Thị trường tiền tệ Ngân hàng xanh - Ngân hàng số Hoạt động của các TCTD Phòng chống rửa tiền Tiền xưa - nay Ngày chuyển đổi số ngành Ngân hàng 2026 Hoạt động của các QTDND

Thu phí là chuyện nhỏ, phát triển TTKDTM mới là chuyện lớn

- 11:13 | 04/01/2013

Những chi phí mà các NHTM bỏ ra để phát triển dịch vụ ATM không hề nhỏ. Mức phí mà họ sắp được thu chắc chắn chưa thể bù đắp cho những chi phí đã đầu tư nhiều năm nay. Thế nhưng, nếu chỉ vì lợi ích cục bộ của ai đó mà không phát triển các phương thức TTKDTM thì đến khi nào những phương thức thanh toán văn minh, hiện đại mới thực sự phát triển ở Việt Nam?

Cân bằng lợi ích

Đó là điểm quan trọng, đã được NHNN cân nhắc kỹ lưỡng khi ban hành Thông tư số 35/2012/TT-NHNN (Thông tư 35) quy định về phí dịch vụ thẻ ghi nợ nội địa. Thông tư có những điều khoản ràng buộc trách nhiệm của các ngân hàng khi cung ứng dịch vụ ATM như phải tuân thủ quy định của NHNN về trang bị, vận hành và đảm bảo an toàn hoạt động ATM; hoàn trả số tiền giao dịch nếu giao dịch lỗi và bồi hoàn thiệt hại nếu do lỗi của ngân hàng phát hành thẻ; phổ biến, hướng dẫn cho chủ thẻ quy trình thao tác sử dụng thẻ…

Đặc biệt đồng thời với Thông tư 35, NHNN đã ban hành Thông tư 36/2012/TT-NHNN (Thông tư 36) quy định về trang bị quản lý, vận hành và đảm bảo an toàn hoạt động của ATM. Đây thực sự là những yêu cầu tạo sức ép không nhỏ cho các NHTM cung cấp dịch vụ ATM. Chuyên gia về thẻ ATM của một NHTMCP cho rằng, Thông tư 35 đã hỗ trợ cho cả bên cung cấp dịch vụ và người sử dụng dịch vụ thẻ.

Khách hàng có thể thanh toán bằng thẻ ngay cả ở những nhà hàng nhỏ

Với những quy định như vậy Thông tư 35 cũng đã cân bằng lợi ích giữa các bên tham gia thị trường: Về phía Chính phủ thì có chức năng định hướng, khuyến cáo, giám sát và dẫn dắt thị trường. Với người sử dụng thẻ, khi đã trả phí, sẽ có quyền đòi hỏi chất lượng dịch vụ tương xứng. Ngân hàng nào không đáp ứng được yêu cầu đó, sẽ mất thị phần. Và việc NHNN đưa ra quy định mức phí trần cũng đã nhằm bảo vệ người tiêu dùng.

Về phía các đơn vị cung cấp dịch vụ, cùng với mức phí được phép thu (và có thể không thu) họ phải đáp ứng các yêu cầu về đảm bảo chất lượng dịch vụ. Như vậy là quyền lợi có kèm với trách nhiệm. Đồng thời bản thân các NHTM cũng phải cạnh tranh nhau, nên cùng với việc đưa ra mức phí hợp lý, họ cũng phải đáp ứng yêu cầu đảm bảo công nghệ thanh toán phù hợp với sự phát triển của công nghệ, xu hướng tiêu dùng của khu vực và thế giới.

Ngoài ra, việc thu phí được quy định trong nhiều văn bản pháp luật. Cụ thể: Theo quy định về quyền của bên cung ứng dịch vụ theo Bộ luật Dân sự (Khoản 3 Điều 523) thì bên cung ứng dịch vụ có quyền yêu cầu bên thuê dịch vụ trả tiền dịch vụ.

Về hình thức, nguyên tắc trả lương cho người lao động được quy định tại Bộ Luật Lao động (Điều 94, 96) như sau: Lương được trả bằng tiền mặt hoặc trả qua tài khoản cá nhân của người lao động được mở tại ngân hàng. Trường hợp trả qua tài khoản ngân hàng, thì người sử dụng lao động phải thỏa thuận với người lao động về các loại phí liên quan đến việc mở, duy trì tài khoản...

Nguyên tắc chung nêu tại Pháp lệnh Phí và lệ phí có ghi: Mức thu phí đối với các dịch vụ do tổ chức, cá nhân đầu tư vốn phải đảm bảo thu hồi vốn trong thời gian hợp lý; Luật Các TCTD (Điều 91) có quy định về quyền của TCTD trong việc ấn định và niêm yết công khai mức phí cung ứng dịch vụ thanh toán...

Nhìn xa hơn, trông rộng hơn

Xét về mặt lý luận, logic thì khi khách hàng sử dụng dịch vụ phải trả phí. Chính vì vậy, cần phải có cái nhìn công bằng hơn với hệ thống các nhà cung cấp dịch vụ thẻ, trong đó có các NHTM - đang nỗ lực thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về hạn chế thanh toán bằng tiền mặt.

Ông Trần Vũ Long - Giám đốc Trung tâm thẻ SaigonBank cho rằng, khi phân tích, đánh giá về hệ thống ATM hiện nay cần phải phân tích cả mặt được và chưa được. Trong bối cảnh Chính phủ đang khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) mà cứ phân tích theo kiểu “giật gân”, chỉ từ vài sự việc trục trặc đã quy chụp chất lượng dịch vụ ATM chưa tốt là không thấu đáo. Bởi trong thực tế, không có cái gì bảo đảm hoàn hảo, ngay cả các thao tác do con người thực hiện chứ nói gì tới máy móc.

Tổng giám đốc một NHTM lớn thừa nhận: Dù đầu tư rất nhiều cho dịch vụ ATM, nhưng chúng tôi không dám chắc 100% giao dịch của khách hàng không bị trục trặc. Mặc dù tỷ lệ giao dịch bị sự cố/tổng giao dịch khách hàng thực hiện liên quan đến dịch vụ ATM nhỏ hơn cả tỷ lệ này tại các ngân hàng ở các nước phát triển.

Đồng tình quan điểm này, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, sau nhiều lần cân nhắc, nghiên cứu kỹ lưỡng NHNN mới quyết định đưa ra quy định về thu phí ATM. Thế nhưng, thay vì nhìn vào những điểm tích cực, dư luận lại có những “góc nhìn” thiếu thiện cảm đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ ATM. Trước khi nhìn vào mức thu, cách thức thu phí, tại sao chúng ta không nhìn vào những mặt được của thẻ ATM trong thời gian qua, và những gì ngành Ngân hàng đã thực hiện, đặc biệt từ năm 2006 khi bắt đầu thực hiện Đề án Phát triển TTKDTM của Thủ tướng Chính phủ.

Với những người sử dụng thẻ ATM hiện nay, số lượng người biết đến thanh toán đã nhiều hơn so với trước đây. Hiện nay tại các siêu thị, cửa hàng, đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa cũng muốn khách hàng thanh toán qua thẻ, qua tài khoản thanh toán để thuận tiện, giảm thiểu rủi ro cho cả bên thu tiền lẫn bên trả tiền. Bản thân các NHTM cũng đang bị “đẩy” vào cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường thẻ. Hàng loạt chương trình liên kết giảm giá, hoàn tiền cho chủ thẻ khi thanh toán bằng thẻ tại các siêu thị, trung tâm thương mại... được triển khai rầm rộ. Để khách hàng có thể quẹt thẻ thanh toán, đơn vị cung cấp dịch vụ thẻ sẽ phải đầu tư từ 100 USD đến 200 USD/máy POS.

Một số NHTM lớn như Vietcombank, VietinBank còn đầu tư POS cho một số hãng taxi, mỗi ngân hàng từ 1.000 – 2.000 máy POS. Mức đầu tư lớn như vậy, nhưng có bao nhiêu hành khách thanh toán bằng cách quẹt thẻ qua POS?

Quy định của Thông tư 35 đảm bảo 3 yếu tố: giúp cho việc quản lý của Nhà nước được dễ hơn; đảm bảo yếu tố thị trường, sự cạnh tranh; phù hợp với định hướng của Chính phủ, NHNN là tiếp tục phát triển TTKDTM.

Song vấn đề hiện nay là phải cải thiện hạ tầng để hỗ trợ TTKDTM phát triển. Để làm được việc này cần phải có sự vào cuộc, phối hợp của nhiều bộ ngành. Ví dụ, Bộ Công Thương cũng nên đưa ra quy định buộc các trung tâm mua sắm, siêu thị, nhà hàng, khu vui chơi giải trí phải có các hệ thống TTKDTM; Bộ Giao thông - Vận tải phải có những thiết bị lắp đặt trên các phương tiện công cộng để hành khách có thể dễ dàng dùng thẻ thanh toán vé tàu xe hay trả phí giao thông…

Ông Bùi Quang Tiên – Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN)

Đức Nghiêm

thoibaonganhang.vn

Tin khác

Ngân hàng Việt tìm cơ hội kết nối hệ sinh thái trong sân chơi tài chính quốc tế

Việc nhiều ngân hàng Việt Nam chủ động lên kế hoạch hiện diện tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) cho thấy cuộc đua chuẩn bị cho một không gian kinh doanh mới đã bắt đầu. Không chỉ mở thêm cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế, đây cũng là cơ hội để ngân hàng Việt Nam dịch chuyển dần từ mô hình dựa nhiều vào tín dụng sang cung cấp các dịch vụ tài chính có giá trị gia tăng cao hơn.

Dòng vốn tìm đến những động lực tăng trưởng

Từ những công trình môi trường, nhà ở xã hội đến các dự án sản xuất, kinh doanh, dòng vốn ngân hàng trên địa bàn Khu vực 9 đang từng bước tìm đến những nơi có nhu cầu vốn thực. Cùng nhịp phục hồi của nền kinh tế, tín dụng không chỉ tăng về quy mô mà đang dịch chuyển theo hướng gắn với sản xuất, đầu tư, an sinh và những động lực tăng trưởng mới.

Cho vay dự án bất động sản: Ngân hàng thiết kế tỷ lệ và phương thức cấp vốn linh hoạt

Đề xuất nâng tỷ lệ vốn chủ sở hữu tại dự án bất động sản đang đặt thêm bài toán đối với hoạt động tài trợ vốn. Khi phần vốn đối ứng thay đổi, dư địa cấp tín dụng, cách thiết kế khoản vay và yêu cầu quản trị rủi ro của ngân hàng cũng sẽ chịu tác động.

Những trao đổi song phương của Đoàn Việt Nam tại Hội nghị thường niên AIIB 2026

Bên lề Hội nghị Thường niên Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) 2026 diễn ra tại Doha, Qatar trong 02 ngày 28-29/9/2026, Đoàn Việt Nam do Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh làm Trưởng đoàn đã có các cuộc làm việc với lãnh đạo phụ trách đầu tư, tài chính và Nhóm nước số 7 (C7) của AIIB. Nội dung trao đổi tập trung vào chuẩn bị và triển khai dự án, huy động thêm nguồn lực cho phát triển và tăng cường phối hợp trong cơ chế quản trị của Ngân hàng.

SACOMBANK khai trương chi nhánh Vĩnh Phúc, đồng hành cùng đà phát triển kinh tế địa phương

Ngày 30/09/2026, SACOMBANK chính thức khai trương hoạt động Chi nhánh Vĩnh Phúc tại số 61-63-65-67 đường Mê Linh, phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ. Việc đưa Chi nhánh vào hoạt động góp phần tăng cường khả năng cung ứng các giải pháp tài chính - ngân hàng tại một địa bàn có hoạt động công nghiệp, thương mại và đầu tư ngày càng sôi động.

PGBank và Tổng Công ty cổ phần Bảo Minh ký kết Thỏa thuận hợp tác toàn diện

Ngày 30/09/2026, Ngân hàng TMCP Thịnh Vượng và Phát triển (PGBank) và Tổng Công ty Cổ phần Bảo Minh (Bảo Minh) chính thức ký kết Thỏa thuận hợp tác toàn diện, mở ra giai đoạn hợp tác mới giữa hai bên trong việc phát triển sản phẩm, dịch vụ và mở rộng hệ sinh thái khách hàng.

LPBank chào bán hơn 3.983 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng

Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank, mã chứng khoán: LPB) thông báo triển khai chào bán trái phiếu ra công chúng đợt 2.

Ngân hàng giúp doanh nghiệp dựng 'lá chắn' trước biến động tỷ giá

Biến động của lãi suất quốc tế và đồng USD đang khiến rủi ro tỷ giá trở thành bài toán đáng lưu ý với doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Trước áp lực này, các ngân hàng đẩy mạnh cung ứng ngoại tệ, cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro, thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại, giúp doanh nghiệp chủ động dòng tiền và hạn chế tác động đến chi phí, lợi nhuận.

AI giúp ngân hàng 'hiểu' khách hàng, nâng chất lượng dịch vụ

Từ chấm điểm tín dụng đến cảnh báo gian lận, AI (trí tuệ nhân tạo) đang đi sâu vào hoạt động của các tổ chức tín dụng - ngân hàng. Có ngân hàng tới 95% giao dịch trên kênh số, vấn đề đặt ra là khai thác dữ liệu thế nào để phục vụ khách hàng tốt hơn và kiểm soát rủi ro.

Bản đồ số 15 NHNN khu vực: Tăng khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng

Việc xây dựng “Bản đồ số trực tuyến Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực” không chỉ tạo thêm một nền tảng tra cứu thông tin trực quan về hoạt động ngân hàng tại các địa phương, mà còn được kỳ vọng trở thành cầu nối giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với hệ thống tổ chức tín dụng, qua đó góp phần mở rộng tài chính toàn diện và hạn chế nguy cơ tìm đến các kênh tín dụng không chính thức. Từ ngày mai (1/10), “Bản đồ số trực tuyến Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực” sẽ chính thức ra mắt.