Bão phí bủa vây TMĐT: Dấu chấm hết cho kỷ nguyên giá rẻ?

Biên lợi nhuận bị bào mòn bởi phí nền tảng, các nhà bán lẻ online đang chật vật cân đối dòng tiền để sinh tồn trong kỷ nguyên thương mại điện tử hết thời giá rẻ

Cấu trúc chi phí biến động, lợi nhuận bị "ăn mòn"

Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang bước vào một khúc cua đầy thách thức khi cấu trúc chi phí vận hành biến động mạnh mẽ. Hiện tại, Shopee và TikTok Shop là hai "ông lớn" đang nắm giữ tới gần 98% thị phần, đã và đang liên tiếp đưa ra những thông báo điều chỉnh biểu phí cố định và phí dịch vụ áp dụng từ tháng 5/2026.

Cụ thể, Shopee đã chính thức áp dụng mức phí xử lý giao dịch mới cho các phương thức thanh toán trả trước, nhích từ mức 4,9% lên 6%. Cùng lúc đó, TikTok Shop cũng không đứng ngoài cuộc khi thực hiện đợt tăng phí hoa hồng đáng kể từ ngày 9/5/2026. Một số ngành hàng ghi nhận mức tăng gây sốc cho người bán như ngành hàng thời trang tăng từ 14,6% lên 16,1%, và đặc biệt nhóm hàng mẹ và bé nhảy vọt từ 14,5% lên tới 17,8%.

Theo tính toán của cộng đồng kinh doanh online, mức tăng phí nền tảng 2% - 4% dường như chỉ là bề nổi của tảng băng chìm. Nếu cộng dồn các khoản chi phí bắt buộc khác như quảng cáo nội sàn, tiếp thị liên kết (affiliate), chi phí vận hành, đóng gói, hao hụt đổi trả và logistics, tổng chi phí mà một người bán phải gánh trên mỗi đơn hàng hiện có thể vượt ngưỡng 25% doanh thu. Điều này đồng nghĩa với việc, bán được 100.000 đồng, doanh nghiệp có thể mất trắng hơn một phần tư số tiền chỉ để trả phí, đẩy họ vào một cuộc khủng hoảng lợi nhuận thực sự.

Đứng trước cơn bão chi phí, cộng đồng nhà bán hàng đang phải đối mặt với một quyết định mang tính sống còn như: tiếp tục giữ giá để duy trì lượng khách hàng, hay buộc phải tăng giá bán để bảo vệ phần biên lợi nhuận đã quá mỏng manh.

“Hiện nay tôi vẫn cố giữ giá để giữ khách, nhưng nếu chi phí tiếp tục tăng thì chắc chắn phải điều chỉnh”. Đó là lời bộc bạch của anh Đỗ Đình Nhân, một người kinh doanh đồ gia dụng tại Hà Nội. Anh Nhân cho biết, với những sản phẩm phân khúc giá rẻ chỉ từ vài chục đến gần 100 nghìn đồng, dư địa để tăng giá gần như không còn. Dù đã nỗ lực cắt giảm tối đa chi phí vận hành và phía nhà cung cấp cũng không thể giảm thêm giá đầu vào, việc kinh doanh vẫn ngày càng chật vật.

Sức ép này không chỉ đè nặng lên các mặt hàng gia dụng. Tại phân khúc thiết bị điện tử, nơi biên lợi nhuận thường chỉ dao động ở mức 5% - 8%, nỗi lo càng trở nên hiện hữu. Chị Đinh Thị Hằng, một chủ shop online phân tích, các đợt tăng phí gần đây đã "ăn hết" phần lợi nhuận ít ỏi còn sót lại. Nếu không tăng giá, đơn vị kinh doanh khó có thể duy trì hoạt động. Tuy nhiên, nếu tăng giá quá cao so với giá trị thực, người tiêu dùng sẽ cân nhắc chuyển sang các lựa chọn khác rẻ hơn hoặc thậm chí từ chối tiêu dùng.

Đồng quan điểm, anh Hà Duyên Minh chia sẻ, với nhóm hàng giá rẻ dưới 50.000 đồng, việc nhích giá lên có thể dẫn đến hậu quả mất khách ngay lập tức. Người mua hàng online hiện nay cực kỳ nhạy cảm về giá và có thói quen so sánh chéo giữa hàng chục gian hàng trước khi chốt đơn.

Chấm dứt kỷ nguyên "đốt tiền" đua giá rẻ

Nhìn từ góc độ vĩ mô, cuộc đua trên các sàn TMĐT Việt Nam đang chuyển mình. Trong nhiều năm qua, thị trường này phình to nhanh chóng nhờ chiến lược trợ giá sâu và miễn phí vận chuyển. Các nền tảng cạnh tranh quyết liệt để giành thị phần, trong khi người bán thi nhau hạ giá. Tuy nhiên, khi thị trường bước sang giai đoạn bão hòa, các nền tảng bắt đầu ưu tiên bài toán lợi nhuận và vận hành bền vững thay vì tiếp tục "đốt tiền" như trước.

Luật chơi thay đổi buộc người bán cũng phải xoay trục. Yếu tố cốt lõi để cạnh tranh giờ đây không còn đơn thuần là ai bán rẻ hơn, mà dần chuyển sang khả năng tối ưu hóa hệ thống vận hành và giữ biên lợi nhuận.

Chị Đỗ Thị Lan Hương, Giám đốc CTCP Thiết bị Anh Phú chia sẻ, doanh nghiệp của chị đã buộc phải tăng khoảng 5% giá bán cho một số sản phẩm để bù đắp chi phí nhiên liệu, logistics và phí sàn. Tuy nhiên, sau khi trừ mọi chi phí, lợi nhuận ròng hiện chỉ còn vỏn vẹn 7% - 10%.

Áp lực khổng lồ từ chi phí đang khiến làn sóng dịch chuyển bắt đầu nhen nhóm. Trên các hội nhóm kinh doanh, không ít chủ shop cho biết, đang cân nhắc mở rộng sang Facebook, xây dựng website riêng hoặc bán offline để giảm sự phụ thuộc vào nền tảng TMĐT.

Về phía người tiêu dùng, hệ lụy của việc tăng phí cũng đã hiển hiện. Nếu xu hướng chi phí leo thang tiếp tục kéo dài, kỷ nguyên mua sắm giá rẻ từng bùng nổ trước đây sẽ dần khép lại. Thương mại điện tử Việt Nam đang rời xa vùng đất của những trận chiến giá tuyệt đối, bước vào một sân chơi mới, nơi chất lượng dịch vụ, thương hiệu và khả năng giữ chân khách hàng bằng giá trị cốt lõi mới là chìa khóa định đoạt sự tồn tại.