Để nông sản Việt tận dụng được ưu thế của Hiệp định RCEP

	RCEP mở cánh cửa rộng cho ngành thủy sản Việt
	Chuyên gia WB: Việt Nam có thể là nước hưởng lợi nhiều nhất từ RCEP
	RCEP: Doanh nghiệp cần chủ động nhập cuộc

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến cho biết, ngành nông nghiệp luôn đóng vai trò quan trọng với kinh tế, xã hội, thể hiện vai trò chủ lực trong nền kinh tế, đặc biệt trong nhiều giai đoạn đất nước khó khăn nhưng xuất khẩu nông sản luôn không ngừng tăng trưởng, từ 30.000 USD năm 2015 lên 48,6 tỷ USD năm 2021. Sản phẩm nông sản có mặt ở 190 quốc gia. Có được thành quả này không thể không nói đến hiệu quả của hội nhập quốc tế thông qua các Hiệp định thương mại tự do trong đó có Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) giữa ASEAN và 6 đối tác.

RCEP trở thành thị trường lớn có thể nói là cứu cánh cho nông sản xuất khẩu của Việt Nam

Ông Tiến cho biết, "chưa bao giờ nông sản của Việt Nam đứng trước cơ hội to lớn này, tuy nhiên để tận dụng được, nông sản Việt Nam cần vượt qua các rào cản khi xuất khẩu vào các nước RCEP như chất lượng, quy cách mẫu mã, truy xuất nguồn gốc…". RCEP giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn cơ hội thúc đẩy phát triển ngành nông nghiệp. Quan trọng hơn, doanh nghiệp nông nghiệp có cơ hội tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu với cam kết mạnh mẽ hơn để đầu tư và dịch vụ. Mặc dù vậy, lãnh đạo ngành nông nghiệp cũng nhận định, áp lực cạnh tranh là rất lớn, bởi cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam cũng chính là cơ hội của doanh nghiệp nước ngoài. Doanh nghiệp Việt Nam không những cạnh tranh trong xuất khẩu mà còn phải cạnh tranh với hàng nhập khẩu từ các nước tham gia hiệp định trong thị trường nội địa.

Trung Quốc được xem là thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam nhưng với nhiều chính sách thay đổi, xuất khẩu nông sản của Việt Nam vào thị trường này cũng ngày càng trở nên khó khăn hơn. Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lớn, họ nhập khẩu nông sản từ nhiều quốc gia trên thế giới, riêng rau quả khoảng hơn 10 tỷ USD trở lên. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu trái cây của Việt Nam năm 2021 sang thị trường Trung Quốc là 1,9 tỷ USD chiếm 53,71%. Đối với thị trường Trung Quốc, hiện nay chúng ta chỉ được phép xuất khẩu chính ngạch 10 mặt hàng như: thanh long, vải, xoài, mít thơm, dứa, măng cụt, dưa hấu, chuối, nhãn, thạch đen. Các mặt hàng rau quả khác thì phải trải qua đàm phán lâu dài. Ví dụ như sầu riêng, chúng ta mới thông qua ký nghị định thư; mặt hàng chanh leo mới được xuất khẩu chính ngạch từ đầu tháng 7/2022. Ngoài ra, nhiều mặt hàng Việt Nam muốn xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc như: khoai lang, bưởi, bơ… cũng phải chờ quá trình đàm phán song phương.

Đặc biệt, từ tháng 1/2022 đến nay, do sự ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid, Trung Quốc đã thực hiện chính sách zero Covid nên kiểm tra rất nghiêm ngặt đối với hàng thực phẩm, nông sản, rau quả của tất cả các nước xuất khẩu, trong đó có Việt Nam, trên tất cả các phương tiện đường bộ, đường sắt, cũng như đường biển. Điều này đã gây ách tắc, thậm chí có lúc hàng hóa, rau quả của nước ta bị ứ đọng ở các cửa khẩu dẫn đến hư hỏng, thiệt hại cho doanh nghiệp và nông dân Việt Nam. Trước bối cảnh như vậy, RCEP trở thành thị trường lớn có thể nói là cứu cánh cho sản phẩm nông sản xuất khẩu của Việt Nam. Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Nguyễn Quốc Toản cho biết, thị trường khu vực RCEP tạo ra rất nhiều tiềm năng và cơ hội nhưng đầy thách thức với hàng hóa nông sản Việt Nam. 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu nông sản của nước ta sang thị trường này khoảng tầm 8,97 tỷ USD, trong khi đó chúng ta nhập khẩu khoảng 6,2 tỷ USD.

Chúng ta có những cơ hội lớn khi tham gia vào sân chơi này, đặc biệt đối với nông sản. Ngoài việc mở rộng thị trường xuất khẩu, các lợi thế về cắt giảm thuế quan theo hiệp định cũng như các sản phẩm chúng ta nhập khẩu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp trong nước cũng là một cơ hội để gia tăng giá trị từ khâu sản xuất nguyên vật liệu đầu vào trong nước.

Về thách thức, ông Toản cho biết những khó khăn đến từ việc chúng ta đàm phán, mở cửa thị trường cho các sản phẩm nông sản của chúng ta đòi hỏi cả một quá trình chứ không thể ngày một ngày hai. Thứ hai là khó khăn từ năng lực cạnh tranh của sản phẩm của nước ta khi đi sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu thì phải cạnh tranh với nông sản của Thái Lan và cả các nước khác trong cùng một khối.

Thứ ba là những đáp ứng những quy định của thị trường nhập khẩu, kể cả những sản phẩm tươi, sản phẩm chế biến chúng ta cũng cần phải gia cố thêm. Ngoài ra, các rào cản kỹ thuật của các nước đối với hàng nhập khẩu luôn có xu hướng gia tăng. Điển hình như Trung Quốc, là nước nhập khẩu rất lớn sản phẩm nông sản của nước ta nhưng hiện nay với sự gia tăng áp dụng các biện pháp kỹ thuật, thị trường này cũng không khác gì những thị trường bậc cao như EU hay các nước phương Tây…

Để đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng nông sản, ông Toản cho biết, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang thực hiện rất nhiều giải pháp, trong đó, có giải pháp đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, vì đây là điều kiện thiết yếu khi vào RCEP. Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp cũng đang tập trung xây dựng cơ cấu lại sản phẩm theo ba trục: sản phẩm chủ lực quốc gia; nhóm sản phẩm nông sản đặc sản vùng, miền; và nhóm đặc sản địa phương theo chương trình OCOP mỗi xã một sản phẩm. Cùng với đó là triển khai kế hoạch cơ cấu lại ngành nông nghiệp và thực hiện chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; và Đề án thúc đẩy xuất khẩu nông sản...

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng kiến nghị các cơ quan nhà nước cần tiếp tục cải cách hành chính, đẩy mạnh việc số hóa và thương mại điện tử để chuẩn hóa và minh bạch hóa trong các khâu, để đáp ứng năng lực thực thi Hiệp định RCEP. Cùng với đó, Chính phủ cần xây dựng những chính sách hỗ trợ tài chính, nguồn vốn cho sản xuất nông sản xuất khẩu; Tháo gỡ khó khăn về hạ tầng logictics góp phần giảm thiểu chi phí cho cộng đồng doanh nghiệp.

Đối với hiệp hội ngành hàng, cần tổ chức tốt khâu liên kết sản xuất nguyên liệu phục vụ chế biến. Vùng nguyên liệu đạt chuẩn sẽ có những đầu vào đạt chuẩn và đầu ra đạt chuẩn. Cùng với đó hiệp hội cần cập nhật liên tục thông tin kết nối cung - cầu, kết nối thị trường để các doanh nghiệp xuất khẩu nắm bắt thông tin.