VAMC cần có thực quyền

Nguyễn Vũ - 08:40 | 03/04/2017

Nếu không có quyền đặc biệt để VAMC thể hiện được vai trò xử lý nợ xấu của mình thì cuối cùng chỉ là cái kho giữ nợ xấu. Để đấy hết thời gian lại trả, không khác gì khoanh nợ.

	Tăng quyền xử lý tài sản bảo đảm cho TCTD và VAMC
	VAMC muốn được tăng vốn
	Sẽ có cơ chế đấu giá nợ xấu

Theo NHNN, tính đến 31/12/2016, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của hệ thống TCTD là 2,46% nhưng tỷ lệ nợ xấu nội bảng, nợ xấu do VAMC quản lý và nợ tiềm ẩn thành nợ xấu có khả năng lên đến 8,86% tổng dư nợ. Điều này cho thấy, số nợ xấu VAMC sẽ phải xử lý trong thời gian tới là tương đối lớn. Riêng tại VAMC, số nợ xấu tồn trong kho lên tới 200 nghìn tỷ đồng, dù thời gian qua đơn vị này cũng rất nỗ lực xử lý. Pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm (TSBĐ) còn nhiều bất cập, thiếu nguồn lực cũng như cơ chế đặc thù là những lực cản trong hoạt động XLNX của VAMC.

Khó khăn trong xử lý TSBĐ đã được đề cập tới khá nhiều tại Dự thảo Luật Hỗ trợ tái cơ cấu TCTD, XLNX vừa được đưa ra lấy ý kiến. Nhiều nội dung quan trọng liên quan đến xử lý TSBĐ theo hướng tăng quyền cho các chủ nợ là TCTD, VAMC thay vì bảo vệ con nợ trước đây, như tăng quyền thu giữ TSBĐ, áp dụng thủ tục rút gọn trong giải quyết tranh chấp liên quan đến TSBĐ đã đăng ký giao dịch bảo đảm…

Muốn xử lý nhanh nợ xấu phải hình thành thị trường mua bán nợ

Đánh giá tích cực những đề xuất trên đã đáp ứng kịp thời yêu cầu hiện trạng hiện nay, nhưng một số chuyên gia cho rằng, dự thảo luật đang nghiêng nhiều về hỗ trợ tái cơ cấu (3/4 nội dung dự thảo luật bàn đến). Còn vấn đề XLNX chỉ tập trung xử lý TSĐB và vai trò của VAMC rất mờ nhạt tại Dự thảo Luật này. Trong khi đây lại là lực lượng xung kích trong XLNX. “Đúng là trong dự thảo có những quy định cụ thể về quy trình xử lý TSBĐ sẽ hỗ trợ VAMC đẩy nhanh hoạt động thu hồi nợ xấu.

Nhưng xử lý TSBĐ chỉ là một nguồn lực chứ không phải là cây đũa thần giúp cho VAMC xử lý nhanh nợ xấu. Muốn xử lý nhanh nợ xấu phải hình thành thị trường mua bán nợ để mua đứt bán đoạn bằng tiền tươi thóc thật mới giải quyết triệt để nợ xấu. Vấn đề này lại chưa được đề cập tới tại dự thảo luật”- một vị chuyên gia tỏ ra băn khoăn và cho rằng, cần sớm nghiên cứu bổ sung thêm cơ chế đặc thù theo hướng tăng cả quyền lực cũng như nguồn lực cho VAMC.

Nhấn mạnh vai trò VAMC là linh hồn trong XLNX, nhưng muốn làm được vậy, theo đề xuất của lãnh đạo Ủy ban giám sát Tài chính Quốc gia phải cho VAMC công cụ đặc thù và được thể hiện rõ tại Dự thảo Luật Hỗ trợ tái cơ cấu TCTD, XLNX. Cụ thể, đó là cơ chế, quy định pháp lý rõ ràng hơn trong mua bán nợ theo giá thị trường. Vị này lấy ví dụ: giả sử, một khoản nợ xấu có TSBĐ được định giá là 10 tỷ đồng, nhưng VAMC chỉ bán trên thị trường được 9 tỷ đồng.

Nếu kinh doanh tốt VAMC bù lại. Trong trường hợp sau này khoản nợ trên vẫn lỗ không thu hồi được thì phải có cơ chế quy định giảm trừ trách nhiệm cho VAMC xem đó là chi phí tái cơ cấu của nền kinh tế. “Có hành lang pháp lý rõ ràng như vậy, tôi nghĩ rằng VAMC mới dám làm. Còn nếu không có những đặc quyền này, chắc chắn VAMC không dám làm”, vị này đưa ra quan điểm.

Phân tích sâu hơn, một chuyên gia cho biết, chiểu theo dự thảo luật có thể thấy quyền xử lý TSBĐ của TCTD cũng ngang với VAMC. Nếu như vậy, khả năng XLNX của VAMC rất yếu. Bởi TCTD có mạng lưới rộng lớn, tiềm lực tốt nếu họ cũng thành lập công ty xử lý nợ với quyền được thu giữ TSBĐ như VAMC thì bản thân họ tự xử lý không cần phải “nhờ cậy” đến VAMC. Vì vậy, theo vị này, cần phải xác định lại vai trò “lịch sử” của VAMC như thế nào trong thời gian tới.

Trước đây vai trò của VAMC là thu gom để đưa nợ xấu về 3%. Còn hiện nay, VAMC có nên tiếp tục giữ vai trò lịch sử là trung tâm XLNX hay không? “Nếu không có quyền đặc biệt để VAMC thể hiện được vai trò XLNX của mình thì cuối cùng chỉ là cái kho giữ nợ xấu. Để đấy hết thời gian lại trả, không khác gì khoanh nợ”, vị này bày tỏ lo ngại.

Với mô hình hiện tại, theo đánh giá của TS Quách Mạnh Hào, những tài sản mà VAMC được sở hữu thực chất sẽ là những tài sản mà NH không muốn giữ nhất, nghĩa là khả năng mất vốn là cao nhất. VAMC chưa hoặc khó có thể tự chọn tài sản cho mình nếu nó không mua bằng tiền thật. Như vậy, về nguyên lý, để VAMC hoạt động hiệu qua theo hướng tự chọn tài sản cho mình, nó cần phải có tiền, và việc tăng vốn cho VAMC là hợp lý.

Theo thông tin phóng viên cập nhật, VAMC đã đề xuất lên Chính phủ mong muốn tăng vốn điều lệ từ 2.000 lên 10.000 tỷ đồng vào năm 2020 để có đủ năng lực XLNX trong hệ thống TCTD. Đồng thời với đề xuất trên, VAMC muốn phát hành trái phiếu có bảo lãnh của Chính phủ ra thị trường với trị giá khoảng 45.000 tỷ đồng để huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước…

“Nếu để các TCTD tiếp tục trích lập dự phòng rủi ro để XLNX với khối lượng lớn như những năm vừa qua thì sẽ dẫn đến sức cùng lực kiệt và rất có thể dẫn tới đổ vỡ. Việc phát hành trái phiếu đặc biệt của VAMC mới chỉ XLNX về mặt hình thức. Do đó đã đến lúc ngân sách có hỗ trợ giúp các TCTD vượt qua khó khăn để tiếp tục đảm trách tốt vai trò huyết mạch của nền kinh tế. Trong điều kiện hiện nay, phương án phát hành trái phiếu do Chính phủ bảo lãnh để huy động vốn để XLNX là hợp lý”, đại diện VAMC lý giải thêm đề xuất tăng vốn.

Để thúc đẩy phát triển thị trường mua bán nợ, lãnh đạo VAMC đề xuất cần tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức trong và ngoài nước tham gia hoạt động mua bán nợ như: thể chế hóa bằng quy định pháp luật, nhất là tổ chức tài chính nước ngoài tham gia vào quá trình XLNX của các TCTD Việt Nam như mức độ tham gia của NĐT như thế nào... “Việc có được tiền thật từ nhà đầu tư nước ngoài là giải pháp hữu hiệu đẩy nhanh xử lý nợ xấu. Qua đó tạo nguồn lực mới để tín dụng tiếp tục tái đầu tư cho nền kinh tế, giảm lãi suất, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế”, lãnh đạo VAMC bày tỏ.

Câu hỏi đặt ra lúc này là nếu VAMC tăng vốn và hoạt động như một công ty kinh doanh nợ xấu, thì nó lại hoàn toàn khác với mục tiêu đặt ra khi thành lập. Nếu VAMC muốn có số vốn 10.000 tỷ đồng, họ cần một sự đồng ý của Chính phủ để thay đổi nguyên tắc kinh doanh của họ. Khi họ làm được điều đó, việc huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu sẽ không còn là vấn đề.

Đương nhiên nếu sử dụng ngân sách là điều về lý thuyết có thể thực hiện, nhưng về thực tiễn là không khả thi trong điều kiện ngân sách khó khăn như hiện tại. Như vậy, nút thắt quan trọng cho VAMC sẽ chính là sự lựa chọn mô hình kinh doanh của họ: là công cụ quản lý nợ xấu hay là công ty kinh doanh nợ xấu?

TS. Quách Mạnh Hào, Đại học Lincoln, Vương quốc Anh

Nguyễn Vũ

Tags: vamc XLNX

Tin khác

Quy định về thanh khoản sẽ phân hóa khả năng thích ứng của ngân hàng

Trao đổi với Thời báo Ngân hàng về Thông tư số 50/2026/TT-NHNN quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, các quy định mới về LCR, NSFR và tài sản có tính thanh khoản cao sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với quản trị thanh khoản, cấu trúc nguồn vốn và chất lượng tài sản của các ngân hàng.

Minh bạch dòng vốn để phát triển trái phiếu chính phủ xanh

Trái phiếu chính phủ xanh được kỳ vọng mở ra hướng phát triển mới cho thị trường vốn Việt Nam, tạo thêm nguồn lực dài hạn cho các dự án bảo vệ môi trường và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng xanh.

Hội nghị 'Ngành ngân hàng đồng hành khơi thông nguồn lực Tài chính - Ngân hàng phục vụ tăng trưởng vùng Đông Nam Bộ'

Chiều ngày 23/10/2026 tại TP. Hồ Chí Minh sẽ diễn ra hội nghị: “Ngành ngân hàng đồng hành khơi thông nguồn lực Tài chính- Ngân hàng phục vụ tăng trưởng vùng Đông Nam Bộ”, do Ngân hàng Nhà nước phối hợp cùng UBND TP. Hồ Chí Minh, TP. Đồng Nai và tỉnh Tây Ninh tổ chức nhằm nắm bắt, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và bàn giải pháp khơi thông nguồn lực tài chính - ngân hàng để đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế 2 con số vùng Đông Nam Bộ. Hội nghị có ý nghĩa rất quan trọng và có tác động hiệu ứng toàn diện không chỉ trong ngắn hạn mà xuyên suốt giai đoạn 2026-2030.

Sáng 23/10: Tỷ giá trung tâm giảm 5 đồng

Ngày 23/10, NHNN niêm yết tỷ giá trung tâm ở mức 25.627 đồng, giảm 5 đồng so với phiên trước. Theo khảo sát của thoibaonganhang.vn sáng nay, giá mua-bán USD tại tất cả các ngân hàng thương mại được điều chỉnh tăng-giảm với biên độ phổ biến từ 5-30 đồng so với phiên trước.

Techcombank nhập cuộc giảm lãi suất

Sau chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, Techcombank triển khai giảm lãi suất cho vay, với mức giảm tới 2%/năm. Các chương trình ưu đãi lãi suất tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, góp phần giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp và người dân, với quy mô 40.000 tỷ đồng, đồng thời ngân hàng cũng giảm lãi suất tiền gửi 0.5% cho các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, áp dụng với toàn bộ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Sau khách hàng doanh nghiệp, SACOMBANK tiếp tục hạ lãi suất cho vay khách hàng cá nhân thấp nhất từ 1,5% đến 2%

Tiếp tục thực hiện chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về giảm mặt bằng lãi suất, SACOMBANK triển khai thêm gói tín dụng ưu đãi với tổng quy mô 20.000 tỷ đồng, tập trung hỗ trợ nhóm khách hàng cá nhân với mức giảm lãi suất từ 1,5% đến 2%/năm.

ĐBQH Trần Hoàng Ngân: Nâng cao khả năng hấp thụ vốn không thể chỉ dựa vào giảm lãi suất

Trong nỗ lực hỗ trợ nền kinh tế thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước vừa chỉ đạo các ngân hàng thương mại triển khai các giải pháp giảm lãi suất, với mức giảm lãi suất cho vay 1,5-2%, chấp nhận chia sẻ lợi nhuận để hỗ trợ doanh nghiệp. Trao đổi với phóng viên Thời báo Ngân hàng, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) đã đánh giá rất cao chỉ đạo này, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát huy dư địa chính sách tài khóa, nâng cao khả năng hấp thụ vốn và phát triển thị trường vốn để chia sẻ áp lực với hệ thống ngân hàng…

HDBank tiếp tục dành 5.000 tỷ đồng, giảm lãi suất 1,5%/năm cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ

Tiếp nối gói tín dụng 10.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp vừa triển khai ngày 20/10/2026, HDBank dành thêm 5.000 tỷ đồng cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ vay sản xuất kinh doanh và phát triển nông nghiệp, với mức giảm lãi suất 1,5%/năm, góp phần giảm chi phí vốn và tiếp sức cho người dân mở rộng sản xuất.

Ngân hàng tăng thu ngoài lãi, giảm dần phụ thuộc vào tín dụng

Thu nhập từ dịch vụ, thanh toán, bảo hiểm và ngoại hối tăng trưởng tích cực, trở thành điểm sáng trong cơ cấu thu nhập của nhiều ngân hàng trong 9 tháng đầu năm 2026. Khi biên lãi ròng tiếp tục chịu sức ép, đa dạng hóa nguồn thu giúp các nhà băng củng cố lợi nhuận, song yêu cầu đặt ra là xây dựng được những nguồn thu ổn định, gắn với nhu cầu thực của khách hàng.

NHNN tiếp tục chỉ đạo về việc giảm mặt bằng lãi suất

Để tiếp tục thực hiện quyết liệt các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất, góp phần hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh theo chỉ đạo của của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở kết luận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tại cuộc họp ngày 19/10/2026, NHNN vừa ban hành công văn số 9736/NHNN-CSTT ngày 21/10/2026 quán triệt các NHTM thực hiện quyết liệt nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm trước pháp luật, trước Thống đốc NHNN và các cấp có thẩm quyền về việc giảm mặt bằng lãi suất.

Cà phê với CEO

Thông tư 50 không chỉ quy định các tỷ lệ mà còn yêu cầu ngân hàng quản lý chênh lệch kỳ hạn, đa dạng hóa nguồn tài trợ, xây dựng kế hoạch tài trợ dự phòng, quản lý thanh khoản trong ngày và thực hiện kiểm tra sức chịu đựng.