển bền vững, rất cần có lực lượng DN phát triển mạnh mẽ trong các ngành sản xuất để làm “xương sống” cho cả nền kinh tế.

Khanh Đoàn

Tin khác

Vì sao Viettel chọn Đà Nẵng làm điểm đặt trung tâm logistics?

Được đưa vào vận hành từ ngày 10/11/2026, Trung tâm Logistics Viettel Đà Nẵng được kỳ vọng bổ sung năng lực phục vụ chuỗi cung ứng, góp phần tăng cường kết nối giao thương và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh tại khu vực.

Từ lợi thế nhân công đến cuộc đua trí tuệ trong ngành điện tử

Lợi thế nhân công giá rẻ từng là một trong những yếu tố giúp Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực điện tử. Tuy nhiên, khi thu nhập của kỹ sư, cử nhân điện tử trong nước đã vượt Indonesia và Philippines, lợi thế này đang dần thu hẹp. Trong khi đó, cuộc cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt, đặt doanh nghiệp trước sức ép vừa phải giữ chân người lao động, vừa phải nâng cấp năng lực công nghệ để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thúc đẩy hợp tác kinh tế, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản

Ngày 10/11/2026 vừa qua, tại Tokyo (Nhật Bản), đoàn lãnh đạo TP. Hà Nội đã có buổi làm việc với đại diện Liên đoàn Kinh tế Nhật Bản (Keidanren) và Tập đoàn Công nghệ CMC nhằm trao đổi, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ, hạ tầng chiến lược và đổi mới sáng tạo.

Chuẩn hóa dữ liệu để truy xuất nguồn gốc hiệu quả

Theo ông Đào Ngọc Tuất, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đến ngày 31/8/2026, có khoảng 800.000 sản phẩm đăng ký trên hệ thống của Bộ. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc cung cấp đủ dữ liệu truy xuất khi chỉ khoảng 158.000 sản phẩm có đủ thông tin truy xuất, tương đương 20%.

CPTPP và UKVFTA mở đường cho hàng Việt chinh phục thị trường Anh

Hai hiệp định thương mại tự do CPTPP và UKVFTA đang mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang Anh. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, quy tắc xuất xứ, yêu cầu môi trường và nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng.

Linh hoạt hoán đổi ngoại tệ để chủ động điều tiết thanh khoản

Hôm qua (9/11) là ngày giá trị của giao dịch hoán đổi ngoại tệ USD/VND kỳ hạn 6 tháng do NHNN triển khai, với quy mô tối đa 2 tỷ USD, tương đương gần 48.800 tỷ đồng. Xung quanh động thái mới trong điều hành chính sách tiền tệ này, phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS.TS. Hoàng Hải Yến – Trưởng Khoa Ngân hàng, Trường Kinh doanh, Đại học Kinh tế TP.HCM nhằm làm rõ tác động của chính sách đối với hệ thống ngân hàng và những vấn đề đặt ra trong thời gian tới.

Chính sách mở đường, con người quyết định sức bật đổi mới sáng tạo

Chính sách đang mở thêm dư địa cho đổi mới sáng tạo. Nhưng để tạo chuyển biến thực chất, doanh nghiệp cần trao quyền, đầu tư nguồn lực và nuôi dưỡng tinh thần học hỏi.

Khi tiêu chuẩn xanh trở thành thước đo sức cạnh tranh công nghiệp

Chuyển đổi các khu, cụm công nghiệp sang mô hình sinh thái đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Hà Nội trong bối cảnh tăng trưởng xanh và phát triển bền vững ngày càng chi phối hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, đây không đơn thuần là câu chuyện bổ sung cây xanh, đầu tư hệ thống xử lý môi trường hay sử dụng điện mặt trời mà đòi hỏi một cuộc tái cấu trúc toàn diện, từ quy hoạch không gian, tổ chức sản xuất đến phương thức sử dụng tài nguyên và liên kết giữa các doanh nghiệp.

Kokuyo thâu tóm Thiên Long: Bước ngoặt sau 45 năm của thương hiệu văn phòng phẩm Việt

Thương vụ Kokuyo thâu tóm Thiên Long không chỉ là cuộc chuyển giao quyền sở hữu mà còn đặt ra bài toán kế nhiệm, bảo tồn thương hiệu và nâng sức cạnh tranh.

SeABank xếp thứ 16 trong Top 50 Doanh nghiệp lợi nhuận xuất sắc Việt Nam

Vừa qua Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) tiếp tục được vinh danh thứ 16 trong Top 50 Doanh nghiệp lợi nhuận xuất sắc Việt Nam năm 2026, tăng 8 bậc so với năm trước. Đây là năm thứ 7 liên tiếp Ngân hàng góp mặt trong Top 50 và lần thứ 9 được ghi danh trong bảng xếp hạng Top 500 Doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam (Profit500).

Cà phê với CEO

Ổn định giá nhà, thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững

Tiêu dùng là thành phần trọng yếu trong GDP để kinh tế quốc gia phát triển bền vững, tạo ra thu nhập, việc làm, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh

Cuộc chuyển giao tài sản nghìn tỷ USD: Thế hệ trẻ đang thay đổi cuộc chơi như thế nào?

Cuộc chuyển giao tài sản trị giá hàng chục nghìn tỷ USD trên toàn cầu không chỉ làm thay đổi chủ sở hữu những khối gia sản lớn mà còn định hình lại tư duy đầu tư của thế hệ kế cận.