Áp lực nợ xấu đang dần hiện hữu

Tín dụng tăng nhanh, nợ xấu có dấu hiệu trở lại

Nửa đầu năm 2026 chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ của nhu cầu vốn trong nền kinh tế. Theo số liệu thống kê, đến ngày 29/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt 20,03 triệu tỷ đồng, tăng 7,73% so với cuối năm 2025. Chỉ trong 6 tháng, khoảng 1,4 triệu tỷ đồng vốn tín dụng đã được bơm thêm vào nền kinh tế, phản ánh xu hướng mở rộng sản xuất, đầu tư và tiêu dùng của doanh nghiệp cũng như người dân.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng tín dụng hiện đang cao hơn tăng trưởng huy động vốn khoảng 2 điểm %, cho thấy nhu cầu vốn tiếp tục gia tăng trong khi nguồn vốn đầu vào chưa theo kịp. Cơ cấu tín dụng cũng ghi nhận sự chuyển dịch theo hướng tích cực khi khoảng 77% dư nợ tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong đó, tín dụng nông nghiệp, nông thôn chiếm 22,09%; doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 19,84%; tín dụng xuất khẩu tăng 20,53%; doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng tới 26,36%.

Áp lực nợ xấu đang dần hiện hữu khi nhiều ngân hàng phải tăng mạnh trích lập dự phòng, tỷ lệ nợ xấu có xu hướng đi lên và hoạt động xử lý nợ vẫn gặp nhiều vướng mắc pháp lý, ảnh: ST

Tuy nhiên, cùng với tốc độ mở rộng tín dụng, chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng cũng bắt đầu xuất hiện những tín hiệu cần theo dõi. Theo NHNN, đến cuối tháng 5/2026, tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn hệ thống ở mức 3,43%. Đáng lưu ý hơn, tốc độ xử lý nợ xấu đang chậm lại rõ rệt. Trong 5 tháng đầu năm 2026, các tổ chức tín dụng chỉ xử lý được 90,15 nghìn tỷ đồng nợ xấu, giảm tới 24,3% so với cùng kỳ năm trước.

Điều này cho thấy áp lực nợ xấu đang gia tăng trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều yếu tố bất định từ bên ngoài, trong khi khả năng hấp thụ vốn của một bộ phận doanh nghiệp chưa thực sự bền vững.

Diễn biến tại các ngân hàng thương mại cũng phản ánh rõ xu hướng này khi chi phí dự phòng rủi ro đồng loạt gia tăng. Tại LPBank, lợi nhuận trước thuế quý II/2026 vẫn tăng hơn 5% nhờ tín dụng và hoạt động dịch vụ tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đã tăng tới 68,2%, lên 777,5 tỷ đồng, so với mức 462,2 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Chất lượng tài sản cũng có dấu hiệu suy giảm khi tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,68% cuối năm 2025 lên 1,85% vào cuối tháng 6/2026. Tính đến cuối tháng 6/2026, LPBank đã trích lập hơn 5.316 tỷ đồng dự phòng rủi ro cho vay nhằm củng cố “bộ đệm” tài chính trước nguy cơ nợ xấu gia tăng.

Tại Sacombank, Tổng Giám đốc Loic Faussier cho biết tỷ lệ nợ xấu dự kiến tăng lên khoảng 5,6%, kéo theo chi phí dự phòng quý II có thể vượt 4.700 tỷ đồng. Sau khi tăng mạnh dự phòng, lợi nhuận trước thuế quý II của Sacombank chỉ còn khoảng 1.900-2.000 tỷ đồng, giảm gần 50% so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Loic Faussier, việc chủ động chấp nhận lợi nhuận thấp hơn phản ánh định hướng ưu tiên xử lý tồn đọng, củng cố nền tảng tài chính trong bối cảnh lạm phát, tỷ giá và lãi suất vẫn tiềm ẩn nhiều sức ép.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV cảnh báo, rủi ro nợ xấu có thể tiếp tục gia tăng khi doanh nghiệp vẫn chịu tác động của bất ổn địa chính trị, chi phí đầu vào tăng, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao hơn trước và sự trầm lắng của phân khúc bất động sản cao cấp. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng mà còn làm giảm giá trị tài sản bảo đảm của các ngân hàng.

Xử lý nợ xấu vẫn gặp nhiều “nút thắt”

Song song với việc gia tăng dự phòng, các ngân hàng cũng đang đẩy mạnh thu hồi nợ thông qua xử lý tài sản bảo đảm. Chỉ riêng ngày 30/6/2026, VietinBank đã đăng khoảng 10 thông báo liên quan đến bán khoản nợ, lựa chọn đơn vị đấu giá tài sản, khách hàng tự bán tài sản để trả nợ hoặc xử lý tài sản thông qua VietinBank AMC. Agribank AMC cũng liên tục đưa nhiều khoản nợ doanh nghiệp ra đấu giá. Có khoản vay mà riêng phần lãi phát sinh đã vượt 35 tỷ đồng.

Không chỉ VietinBank hay Agribank, BIDV, Vietcombank, MSB, Nam A Bank cùng nhiều ngân hàng khác cũng đang gia tăng tần suất rao bán tài sản bảo đảm nhằm đẩy nhanh quá trình thu hồi nợ.

Theo ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực kép khi nhu cầu tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, trong khi hoạt động của nhiều doanh nghiệp vẫn còn khó khăn.

Ông cảnh báo, điều này làm gia tăng nguy cơ phát sinh nợ xấu mới. Trong khi đó, việc xử lý các khoản nợ hiện hữu vẫn gặp nhiều trở ngại sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu hết hiệu lực từ đầu năm 2024.

Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, việc luật hóa các quy định về xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ chưa đầy đủ khiến quá trình xử lý kéo dài, ảnh hưởng đến tốc độ thu hồi vốn và làm giảm hiệu quả xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.

Cùng quan điểm, Tổng Giám đốc BIDV Lê Ngọc Lâm đề xuất cần cho phép bán nợ xấu theo giá thị trường, kể cả thấp hơn giá trị sổ sách, miễn là bảo đảm công khai, minh bạch. Theo ông, đây là giải pháp cần thiết để giải phóng nguồn vốn đang bị “đóng băng”, tạo dư địa cho các ngân hàng tiếp tục cung ứng tín dụng.

Về phía cơ quan điều hành, lãnh đạo NHNN yêu cầu tín dụng phải đi đúng, đi trúng mục tiêu, tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà khẳng định, việc tăng thêm dư địa cung ứng vốn không đồng nghĩa với nới lỏng tiêu chuẩn tín dụng. Các TCTD vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình thẩm định, tăng cường quản trị rủi ro và kiểm soát chất lượng tài sản.

Theo chuyên gia, trong bối cảnh tín dụng tiếp tục được kỳ vọng là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, áp lực nợ xấu sẽ là phép thử đối với năng lực quản trị của từng ngân hàng cũng như hiệu quả điều hành chính sách. Bên cạnh việc chủ động trích lập dự phòng và kiểm soát chất lượng tín dụng, việc sớm hoàn thiện hành lang pháp lý về xử lý nợ xấu, xử lý tài sản bảo đảm và phát triển thị trường mua bán nợ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì an toàn hệ thống tài chính, đồng thời tạo dư địa để dòng vốn ngân hàng tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng kinh tế một cách bền vững.