EVFTA: Thời cơ chín muồi để tranh thủ lợi thế

	Hiệp định EVFTA tạo cú hích thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và EU
	Đón sóng đầu tư mới từ EU
	EU công bố toàn văn EVFTA

Không cần lo lắng một cách quá đáng

Ở vị thế của mình, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh đã có những nhận xét khá tinh tế khi cho biết, ngay sau khi Việt Nam tuyên bố chính thức kết thúc đàm phán Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-Liên minh châu Âu (EVFTA) giữa hai bên vào ngày 2/12/2015, tâm lý nhìn chung của các DN Việt Nam là rất phấn khởi và hào hứng trước các cơ hội được mở ra trên thị trường EU.

Nhưng sau một thời gian sự hào hứng đó giảm dần và nhường chỗ cho những quan điểm phần nào đó tương đối lo lắng về sức ép cạnh tranh sẽ tới khi Việt Nam mở cửa thị trường hàng hóa của EU. Và càng về những ngày gần đây, chúng ta càng nghe thấy nhiều ý kiến lo lắng, nhất là khi chúng ta nhìn thấy không chỉ có với EVFTA mà có cả hiệp định rất lớn khác là TPP có thể sẽ có hiệu lực cùng thời điểm vào đầu năm 2018.

Doanh nghiệp cần tiếp cận EVFTA theo một cách thức chủ động hơn

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của mình, ông Khánh trấn an rằng, chúng ta hoàn toàn không cần phải lo lắng, bởi nhìn lại những cam kết trước đây như cam kết giảm thuế cho các nước Asean trong khuôn khổ khu vực thương mại tự do Asean, Hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ đã đưa kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam từ 5 tỷ USD năm 1995 lên trên 160 tỷ USD vào năm 2015, tăng trên 30 lần. Còn nếu nhìn từ thời điểm gia nhập WTO năm 2006, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam chưa đầy 50 tỷ USD, thì 10 năm sau đã tăng hơn gấp 3, lên trên 160 tỷ USD.

“Tất nhiên trong bối cảnh phát triển, chúng ta luôn có những điều chưa hài lòng về môi trường kinh doanh (MTKD) của Việt Nam, chưa hài lòng về kết quả mà chúng ta đạt được, nhưng có thể nói rằng trong 20 năm mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế khu vực và toàn cầu chúng ta đã đạt được những thành tích đủ để chúng ta tin tưởng bước vào giai đoạn mới”, ông Khánh nói.

Lợi ích không chỉ từ cú hích xuất khẩu

Nói tiếp về hội nhập, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cho biết, khi nhìn về các FTA, chúng ta thường nói về vấn đề lợi ích và cơ hội. Những lợi ích có thể tính toán được là sau 7 năm khi EVFTA có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ 99,2% biểu thuế nhập khẩu cho hàng hóa Việt Nam và giúp cho ít nhất 42% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam hiện nay (khoảng 28 tỷ USD) có thể được hưởng mức thuế 0% trong tương lai. Và đây sẽ là cú hích rất lớn cho xuất khẩu của Việt Nam.

Tuy nhiên, lợi ích từ các FTA mang lại không chỉ dừng ở đó, việc tham gia các FTA thế hệ mới thể hiện nỗ lực của Việt Nam để cân đối lại thị trường xuất khẩu. Thực tế hiện nay, trên 70% hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước Đông Á như: ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản. Với tỷ lệ phụ thuộc lớn như vậy nếu thị trường nhập khẩu rủi ro thì xuất nhập khẩu của Việt Nam sẽ gặp vấn đề.

“Trong quá khứ vấn đề này đã từng xảy ra. Trước năm 1998, xuất khẩu của Việt Nam thường xuyên tăng trưởng trên 20% nhưng khi khủng hoảng Đông Á diễn ra thì xuất khẩu của Việt Nam trong năm 1998 tăng chưa đầy 2%. Nhận thức được rủi ro này, Chính phủ đã quyết định đàm phán các FTA để cân đối thị trường, cân bằng xuất nhập khẩu, giảm thiểu rủi ro”, ông Khánh nói.

“Về phía Chính phủ chúng tôi sẽ làm hết sức mình để có thể nắm bắt được các cơ hội do FTA tạo ra, đặc biệt là các cơ hội về cải thiện MTKD cũng như hiện đại hóa môi trường thể chế, nhưng về phía DN chúng tôi rất mong muốn các DN Việt Nam tiếp cận các FTA này, đặc biệt là EVFTA theo một cách thức chủ động hơn trước đây”, ông Khánh nói.

Nhìn nhận các DN đã nắm bắt tương đối tốt các cơ hội vào thị trường EU đặc biệt sau khi chúng ta ký kết với EU xóa bỏ hạn ngạch dệt may vào 2005, song, Thứ trưởng Khánh cũng thẳng thắn nêu một số yếu điểm của DN Việt Nam là dường như DN vẫn suy nghĩ, làm theo cách làm ngày xưa là chờ đợi khách hàng tìm đến mình. Cách làm này không còn phù hợp với tình hình hiện nay.

"Chúng tôi mong DN đi nhiều hơn, trực tiếp tiếp cận hệ thống phân phối, tiếp cận khách hàng, lắng nghe phản hồi của họ về sản phẩm, từ đó có điều kiện cải thiện mẫu mã, chất lượng sản phẩm để có thể tăng cường xuất khẩu sang EU, cũng như các thị trường khác", ông Khánh nói.

Một số chuyên gia thì khuyến cáo, người tiêu dùng EU luôn quan tâm đến môi trường, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng nên DN cần lưu ý. Chỉ khi nào DN quan tâm đến điều đó thì xuất khẩu sang EU mới có tốc độ tăng trưởng tốt hơn. Đáng chú ý, EU là thị trường khó tính với các tiêu chuẩn khắt khe hơn. Nếu đã xuất khẩu được sang EU thì DN hoàn toàn có thể tự tin để xuất khẩu sang các thị trường khác.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, để tận dụng cơ hội mà FTA mang lại, điểm tựa vẫn là DN. Theo đó, DN cần nâng cao năng lực cạnh tranh, tìm hiểu thị trường, đưa ra chiến lược cạnh tranh như thế nào trong mắt người mua hàng với sản phẩm tương đồng (chọn cạnh tranh bằng giá hay sự khác biệt của sản phẩm…). “Đây là thời cơ chín muồi để tranh thủ lợi thế”, ông Vinh nói.