Chủ tịch Fed Cleveland: Làn sóng đầu tư AI củng cố lý do cần thắt chặt chính sách tiền tệ

Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack. Ảnh: Federal Reserve Board.

Áp lực giá không còn tập trung ở năng lượng

Theo bà Hammack, sức ép lạm phát hiện tương đối rộng. Năng lượng là yếu tố nổi bật khi giá dầu, xăng bán lẻ và dầu diesel tăng, nhưng đó “không phải toàn bộ câu chuyện”. Các ước tính của Fed Cleveland cho thấy lạm phát cơ bản vẫn ở vùng giữa đến cao của khoảng 2%, cho thấy quá trình trở lại mục tiêu 2% sẽ cần thêm thời gian.

Một nguồn gây sức ép giá mới đến từ làn sóng đầu tư AI. Theo Chủ tịch Fed Cleveland, nhu cầu xây dựng hạ tầng phục vụ AI đang làm tăng giá những linh kiện máy tính, điện tử và công nghệ cao quan trọng. Tác động không chỉ dừng ở các trung tâm dữ liệu mà còn làm tăng chi phí của những dự án sử dụng linh kiện tương tự trong hàng không, sản xuất điện và xây dựng.

Phát biểu tại hội nghị của Hiệp hội Kinh tế Kinh doanh Quốc gia Mỹ ngày 12/10, bà Beth Hammack cho rằng Fed nên đưa chính sách tiền tệ về trạng thái thắt chặt “tương đối nhanh” để kiểm soát lạm phát và tác động tới cách doanh nghiệp định giá.

Bà Hammack là thành viên có quyền biểu quyết của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) năm 2026. Chủ tịch Fed Cleveland cũng được biết đến là một trong những quan chức Fed có quan điểm “diều hâu”. Tại cuộc họp chính sách tháng 7, bà là một trong ba quan chức đã bỏ phiếu bất đồng (với việc giữ nguyên lãi suất), theo hướng muốn tăng lãi suất. Sau khi Fed nâng lãi suất tại cuộc họp tháng 9, nhà đầu tư hiện phần lớn kỳ vọng Fed sẽ giữ lãi suất chính sách trong vùng 3,75-4,00% tại cuộc họp ngày 27-28/10 tới đây.

Muốn hạ nhiệt đầu tư mà không để việc làm chịu sức ép

Trong cuộc phỏng vấn riêng với Reuters, bà Hammack cho biết Fed cần làm giảm bớt cầu để hạ lạm phát nhưng nên tránh gây tổn thương không cần thiết cho thị trường lao động. Theo bà, lạm phát dường như vẫn mắc kẹt trong vùng 2,5-3,0%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp hiện ở 4,2%.

Hai động lực lớn đang giữ cầu ở mức cao, theo bà Hammack, là đầu tư doanh nghiệp và tiêu dùng, trong đó chi tiêu được nâng đỡ đáng kể bởi nhóm có thu nhập cao và hiệu ứng tài sản gia tăng. “Khi trao đổi với các lãnh đạo doanh nghiệp, tôi nghe họ nói rằng nền kinh tế đang tăng trưởng mạnh nhiều hơn là nghe nói mọi người muốn thu hẹp hoạt động”, bà Hammack cho biết.

Bà nhấn mạnh mục tiêu không phải ngăn tăng trưởng. “Tôi thích tăng trưởng... Tôi không cố gắng ngăn tăng trưởng. Tôi chỉ muốn kéo nó xuống một chút để nền kinh tế vận động với tốc độ không tạo ra quá nhiều áp lực lên giá cả”, bà nói.

Theo Chủ tịch Fed Cleveland, nếu chính sách tiền tệ thắt chặt có thể làm giảm bớt chi tiêu vốn của doanh nghiệp, tác động điều chỉnh sẽ không nhất thiết phải dồn quá mạnh sang tiêu dùng và việc làm. Việc hạ nhiệt đầu tư vì thế có thể giúp giảm lạm phát mà không nhất thiết phải đánh đổi bằng nhiều việc làm.

Cách tiếp cận này phản ánh bài toán mà Fed đang đối mặt: làm sao giảm cầu vừa đủ để kéo lạm phát xuống mà không khiến tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh. Bà Hammack cho rằng hiện Fed chủ yếu bị thách thức ở một phía trong nhiệm vụ kép, khi lạm phát còn cao nhưng thị trường lao động vẫn ổn định quanh trạng thái toàn dụng. Vì vậy, trọng tâm trước mắt là kiểm soát lạm phát theo cách có chủ đích, tránh làm suy yếu thị trường việc làm nếu điều đó không cần thiết.

Một lo ngại khác là tâm lý lạm phát có thể đang “bén rễ” trong doanh nghiệp. Theo bà Hammack, các doanh nghiệp đầu tư quy mô lớn vào AI đang cạnh tranh quyết liệt để giành nguồn lực trong bối cảnh hoạt động đầu tư diễn ra liên tục và chi phí dường như ít trở thành trở ngại. Trong môi trường đó, doanh nghiệp có thể mặc định rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng và lên kế hoạch tăng giá bán nhanh hơn chi phí đầu vào. Do đó, nếu nhu cầu đầu tư này được tiết chế phần nào, áp lực lạm phát có thể giảm mà không nhất thiết dẫn tới sa thải lao động.

Dù cho rằng lãi suất cần cao hơn để hạn chế cầu, bà Hammack vẫn giữ quan điểm cởi mở trước cuộc họp FOMC ngày 27-28/10 về việc có nên tiếp tục nâng lãi suất ngay hay không. “Tôi nghĩ chúng ta cần tăng mức độ thắt chặt trong nền kinh tế. Nhưng thực hiện trong khoảng thời gian nào vẫn là câu hỏi còn để ngỏ”, bà nói.