Trách nhiệm của cơ quan đăng kiểm tàu cá?

	Tàu cá vỏ thép, vì đâu nên nỗi?: Phản hồi thông tin liên quan đến BIDV Phú Tài
	Nghiên cứu gia hạn nợ, ân hạn cho tàu cá vỏ thép nằm bờ do hư hỏng

Kết luận của Tổ thẩm định

Như đã phản ánh ở bài viết “Phản hồi thông tin liên quan đến BIDV Phú Tài”, sau khi có đơn kiến nghị của 18 chủ tàu vỏ thép đóng mới theo Nghị định số 67 (NĐ 67), ngày 2/6/2017, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định đã ban hành Quyết định thành lập Tổ công tác thẩm định chất lượng tàu vỏ thép đóng mới để xác định rõ chất lượng, giá trị, nguồn gốc sản phẩm và tính năng hoạt động của vỏ tàu, máy tàu và các trang thiết bị hàng hải, khai thác đối với 18 tàu cá này.

Tổ thẩm định do ông Trần Văn Phúc, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh Bình Định làm tổ trưởng, đã tiến hành thẩm định đối với từng con tàu tại hiện trường dưới sự chứng kiến của chủ tàu, đại diện chính quyền địa phương và đã có kết luận cụ thể ở từng hạng mục.

Tổ thẩm định kiểm tra từng hạng mục tàu vỏ thép đóng mới

Về phần vỏ tàu, căn cứ theo hồ sơ, tài liệu (bản photo copy) do các NHTM mà các ngư dân đã ký kết hợp đồng vay vốn đóng tàu cung cấp (bao gồm: Chứng nhận xuất xứ, chứng nhận kiểm tra, kết quả thí nghiệm thép) thì có 5 tàu cá vỏ thép do Công ty TNHH Đại Nguyên Dương đóng có nguồn gốc xuất xứ thép từ Trung Quốc và 12 tàu cá vỏ thép do Công ty TNHH MTV Nam Triệu đóng có nguồn gốc xuất xứ thép từ Hàn Quốc. Có 12 tàu phần vỏ tàu bị gỉ sét tự nhiên, một số vị trí mặt boong gỉ sét nhiều hơn do tiếp xúc, va chạm với ngư lưới cụ và cá thành phẩm; 5 tàu phần vỏ tàu, mặt boong, cabin, trang thiết bị trên boong tàu gỉ sét nặng, bong tróc, xuống cấp trầm trọng so với các tàu đóng và hoạt động cùng thời điểm.

Qua kiểm tra thực tế tại hiện trường và đối chiếu các hồ sơ, có 9 máy chính tàu hiệu Mitsubishi MPTA các chi tiết: bộ sinh hàn giải nhiệt khí bằng nước ngọt, bơm nước biển gắn ngoài, hệ thống ống dẫn giải nhiệt đã gia công lại, bộ sinh hàn nước biển thay thế chỉ giải nhiệt nước ngọt. Các chi tiết trên đi kèm với động cơ không đồng bộ và không phù hợp với nguyên tắc hoạt động loại máy thủy của Mitsubishi. Hãng Mitsubishi đã có văn bản xác nhận không sản xuất động cơ có model và công suất như ghi trên decal máy. Hầu hết các máy chính này đều hoạt động không ổn định.

Ngoài ra 3 động cơ chính Doosan có kết cấu đồng bộ của động cơ thủy, tuy nhiên trong quá trình hoạt động không ổn định, động cơ bị nóng, 1 máy chính Doosan bị hư hỏng nặng (gãy trục khuỷu và hư piston). Phát hiện cả 3 máy có sự sai lệch về ký hiệu máy giữa hồ sơ và thực tế. Qua kiểm tra thực tế có 3 máy phụ Cummins do Trung Quốc sản xuất hoạt động không ổn định, nổ không đều và đôi khi tắt trong quá trình khai thác; 1 máy phụ Mitsubishi bị vỡ thân máy, không hoạt động được, 1 máy phụ Mitsubishi hư hỏng do hở bạc.

Phần trang thiết bị hàng hải như máy dò ngang cá SONAR MAQ bị hỏng hệ thống đầu dò không sử dụng được; máy dò ngang cá FURUNO CH-37 bị hỏng hệ thống điều khiển đầu dò. Hệ thống đèn cao áp hoạt động không ổn định, thường xuyên bị cháy đèn, một số tăng phô bị nóng chảy do giải nhiệt kém. Kiểm tra hệ thống hầm bảo quản có 14 tàu hầm bảo quản đọng nước, giữ nhiệt kém, bơm phôm không đều, có hiện tượng gỉ sét. 7 tàu có tời trích lực từ máy chính, 9 tàu trích lực từ máy điện không đúng với hồ sơ thiết kế đã phê duyệt. Qua kiểm tra thực tế nhiều tàu đã có những thay đổi về bố trí chung, nghề, thiết bị tời so với thiết kế đã được phê duyệt nhưng vẫn chưa được cơ quan thiết kế hoàn công theo đúng quy định.

Trách nhiệm đăng kiểm đến đâu?

Cũng theo Tổ thẩm định, phần kết luận về công tác đăng kiểm tàu cá đã nêu: Công tác giám sát kỹ thuật đóng mới tàu cá vỏ thép được thực hiện theo Quyết định số 96/2007/QĐ-BNN ngày 28/11/2007 về việc ban hành Quy chế đăng kiểm tàu cá của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT. Qua kiểm tra hồ sơ, Trung tâm Đăng kiểm tàu cá (Tổng cục Thủy sản) đã ký kết hợp đồng giám sát đối với cơ sở đóng tàu.

Về việc sử dụng thép đóng tàu xuất xứ Trung Quốc trên 5 tàu đóng tại Công ty TNHH Đại Nguyên Dương, qua kiểm tra hồ sơ nghiệm thu của Trung tâm Đăng kiểm tàu cá: Đăng kiểm viên đã kiểm tra vật liệu chính trước khi gia công, kiểm tra lô vật liệu thép là thép mác A, có giấy tờ về chất lượng và xuất xứ Trung Quốc. Kết quả thí nghiệm vật liệu của Phòng Thí nghiệm - KĐVL (xác định cơ tính của vật liệu, xác định thành phần hóa học của vật liệu). Căn cứ vào quy chuẩn Việt Nam 21:2010/BGTVT vật liệu thép đã đủ điều kiện đóng tàu, đồng ý cho triển khai thi công.

Liên quan đến loại thép, hồ sơ thiết kế kỹ thuật đã được phê duyệt vật liệu là thép cấp A và không có quy định xuất xứ của thép đóng tàu là Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc. Còn về xuất xứ nguồn gốc được thỏa thuận thông qua hợp đồng kinh tế, nghiệm thu quyết toán của cơ sở đóng tàu và chủ tàu, không nằm trong danh mục giám sát của Trung tâm Đăng kiểm tàu cá.

Đối với các máy chính lắp trên các tàu do Công ty TNHH Nam Triệu được đóng theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP, ngày 7/7/2014 của Chính phủ quy định phải là máy thủy mới 100%, qua kiểm tra hồ sơ các đăng kiểm viên đã nghiệm thu phần máy chính trước khi lắp đặt và khẳng định máy mới 100%, đồng ý chuyển bước lắp đặt trên tàu. Cơ sở để nghiệm thu phần này dựa trên các giấy tờ do cơ sở đóng tàu cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng nhận xuất xứ và chứng thư giám định chất lượng của máy là máy thủy mới 100%, đối chiếu với mác máy và số chìm trên máy trùng khớp, đồng thời kiểm tra thực tế tại hiện trường về tình trạng máy, các phụ tùng đồng bộ kèm theo.

Quá trình kiểm tra tại hiện trường máy trước khi lắp đặt và sau khi lắp đặt của các đăng kiểm viên đã không kiểm tra kỹ chứng nhận nguồn gốc xuất xứ (CO), chứng nhận chất lượng (CQ), chứng nhận thí nghiệm máy (ETR) của nơi sản xuất và không quan sát kỹ các chi tiết không đồng bộ với máy thủy như bộ sinh hàn giải nhiệt khí bằng nước ngọt, bơm nước biển gắn ngoài, hệ thống ống dẫn giải nhiệt gia công, bộ sinh hàn nước biển thay thế chỉ giải nhiệt nước ngọt...

Đăng kiểm nói gì?

Trao đổi với báo chí về trách nhiệm cơ quan đăng kiểm tàu cá vỏ thép bị hư hỏng tại Bình Định, ông Đào Hồng Đức, Giám đốc Trung tâm Đăng kiểm tàu cá (Tổng cục Thủy sản) cho biết, cơ quan này đã có kiểm điểm, báo cáo Tổng cục Thủy sản xem xét, xử lý. Theo ông Đức, sau khi Tổ thẩm định của tỉnh Bình Định công bố kết quả liên quan đến 18 tàu vỏ thép đóng theo NĐ 67 bị hư hỏng, Trung tâm tôn trọng các đánh giá kết luận của tổ thẩm định.

Ông Đức cũng cho biết, khi nghiệm thu phần máy thủy mới 100%, đăng kiểm viên đã kiểm tra hồ sơ, chứng nhận nguồn gốc xuất xứ (CO), chứng nhận chất lượng (CQ), chứng thư giám định chất lượng… kiểm tra lắp máy, chạy thử đạt yêu cầu mới xác nhận và cấp giấy chứng nhận an toàn cho con tàu. Tuy nhiên, do năng lực đăng kiểm viên còn thiếu kinh nghiệm, không phát hiện ra được máy tàu chính hãng hay không. Giám đốc Trung tâm đăng kiểm tàu cá còn cho biết đến nay chưa phát hiện có sự cấu kết giữa đăng kiểm viên và đơn vị đóng tàu.

Tại cuộc họp chốt phương án sửa chữa, khắc phục tàu vỏ thép đóng theo NĐ 67 giữa các chủ tàu và 2 đơn vị đóng tàu diễn ra vào chiều 11/7/2017, ông Phạm Trọng Hổ, Giám đốc Sở NN&PTNT Bình Định nêu rõ: Sau sự cố hàng chục tàu vỏ thép 67 hư hỏng tại Bình Định, Bộ NN&PTNT đã đình chỉ công tác các đăng kiểm viên có liên quan, đồng thời cử những đăng kiểm viên khác về “trực chiến” tại Bình Định trong suốt thời gian sửa chữa tàu.

Cùng tham gia sẽ có các chủ tàu, đơn vị giám sát do Sở NN&PTNT Bình Định thành lập và Hiệp hội Thủy sản Bình Định. Ý kiến thống nhất các bên sẽ được lập biên bản cụ thể. Sau đó, tổ đăng kiểm có trách nhiệm đánh giá các loại vật tư sửa chữa tàu đạt yêu cầu, bảo đảm chất lượng và ký xác nhận để tàu ra khơi.

Về địa điểm đưa tàu lên đà sửa chữa, ông Hổ cho biết, vị trí được chọn là Xí nghiệp đóng tàu Tam Quan (huyện Hoài Nhơn). Mặc dù đây là cơ sở chuyên đóng tàu vỏ gỗ, nhưng qua khảo sát, Tổng cục Thủy sản đã đồng ý, cho phép các đơn vị đóng tàu sửa chữa những tàu vỏ thép hư hỏng tại địa điểm này.

Trong khi đó, đề cập đến trách nhiệm của Trung tâm đăng kiểm trong việc kiểm định chất lượng từng con tàu vỏ thép bị hỏng tại Bình Định, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám cho hay: Để đóng 1 con tàu cũng như giám sát toàn bộ quy trình thì liên quan rất nhiều đơn vị, trong đó có quản lý nhà nước. Trong quản lý nhà nước có cơ quan đăng kiểm mà cụ thể ở đây là gần 300 con tàu vỏ thép hoàn toàn do Trung tâm đăng kiểm của Trung ương, thuộc Tổng cục Thủy sản chịu trách nhiệm. Chúng tôi thấy rằng, vụ việc này có trách nhiệm của cơ quan đăng kiểm. Trong thời gian tới chúng tôi sẽ rà soát, chấn chỉnh và kiểm điểm đối với cơ quan này.

Để không còn tình trạng này lặp lại, Thứ trưởng Vũ Văn Tám cho rằng: Đây là bài học thấm thía không những đối với Trung ương mà còn cả địa phương, cơ sở đóng tàu cũng như chủ tàu. Điều này cần phải khắc phục sớm để đảm bảo chính sách 67 của Đảng và Nhà nước đến được với ngư dân. Đồng thời, giúp ngư dân yên tâm vươn khơi bám biển hiệu quả và thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng hiện đại, phát triển bền vững.