Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Nhượng quyền thương hiệu: Đâu chỉ có hoa thơm và quả ngọt

Hoài Phi
Hoài Phi  - 
Hoạt động kinh doanh theo hình thức nhượng quyền thương mại (franchise) đang diễn ra rất sôi động tại Việt Nam. Thế nhưng, có một thực tế là con đường kinh doanh nhượng quyền không phải lúc nào cũng gặt hái được hoa thơm, quả ngọt.
aa
Nhượng quyền thương hiệu: Đâu chỉ có hoa thơm và quả ngọt Làn sóng nhượng quyền vào Việt Nam: DN nước ngoài đang hào hứng
Nhượng quyền thương hiệu: Đâu chỉ có hoa thơm và quả ngọt Nhượng quyền thương mại: Cơ hội phát triển thị trường nội địa
Nhượng quyền thương hiệu: Đâu chỉ có hoa thơm và quả ngọt Kinh doanh nhượng quyền đua nhau gọi vốn

Nhượng quyền thương hiệu Việt: Chưa thoát khỏi “ao làng”

Ở Việt Nam có 2 thương hiệu cà phê Trung Nguyên và Phở 24 có một thời được coi là điển hình thành công trong xây dựng thương hiệu Việt. Nhưng cho đến nay, sự phát triển quá nóng của cà phê Trung Nguyên đã vô hình trung đẩy thương hiệu này vào trạng thái rất khó khăn trong quản lý khi mà số quán cà phê mang thương hiệu Trung Nguyên lên đến hơn 2.500 quán.

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cà phê Trung Nguyên từng phát biểu rằng: "Người ta thường lấy tính đồng nhất của hệ thống làm thước đo của chất lượng một hệ thống nhượng quyền. Điều đó là đúng, nhưng chỉ đúng khi so sánh tính đồng nhất đó với trình độ phát triển chung của thị trường. Tức là thị trường càng phát triển, quốc gia càng phát triển, tính đồng nhất đòi hỏi càng cao. Nhượng quyền phải mang tính mở, nhất là đối với các thị trường mới như Việt Nam".

Nhưng “tính chất mở” của nhượng quyền thương hiệu Trung Nguyên đã rời xa những chuẩn mực ban đầu. Thương hiệu cà phê Trung Nguyên được treo khắp nơi từ quán cóc vỉa hè đến những cửa hàng cà phê máy lạnh sang trọng. Nhưng quan trọng là thực tế những cà phê được bán ở cửa hàng đó có phải là cà phê Trung Nguyên hay không không ai có thể kiểm soát được.

Tương tự, thương hiệu Phở 24 buộc phải đổi chủ cũng vì một lý do tương tự. Mặc dù quyết định này của ông Lý Quý Trung khiến không ít người ngạc nhiên, song giới chuyên môn cho rằng quyết định này là hoàn toàn đúng đắn vì Phở 24 đã có dấu hiệu đi xuống trước thời điểm bị thâu tóm. Lúc đó, các cửa hàng trong nước đuối sức, mặc dù cách phục vụ cũng như chất lượng món ăn vẫn được bảo đảm. Bên cạnh đó, Phở 24 bộc lộ rõ những điểm yếu của hệ thống nhượng quyền. Khi gia tăng quy mô hoạt động, thách thức trong quản trị chất lượng cũng tăng theo.

Nhượng quyền thương hiệu: Đâu chỉ có hoa thơm và quả ngọt
Cửa hàng thức ăn nhanh Jollibee tại Việt Nam

Nhượng quyền các “ông lớn” ngoại: Miếng ngon cũng chẳng dễ nuốt

Đến thời điểm này, hầu hết những thương hiệu nhượng quyền hàng đầu trên thế giới như KFC, Lotteria, Jollibee, Pizza Hut, Subway và 2 gã khổng lồ của Mỹ là cà phê Starbuck và đồ ăn nhanh McDonalds đã có mặt tại Việt Nam.

Tuy nhiên, đang có một thực tế diễn ra trong kinh doanh nhượng quyền là người trong muốn ra, kẻ ngoài muốn vào. Bởi cùng với những ảnh hưởng của khủng hoảng, sự tham gia ngày càng nhiều của các đối thủ mới khiến sự cạnh tranh trở nên vô cùng khốc liệt.

Sức ép đầu tiên phải kể đến là chi phí để được nhượng quyền thương hiệu ban đầu là rất lớn. Ví dụ, để kinh doanh nhượng quyền thương hiệu KFC phải tốn hơn 1 triệu USD ban đầu cho các khoản phí nhượng quyền, trả tiền bản quyền 500 USD/tháng, phí marketing là 5% tổng thu nhập. Ngoài ra, cho dù việc kinh doanh của bên mua không thuận lợi thì vẫn phải nộp cho bên chủ thương hiệu một khoản phí định kỳ dựa trên doanh số bán ra. Còn chi phí mua nhượng quyền của McDonalds khoảng 1 triệu USD và theo tiết lộ của đơn vị mua nhượng quyền, phía McDonalds cam kết có thể hoàn vốn 1 triệu USD chỉ sau một năm kinh doanh.

Theo ông Johnathan Hạnh Nguyễn, Chủ tịch Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPP): "Mang được các thương hiệu cà phê Illy, Doninos Pizza, Popeyess, Burger King, Dunkins Donuts... vào Việt Nam rất gian truân. Thời gian để họ tìm hiểu và đồng ý hợp tác phải từ 18 đến 24 tháng và lúc đó không có mặt bằng nào chờ mình, nên có những cam kết khắt khe về vị trí, quy mô cửa hàng rất khó đảm bảo. Có thương hiệu còn yêu cầu rất cao như phải đầu tư cao cấp, phải có ít nhất 9 cửa hàng theo quy định thì mới được mở nhiều cửa hàng tiếp theo và vị trí cửa hàng phải nằm ở nơi trung tâm...".

Dù khó khăn như vậy nhưng với hấp lực lợi nhuận cao nên những năm qua, các thương vụ nhượng quyền vẫn diễn ra khá sôi động. Tuy nhiên, không phải mua nhượng quyền của các thương hiệu nổi tiếng là an toàn và đảm bảo lợi nhuận, nhất là khi các công ty mẹ gặp sự cố. Chẳng hạn, một cửa hàng Pizza Hut ở TP.HCM đã bị rút quyền kinh doanh thương hiệu trong năm qua do kinh doanh không tốt. Và mới đây nhất là hệ thống thương hiệu cà phê đến từ Sigapore NYDC đã gửi lời chào tạm biệt khách hàng Sài Gòn sau 7 năm có mặt.

Cần có chính sách hỗ trợ cho phát triển kinh doanh nhượng quyền thương hiệu

Cần phải thấy rằng, tại Việt Nam, nhượng quyền thương hiệu chủ yếu chỉ dừng lại ở mô hình nhượng quyền cấp 1 (hay còn gọi là nhượng quyền độc quyền) khi thương hiệu quốc tế trao quyền cho một doanh nghiệp nội địa phát triển hệ thống chi nhánh trên toàn lãnh thổ dưới hình thức tự đầu tư và kinh doanh, hay còn gọi là phát triển hệ thống chuỗi.

Rất ít thương hiệu quốc tế tại nước ta phát triển thị trường qua hình thức nhượng quyền cấp 2 (hay còn gọi là nhượng quyền thứ cấp) khi đối tác cấp 1 tiếp tục nhượng quyền từng chi nhánh hoặc từng khu vực.

Có 3 lý do chính khiến thị trường nhượng quyền cấp 2 chưa phát triển, đó là: Hiểu biết của nhà đầu tư về trách nhiệm của đối tác nhận quyền còn hạn chế; nguồn vốn và hỗ trợ tài chính khi mua nhượng quyền còn rất hạn hẹp và cuối cùng là sự hạn chế các mô hình nhượng quyền hiện đang triển khai nhượng quyền thứ cấp.

Nhượng quyền đòi hỏi người đầu tư phải tuân thủ theo quy định, quy trình và hệ thống của doanh nghiệp nhượng quyền, điều này hoàn toàn đi ngược lại tinh thần tự sáng tạo, tự quyết định theo ý kiến riêng của người làm chủ hiện đang phổ biến ở nước ta. Do đó, không phải ai cũng có thể hoạt động được trong khuôn khổ kỷ luật của mô hình nhượng quyền.

Tại những quốc gia phát triển, nhượng quyền là một trong những ngành được các ngân hàng và tổ chức tài chính tích cực tham gia cho vay tín chấp, từ cho vay tổng đầu tư dự án (lên đến 70% tổng chi phí đầu tư) đến cho vay mua trang thiết bị, máy móc, hay vay vốn lưu động để phát triển kinh doanh.

Chính doanh nghiệp nhượng quyền trong nhiều trường hợp cũng triển khai cho đối tác nhận quyền vay vốn khi cần thúc đẩy sự phát triển của hệ thống nhượng quyền. Nhượng quyền thứ cấp cũng vì vậy mà phát triển nhanh chóng tại các quốc gia này.

Tại Việt Nam, hiện chưa có một tổ chức hay ngân hàng nào chính thức công bố việc cho vay tín chấp cho đối tác nhận quyền. Tuy nhiên, đã có một vài trường hợp ngân hàng cho vay mua tài sản theo hình thức thế chấp tài sản đã mua. Chính vì hai lý do này mà nhượng quyền thứ cấp đến nay vẫn chưa được triển khai rộng rãi và số lượng thương hiệu thực sự tham gia nhượng quyền thứ cấp tại nước ta còn đếm trên đầu ngón tay.

Khi nền kinh tế dịch vụ đang dần thay thế nền kinh tế sản xuất, chính phủ các nước trong khu vực đã có các chính sách để hỗ trợ kinh tế tư nhân. Nhượng quyền thương hiệu cũng là một trong những ngành dịch vụ được họ khuyến khích phát triển với mục tiêu xuất khẩu thương hiệu nội địa nhanh và bền vững ra thị trường quốc tế.

Đặc biệt, do khả năng phát triển trên tất cả các loại hình dịch vụ chứ không bị đóng khung trong bất kỳ ngành nào, nhượng quyền thương hiệu đang tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp từ ẩm thực, giáo dục, đến bán lẻ, công nghệ…

Tính đến thời điểm hiện nay, Việt Nam vẫn là nước đi sau trong khu vực về phát triển nhượng quyền thương hiệu. Đây chưa hẳn là bất lợi nếu chúng ta tận dụng được những kinh nghiệm của họ để xây dựng một chiến lược bài bản cho mình. Vấn đề lớn nhất là doanh nghiệp đang thiếu sự hỗ trợ có tính hệ thống và bài bản từ các chính sách của nhà nước.

Tại Việt Nam, hiện nay vẫn chưa có một chương trình nào hỗ trợ doanh nghiệp dài hạn và có hệ thống được thực hiện. Doanh nghiệp muốn tham gia nhượng quyền thương hiệu đều phải tự chủ động tìm hiểu thông tin và tự chuẩn bị nguồn lực cho mình. Rủi ro chắc chắn là điều không tránh khỏi.

Để doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững mô hình nhượng quyền thương hiệu, bên cạnh việc xây dựng nền tảng nội tại, doanh nghiệp rất cần sự hỗ trợ đồng bộ và xuyên suốt của Chính phủ để có thể tiếp cận dễ dàng nhất, học hỏi nhanh nhất và phát triển hiệu quả nhất trong thời gian chuyển đổi và hội nhập.

Hoài Phi

Tin liên quan

Tin khác

PMI lĩnh vực sản xuất: Động lực phục hồi, sức ép chi phí và vai trò của chính sách tiền tệ

PMI lĩnh vực sản xuất: Động lực phục hồi, sức ép chi phí và vai trò của chính sách tiền tệ

Hoạt động sản xuất của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong 10 tháng đầu năm 2026, thể hiện qua chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) liên tục nằm trên ngưỡng 50 điểm. Tuy nhiên, đằng sau tín hiệu tích cực này là những diễn biến không đồng nhất, với đơn hàng phục hồi, sản lượng mở rộng nhưng việc làm chưa tăng ổn định, trong khi chi phí nguyên liệu, nhiên liệu và vận tải vẫn tạo sức ép lên doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng tiếp cận vốn, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và tạo thêm việc làm.
Gỡ ‘nút thắt’ nội địa hóa để vốn FDI thực sự lan tỏa

Gỡ ‘nút thắt’ nội địa hóa để vốn FDI thực sự lan tỏa

Dù thu hút FDI lập kỷ lục 54,85 tỷ USD, tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam mới đạt 20 - 25%. Gắn ưu đãi đầu tư với cam kết phát triển nhà cung ứng nội địa là chìa khóa nâng tầm doanh nghiệp Việt.
Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

Thông tin từ Tổng công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PETROCONS) cho biết, đang tìm nhà đầu tư khu đất rộng 3.400 m2 tại xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ.
Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet vừa được vinh danh với hai giải thưởng tại World Business Outlook Awards 2026, gồm “Hãng hàng không có hoạt động quan hệ nhà đầu tư tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Investor Relations Airline – Global 2026) và “Chiến lược tài chính doanh nghiệp tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Corporate Finance Strategy – Global 2026). Các giải thưởng ghi nhận nỗ lực của hãng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin với nhà đầu tư và xây dựng chiến lược huy động vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.
Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Khi hành lang pháp lý dần định hình, việc chủ động rà soát hệ thống và chuẩn hóa năng lực vận hành như cách EmbedIT và VNFITE phối hợp triển khai được xem là nền tảng để kiến tạo giá trị dài hạn.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Sau khi triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, Ngân hàng Nhà nước đã mở thêm kênh mua USD giao ngay nhằm bổ sung công cụ điều tiết thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để làm rõ hiệu quả của các công cụ điều hành này, Phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Vũ Mai Chi, Trưởng bộ môn Tiền tệ ngân hàng, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
Cơ chế quản lý tài chính đặc thù với doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng diện chủ sở hữu

Cơ chế quản lý tài chính đặc thù với doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng diện chủ sở hữu

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Nghị định số 404/2026/NĐ-CP quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với một số doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng là cơ quan đại diện chủ sở hữu.
Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Trong cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam, DNNVV đóng góp khoảng 50% GDP, 30% thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho hơn 5 triệu lao động, tương đương 45% tổng số việc làm trong khu vực doanh nghiệp. Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của DNNVV đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó càng được khẳng định khi doanh nghiệp, doanh nhân được xác định là lực lượng quan trọng trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước; và kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

'Ba đúng' để vốn ngân hàng tăng cường nội lực cho DNNVV

Bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu vừa thúc đẩy tăng trưởng 2 con số, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Để thực hiện mục tiêu này, NHNN đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV được kỳ vọng tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Thời báo Ngân hàng có cuộc trao đổi với ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV TP. Hồ Chí Minh (HCM-SME).