Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

“Bịt lỗ hổng” chuyển giá, chống thất thu ngân sách

Hương Giang
Hương Giang  - 
Việt Nam đang đứng trước bài toán khó, đó là làm sao vừa thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), vừa kiểm soát chặt chẽ chuyển giá để bảo vệ nguồn thu ngân sách. Nếu không có khung pháp lý mạnh mẽ và biện pháp thực thi hiệu quả, tình trạng doanh nghiệp FDI báo lỗ tràn lan nhưng vẫn mở rộng đầu tư sẽ tiếp diễn, khiến ngân sách nhà nước bị thất thu.
aa
“Bịt lỗ hổng” chuyển giá, chống thất thu ngân sách
Hơn 50% doanh nghiệp FDI báo lỗ

Chuyển giá để tối ưu lợi nhuận và trốn thuế

Dư luận đang dành sự quan tâm đặc biệt xung quanh những điểm bất thường trong báo cáo kết quả tổng hợp, phân tích báo cáo tài chính năm 2023 của doanh nghiệp FDI do Bộ Tài chính vừa gửi Chính phủ. Cụ thể, tính đến 31/12/2023, 16.292/28.918 doanh nghiệp FDI báo lỗ, tăng 21,2%; số doanh nghiệp bị lỗ lũy kế là 18.140, tăng 15%; số doanh nghiệp bị lỗ mất vốn chủ sở hữu là 5.091, tăng 15,2%. Lợi nhuận sau thuế giảm gần 16%, nên số tiền nộp ngân sách từ khu vực này giảm mạnh. Tuy nhiên, tổng tài sản của khối doanh nghiệp này tăng 6,8% so với năm trước; các khoản vốn chủ sở hữu, vốn đầu tư của chủ sở hữu đều tăng, song lợi nhuận lại giảm.

Từ những con số “nghịch lý” này, một chuyên gia nhận định, nước ta cũng dành ưu đãi, điều kiện kinh doanh thuận lợi nhất cho khối doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, trong thời gian dài, các doanh nghiệp FDI vẫn báo lỗ triền miên, thậm chí cả những doanh nghiệp lớn có sản phẩm thống lĩnh thị trường ở Việt Nam. Điều khó hiểu gây ra “nghịch lý”, nhiều doanh nghiệp báo lỗ liên tục nhiều năm, nhưng vẫn mở rộng quy mô vốn đầu tư, tập trung ở các lĩnh vực chế biến, chế tạo; bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy. Đây là là hiện tượng bất thường trong kinh doanh và có thể là chiêu trò chuyển giá, “lỗ giả, lãi thật” để né thuế.

PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh cho rằng, với hơn 50% doanh nghiệp FDI báo lỗ là con số đáng quan ngại và bất thường. Không có lý do gì để một doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ triền miên, nhưng vẫn cố thủ ở lại để mở rộng sản xuất kinh doanh. Vì vậy, không thể không nghĩ đến việc chuyển giá, “lỗ giả, lãi thật” ở đây. Vấn đề chuyển giá ở doanh nghiệp FDI là tồn tại và thách thức nhiều năm nay với các cơ quan chức năng. Cách thức chuyển giá điển hình mà các nhà đầu tư ngoài nước thường áp dụng là thông qua kê khai cao giá hàng hóa, nguyên vật liệu và cung ứng các dịch vụ hành chính, kỹ thuật… Hoặc chuyển giá thông qua các khoản vay từ công ty mẹ, công ty liên kết với chi phí lãi vay luôn vượt quá mức thông thường.

Đơn cử, Coca-Cola Việt Nam là một trường hợp điển hình như vậy. Bước chân vào Việt Nam từ năm 1994 và nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường nước giải khát nhưng trong gần 20 năm đầu hoạt động, công ty này liên tục báo lỗ. Khoản lỗ luỹ kế tính tới năm 2012 lên tới 3.768 tỷ đồng, nhưng doanh nghiệp vẫn tiếp tục mở rộng đầu tư. Sau khi điều tra, Cơ quan thuế phát hiện Coca-Cola kê khai giá nguyên liệu đầu vào cao hơn thị trường, đồng thời chi trả phí bản quyền lớn cho công ty mẹ ở Mỹ. Năm 2020, Tổng cục Thuế đã quyết định xử phạt Coca-Cola Việt Nam tổng số tiền hơn 821 tỷ đồng. Ngoài trường hợp lùm xùm này, còn nhiều doanh nghiệp FDI khác như Công ty Keangnam Vina, Metro VN,... cũng đã bị ngành thuế phát hiện hành vi lợi dụng chuyển giá để trốn thuế.

TS. Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế phân tích, chuyển giá là hiện tượng phổ biến trên thế giới, nhất là tại các tập đoàn lớn xuyên quốc gia, nhằm tối đa hóa lợi nhuận, né tránh nghĩa vụ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp thông qua tối ưu hóa chênh lệch thuế suất. Chuyển giá và thua lỗ do chuyển giá không chỉ làm thất thu thuế, mà vấn đề lớn hơn là làm méo mó tính cạnh tranh giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước nói chung. Đó là lý do doanh nghiệp nội địa vốn đã èo uột, lại càng thu hẹp, biến mất. Nó cũng khiến mặt bằng giá cả hàng hóa không thể hiện được tín hiệu thị trường. Đồng thời chèn ép bất công doanh nghiệp nội địa trong khi doanh nghiệp FDI vốn đã được hưởng nhiều ưu đãi vượt trội.

Ngăn chặn kịp thời các rủi ro

Để ngăn ngừa, hạn chế tình trạng chuyển giá, tránh thuế của các doanh nghiệp FDI, Cục Thuế cho biết, đang tăng cường thanh tra, kiểm tra đối với các doanh nghiệp có rủi ro cao về giao dịch liên kết để ngăn ngừa, xử lý đối với hành vi chuyển giá tránh thuế; tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để thu thập thông tin về các giao dịch, đầu tư, ưu đãi... nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết...

Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ ban hành các cơ chế, chính sách hoặc trình Quốc hội ban hành các chính sách về đầu tư, doanh nghiệp... có liên quan đến hoạt động đầu tư nước ngoài. Xây dựng các chỉ tiêu về hiệu quả đầu tư làm căn cứ đánh giá tác động của dự án của doanh nghiệp FDI đang hoạt động đối với kinh tế - xã hội môi trường nhằm quản lý, ngăn chặn kịp thời các rủi ro có thể xảy ra. Tăng cường đối chiếu thông tin chống chuyển giá, trốn thuế, quản lý hiệu quả các nguồn thu phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp FDI, tăng thu cho ngân sách nhà nước. Kiểm tra, thanh tra các dự án đầu tư đang hoạt động; đẩy mạnh các biện pháp quản lý đối với những doanh nghiệp FDI có hoạt động không hiệu quả hoặc có dấu hiệu vi phạm, gây thiệt hại đến nguồn thu ngân sách nhà nước, tác động tiêu cực đến môi trường, kinh tế - xã hội.

Theo các chuyên gia, câu chuyện FDI sử dụng công cụ chuyển giá tạo nên tình trạng lỗ giả, lãi thật, gây thất thu ngân sách đã được đề cập đến từ lâu. Nhiều doanh nghiệp đã bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý, song thực tế cho thấy công tác chống chuyển giá gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, phải có giải pháp quyết liệt, cấp tốc. Khi phê duyệt dự án FDI, cơ quan quản lý cần có cơ chế kiểm tra và đánh giá chặt chẽ. Cơ quan cấp phép có thể yêu cầu nhà đầu tư cung cấp cơ chế giá giữa công ty mẹ và các công ty con từ nhiều thị trường; kế hoạch đầu tư kinh doanh có lãi và thuế nộp của doanh nghiệp ra sao để có thể đánh giá tác động nguồn thu trong tương lai.

Trước mắt, Cục Thuế cho biết, hiện các quốc gia, trong đó có Việt Nam tham gia trụ cột 2 là đảm bảo doanh nghiệp đa quốc gia phải chịu thuế ở mỗi nước với mức thuế suất tối thiểu thực tế là 15% bất kể doanh nghiệp đó hoạt động ở đâu về thuế tối thiểu toàn cầu nhằm ngăn chặn cuộc đua xuống đáy về ưu đãi thuế, giúp hạn chế các tập đoàn đa quốc gia lợi dụng sự khác biệt thuế suất qua ưu đãi để dịch chuyển lợi nhuận. Khi Nghị định quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết 107/2023/QH15 về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu được ban hành và có hiệu lực thi hành, các doanh nghiệp FDI sẽ khó có thể sử dụng chính sách giá nội bộ tập đoàn để dàn xếp giao dịch giữa các bên liên kết để tránh thuế thu nhập doanh nghiệp.

Hương Giang

Tin liên quan

Tin khác

Tạo cơ chế góp vốn chung cho dự án liên vùng

Tạo cơ chế góp vốn chung cho dự án liên vùng

Trong thời gian tới, các địa phương có thể sử dụng ngân sách để hỗ trợ nhau đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cơ chế phối hợp, tỷ lệ đóng góp, tiến độ và trách nhiệm thực hiện trong các dự án liên vùng vẫn cần được quy định rõ ràng hơn.
Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Quản lý tài sản thường được xem là chuyện của người giàu, trong khi nhiều người trẻ chờ lương cao, trả hết nợ mới nghĩ đến tiết kiệm. Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích Ngành, Công ty CP Chứng khoán Kafi, chính thói quen quản lý tiền từ sớm mới tạo nền tảng tích lũy tài sản. Với người Việt, bắt đầu bằng khoản nhỏ, đều đặn có thể quan trọng hơn việc chờ một cơ hội đầu tư sinh lời cao.
Chuyển dịch năng lượng sạch: Từ cam kết đến hiệu quả đầu tư

Chuyển dịch năng lượng sạch: Từ cam kết đến hiệu quả đầu tư

Việc “Chuyển dịch năng lượng sạch” được xác định là một trong 10 chủ đề chính của Hội nghị lần thứ 31 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP31), cho thấy phát triển năng lượng bền vững tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong chương trình nghị sự khí hậu toàn cầu. Đối với Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nền kinh tế đồng thời phải bảo đảm nguồn cung năng lượng cho tăng trưởng, thực hiện các cam kết giảm phát thải và thích ứng với những tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao trên thị trường quốc tế.
Thị trường trái phiếu phân hóa: Thanh khoản bùng nổ trước

Thị trường trái phiếu phân hóa: Thanh khoản bùng nổ trước 'đỉnh' đáo hạn

Phát hành trái phiếu doanh nghiệp tháng 10/2026 giảm mạnh khiến dư nợ thu hẹp, trái ngược với thanh khoản thứ cấp lập kỷ lục. Tuy nhiên, áp lực đáo hạn cuối năm đang tạo ra phép thử lớn về dòng tiền.
Từ năm 2027, không phải cứ lắp ráp tại Việt Nam là được ghi “Made in Vietnam”

Từ năm 2027, không phải cứ lắp ráp tại Việt Nam là được ghi “Made in Vietnam”

Từ ngày 1/1/2027, việc xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước sẽ có bộ tiêu chí kỹ thuật cụ thể, nhằm ngăn chặn tình trạng hàng nhập khẩu chỉ qua các công đoạn gia công đơn giản nhưng vẫn mang nhãn “Made in Vietnam”. Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), quy định mới không phát sinh thêm giấy phép, doanh nghiệp được tự kê khai xuất xứ nhưng phải có hồ sơ chứng minh và chịu trách nhiệm về thông tin công bố.
Không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng đơn thuần

Không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng đơn thuần

Ngày 21/11, với 484/485 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường với quan điểm xuyên suốt là điều phối phát triển không gian biển thống nhất, liên ngành, liên vùng; lấy người dân làm trung tâm, không đánh đổi môi trường, sinh kế để lấy tăng trưởng đơn thuần.
HDBank và MUFG mở rộng hợp tác thị trường vốn, thúc đẩy dòng vốn đầu tư Việt Nam – Nhật Bản

HDBank và MUFG mở rộng hợp tác thị trường vốn, thúc đẩy dòng vốn đầu tư Việt Nam – Nhật Bản

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, HDBank và Tập đoàn Tài chính Mitsubishi UFJ (MUFG) đã ký kết Thoả thuận hợp tác, mở rộng kết nối thị trường vốn quốc tế và thúc đẩy đầu tư Việt Nam – Nhật Bản, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo cấp cao hai nước.
Kiểm soát huy động vốn của chủ đầu tư, hạn chế rủi ro cho người mua nhà

Kiểm soát huy động vốn của chủ đầu tư, hạn chế rủi ro cho người mua nhà

Không chỉ hoàn thiện điều kiện kinh doanh và chuyển nhượng dự án, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) quy định chủ đầu tư không được thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký kết hợp đồng trước khi bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng huy động vốn trá hình thông qua các hình thức đặt cọc, giữ chỗ khi dự án chưa đủ điều kiện pháp lý, bảo vệ người mua trước những rủi ro có thể phát sinh.
Mở rộng dư địa vay vốn nước ngoài: Cơ hội và thách thức

Mở rộng dư địa vay vốn nước ngoài: Cơ hội và thách thức

Hạn mức vay nước ngoài trung, dài hạn tự vay, tự trả nâng lên 10 tỷ USD/năm mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, khả năng huy động vốn chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với năng lực trả nợ và kiểm soát rủi ro.
Phố Wall chìm trong sắc đỏ, cổ phiếu công nghệ lao dốc

Phố Wall chìm trong sắc đỏ, cổ phiếu công nghệ lao dốc

Chứng khoán Mỹ tiếp tục chìm trong sắc đỏ khi làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) gia tăng. S&P 500 và Dow Jones chính thức bước vào vùng điều chỉnh, Nasdaq giảm mạnh nhất.